Atariki - Wkład użytkownika [pl]

Rejestry ANTIC-a

2026-07-05T21:25:43Z

Mono: /* Lista rejestrów */ 800 FPGA mnożniki zegara

Układ [[ANTIC (układ)|ANTIC]] ma 15 rejestrów, które zarówno w komputerach [[Atari 8-bit]] jak i w konsoli [[5200]][https://forums.atariage.com/topic/169971-5200-memory-map/] zajmują adresy od $D400 do $D40F (z powodu niepełnego dekodowania adresów rejestry te powtarzają się na całej stronie $D4).

==Lista rejestrów==

<table border = 1 cellpadding = 5>
<tr><td>Adres</td><td>Etykieta</td><td>Opis</td></tr>

<tr><td id="DMACTL">$D400 (W)</td><td>DMACTL</td><td>
Rejestr kontroli dostępu do pamięci (DMA Control register). Ma cień DMACTLS (SDMCTL) pod adresem $022F, skąd procedura [[SYSVBL]] przepisuje stan rejestru za każdym wystąpieniem [[przerwania]] [[VBL]].
Znaczenie bitów:
* bit 7: niewykorzystany
* bit 6: niewykorzystany, 800 FPGA: mnożnik zegara i DMA pola gry
* bit 5: DMA dla [[ANTIC Display List|Display List]] (1 = włączone), 800 FPGA: mnożnik zegara i DMA pola gry
* bit 4: rozdzielczość [[Player/Missile Graphics|graczy i pocisków]] (0 = dwuliniowa, 1 = jednoliniowa)
* bit 3: DMA dla graczy (1 = włączone)
* bit 2: DMA dla pocisków (1 = włączone)
Przy rozdzielczości jednoliniowej graczy i pocisków jeden piksel P/MG ma wysokość jednej linii skaningowej. Przy rozdzielczości dwuliniowej -- dwóch linii. W obu przypadkach DMA następuje w każdej linii skaningowej (przy rozdzielczości dwuliniowej z jednakowymi adresami w każdej parze linii).
Bity 0 i 1 wybierają szerokość obrazu jak następuje:
<table border = 1 cellpadding = 5>
<tr><td>Bit 1</td><td>Bit 0</td><td>Znaczenie</td></tr>
<tr><td>0</td><td>0</td><td>Brak obrazu.</td></tr>
<tr><td>0</td><td>1</td><td>Wąski obraz (32 kolumny, 256 pikseli).</td></tr>
<tr><td>1</td><td>0</td><td>Normalny obraz (40 kolumn, 320 pikseli).</td></tr>
<tr><td>1</td><td>1</td><td>Szeroki obraz (48 kolumn, 384 piksele).</td></tr>
</table>
Normalnie ustawianą tu przez system operacyjny wartością jest $22 (34).
Wyłączenie obrazu i DMA powoduje, że ANTIC przestaje pobierać dane z pamięci i tym samym zabierać procesorowi dostęp do magistrali danych i adresowej. Powoduje to wzrost szybkości obliczeń wykonywanych przez CPU nawet o 30%.
[https://forums.atariage.com/topic/349005-2x-and-4x-colour-clock-modes-on-the-800-fpga-core Dodatkowe bity w rdzeniu 800 FPGA]:
<table border = 1 cellpadding = 5>
<tr><td>Bit 6</td><td>Bit 5</td><td>Znaczenie</td></tr>
<tr><td>0</td><td>0</td><td>DMA pola gry wyłączone.</td></tr>
<tr><td>0</td><td>1</td><td>DMA pola gry włączone (oryginalny zegar x1).</td></tr>
<tr><td>1</td><td>0</td><td>DMA pola gry włączone (oryginalny zegar x2).</td></tr>
<tr><td>1</td><td>1</td><td>DMA pola gry włączone (oryginalny zegar x4).</td></tr>
</table>
</td></tr>

<tr><td id="CHRCTL">$D401 (W)</td><td>CHRCTL, CHACTL</td><td>
Rejestr kontroli wyświetlania znaków (Character control register). Ma cień CHACT pod adresem $02F3, skąd procedura [[SYSVBL]] przepisuje stan rejestru za każdym wystąpieniem [[przerwania]] [[VBL]].
Znaczenie bitów:
* bit 2: lustrzane odbicie znaków w pionie (1 = włączone)
* bit 1: interpretacja drugiej połówki generatora znaków w trybach tekstowych [[ANTIC_Display_List#Tryby_znakowe|ANTIC 2 i 3]] (0 = znaki normalne, 1 = [[inverse video]])
* bit 0: tłumienie znaków drugiej połówki generatora znaków w trybach tekstowych ANTIC 2 i 3 (1 = niewidoczne)
Pozostałe bity są niewykorzystane. Normalną wartością CHRCTL jest $02.
</td></tr>

<tr><td id="DLPTR">$D402 (W)</td><td rowspan = 2>DLPTR, DLISTL/DLISTH</td><td rowspan = 2>
Wskaźnik rozkazu [[ANTIC Display List|Display List]] (Display List Pointer). Ma cień DLPTRS (SDLSTL/SDLSTH) pod adresem $0230-$0231, skąd procedura [[SYSVBL]] przepisuje stan rejestru za każdym wystąpieniem [[przerwania]] [[VBL]]. System operacyjny umieszcza Display List bezpośrednio przed pamięcią obrazu.
</td></tr>
<tr><td>$D403 (W)</td></tr>

<tr><td id="HSCROL">$D404 (W)</td><td>HSCROL</td><td>Rejestr poziomego przesuwu obrazu.
* Bity 0..3: Przesuwają treść obrazu w lewo o 16-n cykli koloru.
Pozostałe bity są niewykorzystane.

Treść obrazu jest przesuwana tylko w liniach [[ANTIC Display List|Display List]] z uaktywnionym [[ANTIC Display List#HSCRL|przesuwem poziomym]].</td></tr>

<tr><td id="VSCROL">$D405 (W)</td><td>VSCROL</td><td>Rejestr pionowego przesuwu obrazu.
* Bity 0..3: Przesuwają treść obrazu w górę o n linii skanningowych.
Pozostałe bity są niewykorzystane.

Treść obrazu, analogicznie jak przy [[ANTIC Display List#HSCRL|przesuwie poziomym]], jest przesuwana tylko w liniach [[ANTIC Display List|Display List]] z uaktywnionym [[ANTIC Display List#VSCRL|przesuwem pionowym]] (wyjątkiem jest pierwsza linia Display List nieruchomej sekcji następująca po ostatniej linii Display List z uaktywnionym [[ANTIC Display List#VSCRL|przesuwem pionowym]]).</td></tr>

<tr><td>$D406</td><td>-</td><td> </td></tr>

<tr><td id="PMBASE">$D407 (W)</td><td>PMBASE</td><td>
Player/Missile Base, wskaźnik obszaru pamięci przeznaczonego na [[Player/Missile Graphics|grafikę graczy i pocisków]]. Przy rozdzielczości jednoliniowej graczy i pocisków (zob. [[Rejestry ANTIC-a#DMACTL|DMACTL $D400]]) zawiera pięć, a przy dwuliniowej sześć najstarszych bitów adresu. Wynika z tego, że obszar danych dla grafiki graczy i pocisków musi zaczynać się odpowiednio na granicy dwóch lub jednego kilobajta.
Wewnątrz tego obszaru [[ANTIC (układ)|ANTIC]] przeznacza dla jednego gracza 120 bajtów w rozdzielczości dwuliniowej i 240 w rozdzielczości jednoliniowej. Taki sam obszar, jak dla jednego gracza, zarezerwowany jest też dla czterech pocisków.

<table border = 1 cellpadding = 5>
<tr><td rowspan = 2>Obiekt</td><td colspan = 2>Offset względem PMBASE w rozdzielczości</td></tr>
<tr> <td>Dwuliniowej</td><td>Jednoliniowej</td></tr>
<tr><td>pociski</td><td>$0184</td><td>$0308</td></tr>
<tr><td>gracz 0</td><td>$0204</td><td>$0408</td></tr>
<tr><td>gracz 1</td><td>$0284</td><td>$0508</td></tr>
<tr><td>gracz 2</td><td>$0304</td><td>$0608</td></tr>
<tr><td>gracz 3</td><td>$0384</td><td>$0708</td></tr>
</table>

Matryca pojedynczego gracza ma 8 bitów szerokości, a pocisku 2 bity.
</td></tr>

<tr><td>$D408</td><td>-</td><td> </td></tr>

<tr><td id="CHBASE">$D409 (W)</td><td>CHBASE</td><td>Wskaźnik adresu [[Generator znaków|zestawu znaków]], ma cień CHBAS pod adresem $02F4 (756).
* w trybach ANTIC-a 2, 3, 4 i 5 bity 7-2 odpowiadają bitom 15-10 adresu zestawu znaków definiującego 128 znaków.
* w trybach ANTIC-a 6 i 7 bity 7-1 odpowiadają bitom 15-9 adresu zestawu znaków definiującego 64 znaki.
Wynika z tego, że w trybach 2-5 zestaw znaków musi się znajdować na granicy 1k, a w trybach 6-7 na granicy 512 bajtów.
OS ma jeszcze dodatkowy adres międzynarodowego zestawu znaków CHSPTR w rejestrze $026B (619). Zawartości CHBAS i CHSPTR są zamieniane miejscami po wciśnięciu kombinacji klawiszy CTRL+F4 w 1200XL. Na VBLKD przepisywana jest do rejestru sprzętowego zawsze tylko zawartość CHBAS.
</td></tr>

<tr><td id="WSYNC">$D40A (W)</td><td>WSYNC</td><td>
Wait for horizontal synchronization. Zapis dowolnej wartości do tego rejestru powoduje uaktywnienie przez [[ANTIC (układ)|ANTIC]] sygnału RDY, czym zatrzymuje on [[6502]] do chwili wystąpienia impulsu synchronizacji poziomej.
</td></tr>

<tr><td id="VCOUNT">$D40B (R)</td><td>VCOUNT</td><td>
Licznik generowanych przez ANTIC linii skaningowych (Vertical line counter). Licznik ten jest dziewięciobitowy, z czego w rejestrze VCOUNT widać osiem najstarszych bitów. Zlicza on więc co drugą wyświetlaną linię, w systemie PAL teoretycznie znajdują się tu wartości od 0 do 155, natomiast w systemie [http://pl.wikipedia.org/wiki/NTSC NTSC] - od 0 do 130. Przez jeden cykl w każdej ramce jest tu wartość 156 (PAL) lub 131 (NTSC). Wartość 0 utrzymuje się przez 227 cykli, a nie 228.
</td></tr>

<tr><td id="LPENH">$D40C (R)</td><td>LPENH, PENH</td><td>
Współrzędna X pozycji [[Pióro świetlne|pióra świetlnego]] (Light Pen Horizontal position) lub [[XG-1|pistoletu świetlnego]]. Wskazuje cykl koloru w linii, w którym wykryto obecność elementu światłoczułego.
Rejestr cień LPENHS pod adresem $0234.
</td></tr>

<tr><td id="LPENV">$D40D (R)</td><td>LPENV, PENV</td><td>
Współrzędna Y pozycji pióra świetlnego (Light Pen Vertical position) lub pistoletu świetlnego. Wskazuje numer linii ekranowej podzielony przez 2 (analogicznie, jak VCOUNT), w której wykryto obecność elementu światłoczułego.
Rejestr cień LPENVS pod adresem $0235.
</td></tr>

<tr><td id="NMIEN">$D40E (W)</td><td>NMIEN</td><td>
Rejestr kontrolujący występowanie [[przerwania|przerwań]] [[NMI]] (NMI enable register). Znaczenie bitów:
* bit 7 = 1, [[DLI]] włączone
* bit 6 = 1, [[VBL]] włączone
Pozostałe bity są niewykorzystane.
System operacyjny normalnie ustawia tu wartość $40 (DLI wyłączone, VBL włączone). Przerwania [[NMI RESET]] (które jest trzecim z przerwań generowanych przez ANTIC) nie można wyłączyć.
</td></tr>

<tr><td id="NMIST">$D40F (R)</td><td>NMIST</td><td>
Rejestr statusu [[przerwania|przerwań]] [[NMI]] (NMI status register). Znaczenie bitów:
* bit 7 = 1, [[DLI]] wystąpiło
* bit 6 = 1, [[VBL]] wystąpiło
* bit 5 = 1, [[NMI RESET]] wystąpiło (tylko seria [[400/800]])
Pozostałe bity są niewykorzystane i ustawione na 1.
Skasowanie bitu DLI następuje automatycznie w momencie wystąpienia przerwania VBL (te przerwania nie mogą wystąpić jednocześnie). Do skasowania wszystkich bitów służy rejestr [[Rejestry ANTIC-a#NMIRES|NMIRES $D40F]].
</td></tr>

<tr><td id="NMIRES">$D40F (W)</td><td>NMIRES</td><td>
Zapis tego rejestru (dowolną wartością) powoduje skasowanie bitów statusu [[NMI]] w rejestrze [[Rejestry ANTIC-a#NMIST|NMIST $D40F]].
</td></tr>

</table>
[[Kategoria:Programowanie Atari 8-bit]]

Rejestry ANTIC-a

2026-06-25T14:08:28Z

Mono: /* Lista rejestrów */ 800 FPGA

Układ [[ANTIC (układ)|ANTIC]] ma 15 rejestrów, które zarówno w komputerach [[Atari 8-bit]] jak i w konsoli [[5200]][https://forums.atariage.com/topic/169971-5200-memory-map/] zajmują adresy od $D400 do $D40F (z powodu niepełnego dekodowania adresów rejestry te powtarzają się na całej stronie $D4).

==Lista rejestrów==

<table border = 1 cellpadding = 5>
<tr><td>Adres</td><td>Etykieta</td><td>Opis</td></tr>

<tr><td id="DMACTL">$D400 (W)</td><td>DMACTL</td><td>
Rejestr kontroli dostępu do pamięci (DMA Control register). Ma cień DMACTLS (SDMCTL) pod adresem $022F, skąd procedura [[SYSVBL]] przepisuje stan rejestru za każdym wystąpieniem [[przerwania]] [[VBL]].
Znaczenie bitów:
* bit 7: niewykorzystany
* bit 6: niewykorzystany
* bit 5: DMA dla [[ANTIC Display List|Display List]] (1 = włączone)
* bit 4: rozdzielczość [[Player/Missile Graphics|graczy i pocisków]] (0 = dwuliniowa, 1 = jednoliniowa)
* bit 3: DMA dla graczy (1 = włączone)
* bit 2: DMA dla pocisków (1 = włączone)
Przy rozdzielczości jednoliniowej graczy i pocisków jeden piksel P/MG ma wysokość jednej linii skaningowej. Przy rozdzielczości dwuliniowej -- dwóch linii. W obu przypadkach DMA następuje w każdej linii skaningowej (przy rozdzielczości dwuliniowej z jednakowymi adresami w każdej parze linii).
Bity 0 i 1 wybierają szerokość obrazu jak następuje:
<table border = 1 cellpadding = 5>
<tr><td>Bit 1</td><td>Bit 0</td><td>Znaczenie</td></tr>
<tr><td>0</td><td>0</td><td>Brak obrazu.</td></tr>
<tr><td>0</td><td>1</td><td>Wąski obraz (32 kolumny, 256 pikseli).</td></tr>
<tr><td>1</td><td>0</td><td>Normalny obraz (40 kolumn, 320 pikseli).</td></tr>
<tr><td>1</td><td>1</td><td>Szeroki obraz (48 kolumn, 384 piksele).</td></tr>
</table>
Normalnie ustawianą tu przez system operacyjny wartością jest $22 (34).
Wyłączenie obrazu i DMA powoduje, że ANTIC przestaje pobierać dane z pamięci i tym samym zabierać procesorowi dostęp do magistrali danych i adresowej. Powoduje to wzrost szybkości obliczeń wykonywanych przez CPU nawet o 30%.
[https://forums.atariage.com/topic/349005-2x-and-4x-colour-clock-modes-on-the-800-fpga-core Dodatkowe bity w rdzeniu 800 FPGA]
</td></tr>

<tr><td id="CHRCTL">$D401 (W)</td><td>CHRCTL, CHACTL</td><td>
Rejestr kontroli wyświetlania znaków (Character control register). Ma cień CHACT pod adresem $02F3, skąd procedura [[SYSVBL]] przepisuje stan rejestru za każdym wystąpieniem [[przerwania]] [[VBL]].
Znaczenie bitów:
* bit 2: lustrzane odbicie znaków w pionie (1 = włączone)
* bit 1: interpretacja drugiej połówki generatora znaków w trybach tekstowych [[ANTIC_Display_List#Tryby_znakowe|ANTIC 2 i 3]] (0 = znaki normalne, 1 = [[inverse video]])
* bit 0: tłumienie znaków drugiej połówki generatora znaków w trybach tekstowych ANTIC 2 i 3 (1 = niewidoczne)
Pozostałe bity są niewykorzystane. Normalną wartością CHRCTL jest $02.
</td></tr>

<tr><td id="DLPTR">$D402 (W)</td><td rowspan = 2>DLPTR, DLISTL/DLISTH</td><td rowspan = 2>
Wskaźnik rozkazu [[ANTIC Display List|Display List]] (Display List Pointer). Ma cień DLPTRS (SDLSTL/SDLSTH) pod adresem $0230-$0231, skąd procedura [[SYSVBL]] przepisuje stan rejestru za każdym wystąpieniem [[przerwania]] [[VBL]]. System operacyjny umieszcza Display List bezpośrednio przed pamięcią obrazu.
</td></tr>
<tr><td>$D403 (W)</td></tr>

<tr><td id="HSCROL">$D404 (W)</td><td>HSCROL</td><td>Rejestr poziomego przesuwu obrazu.
* Bity 0..3: Przesuwają treść obrazu w lewo o 16-n cykli koloru.
Pozostałe bity są niewykorzystane.

Treść obrazu jest przesuwana tylko w liniach [[ANTIC Display List|Display List]] z uaktywnionym [[ANTIC Display List#HSCRL|przesuwem poziomym]].</td></tr>

<tr><td id="VSCROL">$D405 (W)</td><td>VSCROL</td><td>Rejestr pionowego przesuwu obrazu.
* Bity 0..3: Przesuwają treść obrazu w górę o n linii skanningowych.
Pozostałe bity są niewykorzystane.

Treść obrazu, analogicznie jak przy [[ANTIC Display List#HSCRL|przesuwie poziomym]], jest przesuwana tylko w liniach [[ANTIC Display List|Display List]] z uaktywnionym [[ANTIC Display List#VSCRL|przesuwem pionowym]] (wyjątkiem jest pierwsza linia Display List nieruchomej sekcji następująca po ostatniej linii Display List z uaktywnionym [[ANTIC Display List#VSCRL|przesuwem pionowym]]).</td></tr>

<tr><td>$D406</td><td>-</td><td> </td></tr>

<tr><td id="PMBASE">$D407 (W)</td><td>PMBASE</td><td>
Player/Missile Base, wskaźnik obszaru pamięci przeznaczonego na [[Player/Missile Graphics|grafikę graczy i pocisków]]. Przy rozdzielczości jednoliniowej graczy i pocisków (zob. [[Rejestry ANTIC-a#DMACTL|DMACTL $D400]]) zawiera pięć, a przy dwuliniowej sześć najstarszych bitów adresu. Wynika z tego, że obszar danych dla grafiki graczy i pocisków musi zaczynać się odpowiednio na granicy dwóch lub jednego kilobajta.
Wewnątrz tego obszaru [[ANTIC (układ)|ANTIC]] przeznacza dla jednego gracza 120 bajtów w rozdzielczości dwuliniowej i 240 w rozdzielczości jednoliniowej. Taki sam obszar, jak dla jednego gracza, zarezerwowany jest też dla czterech pocisków.

<table border = 1 cellpadding = 5>
<tr><td rowspan = 2>Obiekt</td><td colspan = 2>Offset względem PMBASE w rozdzielczości</td></tr>
<tr> <td>Dwuliniowej</td><td>Jednoliniowej</td></tr>
<tr><td>pociski</td><td>$0184</td><td>$0308</td></tr>
<tr><td>gracz 0</td><td>$0204</td><td>$0408</td></tr>
<tr><td>gracz 1</td><td>$0284</td><td>$0508</td></tr>
<tr><td>gracz 2</td><td>$0304</td><td>$0608</td></tr>
<tr><td>gracz 3</td><td>$0384</td><td>$0708</td></tr>
</table>

Matryca pojedynczego gracza ma 8 bitów szerokości, a pocisku 2 bity.
</td></tr>

<tr><td>$D408</td><td>-</td><td> </td></tr>

<tr><td id="CHBASE">$D409 (W)</td><td>CHBASE</td><td>Wskaźnik adresu [[Generator znaków|zestawu znaków]], ma cień CHBAS pod adresem $02F4 (756).
* w trybach ANTIC-a 2, 3, 4 i 5 bity 7-2 odpowiadają bitom 15-10 adresu zestawu znaków definiującego 128 znaków.
* w trybach ANTIC-a 6 i 7 bity 7-1 odpowiadają bitom 15-9 adresu zestawu znaków definiującego 64 znaki.
Wynika z tego, że w trybach 2-5 zestaw znaków musi się znajdować na granicy 1k, a w trybach 6-7 na granicy 512 bajtów.
OS ma jeszcze dodatkowy adres międzynarodowego zestawu znaków CHSPTR w rejestrze $026B (619). Zawartości CHBAS i CHSPTR są zamieniane miejscami po wciśnięciu kombinacji klawiszy CTRL+F4 w 1200XL. Na VBLKD przepisywana jest do rejestru sprzętowego zawsze tylko zawartość CHBAS.
</td></tr>

<tr><td id="WSYNC">$D40A (W)</td><td>WSYNC</td><td>
Wait for horizontal synchronization. Zapis dowolnej wartości do tego rejestru powoduje uaktywnienie przez [[ANTIC (układ)|ANTIC]] sygnału RDY, czym zatrzymuje on [[6502]] do chwili wystąpienia impulsu synchronizacji poziomej.
</td></tr>

<tr><td id="VCOUNT">$D40B (R)</td><td>VCOUNT</td><td>
Licznik generowanych przez ANTIC linii skaningowych (Vertical line counter). Licznik ten jest dziewięciobitowy, z czego w rejestrze VCOUNT widać osiem najstarszych bitów. Zlicza on więc co drugą wyświetlaną linię, w systemie PAL teoretycznie znajdują się tu wartości od 0 do 155, natomiast w systemie [http://pl.wikipedia.org/wiki/NTSC NTSC] - od 0 do 130. Przez jeden cykl w każdej ramce jest tu wartość 156 (PAL) lub 131 (NTSC). Wartość 0 utrzymuje się przez 227 cykli, a nie 228.
</td></tr>

<tr><td id="LPENH">$D40C (R)</td><td>LPENH, PENH</td><td>
Współrzędna X pozycji [[Pióro świetlne|pióra świetlnego]] (Light Pen Horizontal position) lub [[XG-1|pistoletu świetlnego]]. Wskazuje cykl koloru w linii, w którym wykryto obecność elementu światłoczułego.
Rejestr cień LPENHS pod adresem $0234.
</td></tr>

<tr><td id="LPENV">$D40D (R)</td><td>LPENV, PENV</td><td>
Współrzędna Y pozycji pióra świetlnego (Light Pen Vertical position) lub pistoletu świetlnego. Wskazuje numer linii ekranowej podzielony przez 2 (analogicznie, jak VCOUNT), w której wykryto obecność elementu światłoczułego.
Rejestr cień LPENVS pod adresem $0235.
</td></tr>

<tr><td id="NMIEN">$D40E (W)</td><td>NMIEN</td><td>
Rejestr kontrolujący występowanie [[przerwania|przerwań]] [[NMI]] (NMI enable register). Znaczenie bitów:
* bit 7 = 1, [[DLI]] włączone
* bit 6 = 1, [[VBL]] włączone
Pozostałe bity są niewykorzystane.
System operacyjny normalnie ustawia tu wartość $40 (DLI wyłączone, VBL włączone). Przerwania [[NMI RESET]] (które jest trzecim z przerwań generowanych przez ANTIC) nie można wyłączyć.
</td></tr>

<tr><td id="NMIST">$D40F (R)</td><td>NMIST</td><td>
Rejestr statusu [[przerwania|przerwań]] [[NMI]] (NMI status register). Znaczenie bitów:
* bit 7 = 1, [[DLI]] wystąpiło
* bit 6 = 1, [[VBL]] wystąpiło
* bit 5 = 1, [[NMI RESET]] wystąpiło (tylko seria [[400/800]])
Pozostałe bity są niewykorzystane i ustawione na 1.
Skasowanie bitu DLI następuje automatycznie w momencie wystąpienia przerwania VBL (te przerwania nie mogą wystąpić jednocześnie). Do skasowania wszystkich bitów służy rejestr [[Rejestry ANTIC-a#NMIRES|NMIRES $D40F]].
</td></tr>

<tr><td id="NMIRES">$D40F (W)</td><td>NMIRES</td><td>
Zapis tego rejestru (dowolną wartością) powoduje skasowanie bitów statusu [[NMI]] w rejestrze [[Rejestry ANTIC-a#NMIST|NMIST $D40F]].
</td></tr>

</table>
[[Kategoria:Programowanie Atari 8-bit]]

Dyskusja:Programowanie: Pełny 240-liniowy hires

2026-06-25T10:02:19Z

Mono: autorytety

@Krótki: A ja bym wolał jednak SDLST i SDLST+1 zamiast SDLSTL/H, bo niżej mamy VDSLST i VDSLST+1. Zresztą uważam to rozczłonkowywanie za słabe, no bo co w przypadku dłuższych typów, większych struktur czy tablic? Może by to miało sens w przypadku odwrotnej, od platformianej, kolejności bajtów w słowach. --[[Użytkownik:Mono|Mono]] 13:24, 24 cze 2026 (CEST)
:Cóż, tak się te komórki nazywają we wszelkiej dokumentacji od Atari: OS definiuje dwie jednobajtowe komórki SDLSTL i SDLSTH oraz 2-bajtowy wektor VDSLST. Powinniśmy się, moim zdaniem, W Atariki opierać na dostępnej dokumentacji a nie wymyślać własne etykiety. Jest z tym, przyznaję, trochę bałaganu, bo z jednej strony jest dokumentacja Atari, a z drugiej Zientara w swoich "Mapach pamięci" wprowadził kompletnie inne nazwy rejestrów, diabli wiedzą skąd wzięte - więc musimy wybierać jedno albo drugie. Skoro zacząłeś w poprzedniej edycji stosować etykiety z dokumentacji Atari, to logicznym było doprowadzić ten proces do końca. Nb. nazwa "SDLST" nie występuje ani w dokumentacji Atari, ani u Zientary. --[[Użytkownik:Krótki|Krótki]] 10:53, 25 cze 2026 (CEST)
::Ano, rozumiem. Litera. Gdyby się trzymać innych autorytetów to u Pelca widać i JOY=$278 i TRIG=$284, a u JBWa SCRA=$58 czy DLIV=$200 i to nie tam w jego prywatnych źródłach, ale w oficjalnych i w bibliotekach dostępnych (czaso)pismach. Lubię się stosować do nazewnictwa, choć bez przesady :D, a stosunek do autorytetów to mam raczej luźny. Będzie jak będzie, nie upieram się, bo rzecz nie jest tego warta. --[[Użytkownik:Mono|Mono]] 12:02, 25 cze 2026 (CEST)

Dyskusja:Programowanie: Pełny 240-liniowy hires

2026-06-24T11:24:31Z

Mono: rozczłonkowywanie

Rejestry Sophia

2026-06-23T09:48:03Z

Mono: /* Lista rejestrów Sophia2 i Sophia3 */ red.

[[Sophia]] to rozszerzenie Atari XL/XE emulujące układ [[GTIA]] i umożliwiające wyświetlanie obrazu przez złącza RGB, YPbPr, VGA, DVI-D.

Urządzenie istnieje w kilku wersjach różniących się nieco od siebie.

===Lista rejestrów Sophia1===

W pierwszej wersji Sophii nieużywane bity rejestru układu [[GTIA]] wykorzystano do konfiguracji funkcji rozszerzenia.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="PMCNTL"|$D01D (W)||PMCNTL, GRACTL||
Funkcje bitów:
* bit 7 - niewykorzystany
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: redukcja szerokości ekranu do 336 pikseli hires (1 - włączony)
* bit 4 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja dodatkowego koloru w [[Tryby wysokiej rozdzielczości|trybach wysokiej rozdzielczości]] (1 - włączony)
* bit 3 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja najmłodszego bitu luminancji (1 - włączony)
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

===Lista rejestrów Sophia2 i Sophia3===

Tu wykorzystano tylko jeden nieużywany bit w rejestrze układu [[GTIA]] i przełącza on bank rejestrów [[Sophia|Sophii]].

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="PMCNTL"|$D01D (W)||PMCNTL, GRACTL||
Funkcje bitów:
* bit 7 - włączenie rejestrów rozszerzenia (1 - włączone)
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - niewykorzystany
* bit 4 - niewykorzystany
* bit 3 - niewykorzystany
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

Bank rejestrów Sophii znajduje się w podstawowym obszarze rejestrów GTIA czyli $D000-$D01F.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="DISM0PF"|$D000 (R/W)||DISM0PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISM1PF"|$D001 (R/W)||DISM1PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISM2PF"|$D002 (R/W)||DISM2PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISM3PF"|$D003 (R/W)||DISM3PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISP0PF"|$D004 (R/W)||DISP0PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISP1PF"|$D005 (R/W)||DISP1PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISP2PF"|$D006 (R/W)||DISP2PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISP3PF"|$D007 (R/W)||DISP3PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISM0P"|$D008 (R/W)||DISM0P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
W Sophia 3:
* bit 6: SCL (W) - linia SCL interfejsu TPI I2C
* bit 7: SDA (R/W) - linia SDA interfejsu TPI I2C
|-
|id="DISM1P"|$D009 (R/W)||DISM1P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISM1P"|$D00A (R/W)||DISM2P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISM3P"|$D00B (R/W)||DISM3P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISP0P"|$D00C (R/W)||DISP0P||Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISP1P"|$D00D (R/W)||DISP1P||Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="DISP2P"|$D00E (R/W)||DISP2P||Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="DISP3P"|$D00F (R/W)||DISP3P||Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="TRIG0"|$D010||-||
|-
|id="TRIG1"|$D011||-||
|-
|id="TRIG2"|$D012||-||
|-
|id="TRIG3"|$D013||-||
|-
|id="PAL"|$D014||-||
|-
|id="REV"|$D015 (R)||REV||Rewizja rdzenia.
W Sophia 3:
* bit 7: zawsze 1
|-
|id="COLPF0"|$D016||-||
|-
|id="COLPF1"|$D017||-||
|-
|id="COLPF2"|$D018||-||
|-
|id="COLPF3"|$D019||-||
|-
|id="COLBAK"|$D01A||-||
|-
|id="PRIOR"|$D01B (R/W)||PRIOR||Rejestr konfiguracji rozdzielczości i palety.
Znaczenie bitów:
* bit 7: VGA - ustawia wyjście analogowe RGB jako VGA (H:31kHz; V:60/50Hz); dostępny jest tylko tryb graficzny 480p/576p
* bity 6-4: RESolution - wybór rozdzielczości ekranu
{| border="1"
|wartość||rozdzielczość||aspect-ratio
|-
|%000||480p 576p||3:2 5:4
|-
|%001||1280x960||4:3
|-
|%010||1280x1024||5:4
|-
|%011||1344x960||14:10
|-
|%100||1440x900||16:10
|-
|%101||1536x960||16:10
|-
|%110||1600x900||16:9
|-
|%111||1704x960||16:9
|}
* bity 3-0: PALEtte - wybór aktywnej palety; po resecie urządzenia ustawiana jest wbudowana paleta 0 (PAL lub NTSC zależnie od systemu TV); palety 1-15 są programowane przez użytkownika (patrz rejestr PALDATA); nie jest zapisywany do pamięci nieulotnej
|-
|id="FIELD"|$D01C (R)||FIELD||Znacznik parzystości ramki w trybie z przeplotem.
Znaczenie bitów:
* bit 7: EVEN - 0: ramka parzysta, 1: ramka nieparzysta, w trybie bez przeplotu zawsze 0
* bit 6-0 - niewykorzystane
|-
|id="VDELAY"|$D01C (R/W)||VDELAY||Rejestr konfiguracji (tylko Sophia 3).
Znaczenie bitów:
* bit 7: AUDIO - 0: pure_DVI mode, 1: DVI_with_AUDIO mode
* bit 6: TPI - 0: TPI I2C disabled, 1: TPI I2C enabled
* bit 5: GR10SHiftDisable - 0: pixel shift enabled, 1: pixel shift enabled
* bit 4: CSYNCTL - 0: 0.3 Vpp @ 75 Ohm, 1: TTL level
* bit 3-0: niewykorzystane
|-
|id="GRACTL"|$D01D (R/W)||GRACTL||Rejestr konfiguracji.
Znaczenie bitów:
* bit 7: SPECial features ENable - 1: aktywuje rejestry układu Sophia, 0: aktywuje rejestry układu GTIA i zeruje adres pamięci palety
* bit 6: SYNC conTroL - ustawia wyjścia analogowych sygnałów synchronizacji
{| border="1"
|tryb||wartość||H||V
|-
|RGB||0||CSYNC 0.3Vpp@75Ω||RGB Blanking
|-
|RGB||1||HSYNC TTL||VSYNC TTL
|-
|VGA||x||HSYNC TTL||VSYNC TTL
|}
* bit 5: Visible playfield GATE - 1: ogranicza wyświetlany obraz do 336 pikseli na ekranie
* bit 4: HIRES Bi-Color - 1: powoduje że w trybach wysokiej rozdzielczości kolor punktu zgaszonego brany jest z COLPF2 a punktu zapalonego z COLPF1
* bit 3: LUM0 bit ENable - 1: uaktywnia najmłodszy bit luminancji w rejestrze koloru
* bit 2: INTERLACE - 1: włącza tryb z przeplotem
* bit 1: YUVRGB - 1: kontroluje przestrzeń kolorów wyjścia analogowego 0: YPbPr, 1: RGB
* bit 0: NonVolatile ENable: - 1: aktywuje zapis ustawień do pamięci nieulotnej; następujący w ciągu 4 cykli zapis wartości do rejestru GRACTL lub PRIOR Sophii zostanie utrwalony
|-
|id="SOPHIA"|$D01E (R)||SOPHIA||Identyfikator urządzenia - zawiera wartość $53 czyli 'S'
|-
|id="HITCLR"|$D01E (W)||HITCLR||
Zapis dowolnej wartości pod ten adres zeruje ustawienia wszystkich rejestrów [[#DISM0PF|DISM0PF]]-DISM3PD, DISM0P-DISM3P, DISP0PF-DISP3PF oraz DISP0P-DISP3P.
|-
|id="PALDATA"|$D01F (W)||PALDATA||Kolejne wpisy do tego rejestru zapisują odpowiednio składowe R, G i B koloru palety.

Dostępnych jest 16 palet, z czego ostatnia jest nieużywana. Na początku pamięci znajduje się paleta nr 1, potem 2, itd. Nie ma dostępu do wbudowanej palety nr 0.

Każda paleta zawiera 256 kolorów definiowanych za pomocą 6-bitowych składowych (najstarsze bity w bajcie).

Wewnętrzny adres wpisu palety resetowany jest w momencie wyzerowania bitu SPECEN rejestru GRACTL (czyli wyłączenia banku rejestrów Sophii).
|}

===Lista rejestrów EEPROM===
Sophia 2:

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Opis
|-
|id="S200"|$00 (R/W)||
* bit 7 - nVGA
* bit 6 - nRES2
* bit 5 - nRES1
* bit 4 - nRES0
* bit 3 - nSYNCTL
* bit 2 - nVGATE
* bit 1 - nHIRESB
* bit 0 - nLUM0E
|-
|id="S201"|$01 (R/W)||
* bit 7 - nINTERL
* bit 6 - nYUVRGB
* bit 3-0 - nieużywane
|}

Sophia 3:

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Opis
|-
|id="S300"|$00 (R/W)||
* bit 7-6 - nieużywane
* bit 5 - nAUDIO
* bit 4 - nTPI
* bit 3 - nGR10SH
* bit 2 - nCSYNCTL
* bit 1 - nVGA
* bit 0 - nRES2
|-
|id="S301"|$01 (R/W)||
* bit 7 - nRES1
* bit 6 - nRES0
* bit 5 - nSYNCTL
* bit 4 - nVGATE
* bit 3 - nHIRESB
* bit 2 - nLUM0E
* bit 1 - nINTERL
* bit 0 - nYUVRGB
|}

== Zobacz też ==
* [[Rejestry GTIA]]

[[Kategoria:Programowanie Atari 8-bit]]

Programowanie: Pełny 240-liniowy hires

2026-06-22T15:46:15Z

Mono: xitvbv

{{grafr|Vbxe_lcd_asus_t1eh_broken.png}}
{{grafr|Vbxe_lcd_asus_t1eh_fixed.png}}
{{grafr|Svideo_lcd_asus_t1eh_broken.png}}
{{grafr|Svideo_lcd_asus_t1eh_fixed.png}}
{{grafr|Svideo_crt_commodore_1084s-p1_broken.png}}
{{grafr|Svideo_crt_commodore_1084s-p1_fixed.png}}

ANTIC potrafi [[Ramka|wyrysować na ekranie]] 240 linii skanningowych począwszy od 8 linii ekranowej do 247 włącznie. Robi to na podstawie [[ANTIC Display List|Display List]]y.

O ile dla [[Tryby niskiej rozdzielczości|trybów niskiej rozdzielczości]] można wykorzystać pełne 240 linii, o tyle [[Tryby wysokiej rozdzielczości|tryby hires]] ([[Graphics 0|ANTIC 2]], [[ANTIC 3]] i [[Graphics 8|ANTIC F]]), ale również [[Tryby GTIA|tryby GTIA]] ([[Graphics 9]], [[Graphics 10]] i [[Graphics 11]]) bazowane właśnie na trybie [[Graphics 15|ANTIC F]] w takim przypadku powodują zerwanie synchronizacji pionowej, przez co prawidłowa lista wyświetlania może składać się z 239 linii i skoku JVB skutkującego wyświetlaniem jednej pustej linii na samym dole ekranu.

<pre>
dlist:
.byte $0F | $40 ;LMS
.word screen.?part1
:99 .byte $0F

.byte $0F | $40 ;LMS
.word screen.?part2
:99 .byte $0F

.byte $0F | $40 ;LMS
.word screen.?part3
:38 .byte $0F

.byte $41 ;JVB
.word dlist
</pre>

Sposób na poradzenie sobie z problemem opisał [[Rybags]] w wątku [https://forums.atariage.com/topic/165509-overcoming-the-scanline-240-bug Overcoming the Scanline 240 lines "bug"]: sztuczka polega na wyłączeniu [[DMA|DMA dla ekranu]] przed końcem linii 247 - ostatniej kreślonej przez ANTIC, po czym przywróceniu go na początku linii 8 - pierwszej rysowanej przez ANTIC.

<pre>
init:
...
lda #%00100000
ldx #<dlist
ldy #>dlist
sta SDMCTL ;$22F
stx SDLST ;$230
sty SDLST+1

ldy #<vbint
ldx #>vbint
lda #VBLKD ;7
jsr SETVBV ;$E45C

ldy #<dlint
ldx #>dlint
lda #%11000000
sty VDSLST ;$200
stx VDSLST+1
sta NMIEN ;$D40E
...

vbint:
lda #8/2
?w cmp VCOUNT ;$D40B
bne ?w

lda #%00100010
sta DMACTL ;$D400
jmp XITVBV ;$E462

dlint:
pha
lda #%00100000
sta WSYNC ;$D40A
sta DMACTL ;$D400
pla
rti

dlist:
.byte $02 | $40 ;LMS
.word screen
:28 .byte $02
.byte $02 | $80 ;DLI
; .byte $41 ;JVB
; .word dlist
</pre>

W powyższym przykładzie:
* do uzyskania 240 lini hires wykorzystano 30 wierszy trybu [[Graphics 0|ANTIC 2]] (30*8=240), ale równie dobrze można użyć też 240 linii [[Graphics 0|ANTIC F]], jak i 24 wierszy [[ANTIC 3]] (24*10=240),
* do wyłączenia DMA ekranu używane jest przerwanie DLI w ostatnim wierszu ekranu (zajmującego linie 240-247, a zgłaszającego DLI w linii 247),
* a do przywrócenia DMA ekranu przerwanie [[VBL]] (a konkretnie opóźniona faza procedury obsługi przerwania [[SYSVBL|VBLK]]).

Warto zwrócić uwagę na to, że w SDMCTL (czyli cieniu [[Rejestry ANTIC-a#DMACTL|DMACTL]]) DMA dla ekranu jest wyłączone (bity 0 i 1 równe %00) a to z tego powodu, że przed wykonaniem opóźnionej fazy VBLK rejestry ANTIC-a (między innymi DMACTL i DLPTR) są ustawiane na podstawie rejestrów-cieni, zaś włączenie DMA ekranu przed linią 8 spowoduje zerwanie synchronizacji (VBLK zgłaszane jest przez ANTIC w 248 linii skanningowej).

Ostatni skok JVB w Display List jest zbędny ponieważ w międzyczasie na przerwaniu [[SYSVBL|VBLK]] zostaje ustawiona nowa wartość [[Rejestry ANTIC-a#DLPTR|DLPTR]] i ANTIC tego rozkazu już nie czyta.

== Linki ==
* [[ANTIC Display List|Display List]]
* [[Ramka]]
* [[NTSC vs PAL]]
* [[DMA]]
* [[VBL|Przerwanie VBLK]]
* [[Tryby wysokiej rozdzielczości]]
* [[Tryby niskiej rozdzielczości]]
* [[Tryby GTIA]]
* [[Generator znaków]]

[[Kategoria:Niezbędnik kodera]]

Programowanie: Pełny 240-liniowy hires

2026-06-22T15:45:26Z

Mono: nazwy rejestrów

{{grafr|Vbxe_lcd_asus_t1eh_broken.png}}
{{grafr|Vbxe_lcd_asus_t1eh_fixed.png}}
{{grafr|Svideo_lcd_asus_t1eh_broken.png}}
{{grafr|Svideo_lcd_asus_t1eh_fixed.png}}
{{grafr|Svideo_crt_commodore_1084s-p1_broken.png}}
{{grafr|Svideo_crt_commodore_1084s-p1_fixed.png}}

ANTIC potrafi [[Ramka|wyrysować na ekranie]] 240 linii skanningowych począwszy od 8 linii ekranowej do 247 włącznie. Robi to na podstawie [[ANTIC Display List|Display List]]y.

O ile dla [[Tryby niskiej rozdzielczości|trybów niskiej rozdzielczości]] można wykorzystać pełne 240 linii, o tyle [[Tryby wysokiej rozdzielczości|tryby hires]] ([[Graphics 0|ANTIC 2]], [[ANTIC 3]] i [[Graphics 8|ANTIC F]]), ale również [[Tryby GTIA|tryby GTIA]] ([[Graphics 9]], [[Graphics 10]] i [[Graphics 11]]) bazowane właśnie na trybie [[Graphics 15|ANTIC F]] w takim przypadku powodują zerwanie synchronizacji pionowej, przez co prawidłowa lista wyświetlania może składać się z 239 linii i skoku JVB skutkującego wyświetlaniem jednej pustej linii na samym dole ekranu.

<pre>
dlist:
.byte $0F | $40 ;LMS
.word screen.?part1
:99 .byte $0F

.byte $0F | $40 ;LMS
.word screen.?part2
:99 .byte $0F

.byte $0F | $40 ;LMS
.word screen.?part3
:38 .byte $0F

.byte $41 ;JVB
.word dlist
</pre>

Sposób na poradzenie sobie z problemem opisał [[Rybags]] w wątku [https://forums.atariage.com/topic/165509-overcoming-the-scanline-240-bug Overcoming the Scanline 240 lines "bug"]: sztuczka polega na wyłączeniu [[DMA|DMA dla ekranu]] przed końcem linii 247 - ostatniej kreślonej przez ANTIC, po czym przywróceniu go na początku linii 8 - pierwszej rysowanej przez ANTIC.

<pre>
init:
...
lda #%00100000
ldx #<dlist
ldy #>dlist
sta SDMCTL ;$22F
stx SDLST ;$230
sty SDLST+1

ldy #<vbint
ldx #>vbint
lda #VBLKD ;7
jsr SETVBV ;$E45C

ldy #<dlint
ldx #>dlint
lda #%11000000
sty VDSLST ;$200
stx VDSLST+1
sta NMIEN ;$D40E
...

vbint:
lda #8/2
?w cmp VCOUNT ;$D40B
bne ?w

lda #%00100010
sta DMACTL ;$D400
jmp JEXITVB ;$E462

dlint:
pha
lda #%00100000
sta WSYNC ;$D40A
sta DMACTL ;$D400
pla
rti

dlist:
.byte $02 | $40 ;LMS
.word screen
:28 .byte $02
.byte $02 | $80 ;DLI
; .byte $41 ;JVB
; .word dlist
</pre>

W powyższym przykładzie:
* do uzyskania 240 lini hires wykorzystano 30 wierszy trybu [[Graphics 0|ANTIC 2]] (30*8=240), ale równie dobrze można użyć też 240 linii [[Graphics 0|ANTIC F]], jak i 24 wierszy [[ANTIC 3]] (24*10=240),
* do wyłączenia DMA ekranu używane jest przerwanie DLI w ostatnim wierszu ekranu (zajmującego linie 240-247, a zgłaszającego DLI w linii 247),
* a do przywrócenia DMA ekranu przerwanie [[VBL]] (a konkretnie opóźniona faza procedury obsługi przerwania [[SYSVBL|VBLK]]).

Warto zwrócić uwagę na to, że w SDMCTL (czyli cieniu [[Rejestry ANTIC-a#DMACTL|DMACTL]]) DMA dla ekranu jest wyłączone (bity 0 i 1 równe %00) a to z tego powodu, że przed wykonaniem opóźnionej fazy VBLK rejestry ANTIC-a (między innymi DMACTL i DLPTR) są ustawiane na podstawie rejestrów-cieni, zaś włączenie DMA ekranu przed linią 8 spowoduje zerwanie synchronizacji (VBLK zgłaszane jest przez ANTIC w 248 linii skanningowej).

Ostatni skok JVB w Display List jest zbędny ponieważ w międzyczasie na przerwaniu [[SYSVBL|VBLK]] zostaje ustawiona nowa wartość [[Rejestry ANTIC-a#DLPTR|DLPTR]] i ANTIC tego rozkazu już nie czyta.

== Linki ==
* [[ANTIC Display List|Display List]]
* [[Ramka]]
* [[NTSC vs PAL]]
* [[DMA]]
* [[VBL|Przerwanie VBLK]]
* [[Tryby wysokiej rozdzielczości]]
* [[Tryby niskiej rozdzielczości]]
* [[Tryby GTIA]]
* [[Generator znaków]]

[[Kategoria:Niezbędnik kodera]]

Rejestry Sophia

2026-06-22T15:17:59Z

Mono: liczba mnoga

[[Sophia]] to rozszerzenie Atari XL/XE emulujące układ [[GTIA]] i umożliwiające wyświetlanie obrazu przez złącza RGB, YPbPr, VGA, DVI-D.

Urządzenie istnieje w kilku wersjach różniących się nieco od siebie.

===Lista rejestrów Sophia1===

W pierwszej wersji Sophii nieużywane bity rejestru układu [[GTIA]] wykorzystano do konfiguracji funkcji rozszerzenia.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="PMCNTL"|$D01D (W)||PMCNTL, GRACTL||
Funkcje bitów:
* bit 7 - niewykorzystany
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: redukcja szerokości ekranu do 336 pikseli hires (1 - włączony)
* bit 4 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja dodatkowego koloru w [[Tryby wysokiej rozdzielczości|trybach wysokiej rozdzielczości]] (1 - włączony)
* bit 3 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja najmłodszego bitu luminancji (1 - włączony)
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

===Lista rejestrów Sophia2 i Sophia3===

Tu wykorzystano tylko jeden nieużywany bit w rejestrze układu [[GTIA]] i przełącza on bank rejestrów Sophii.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="PMCNTL"|$D01D (W)||PMCNTL, GRACTL||
Funkcje bitów:
* bit 7 - w układzie [[Sophia|Sophia2]]: włączenie rejestrów rozszerzenia (1 - włączone)
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - niewykorzystany
* bit 4 - niewykorzystany
* bit 3 - niewykorzystany
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

Bank rejestrów Sophii 2 i 3 znajduje się w podstawowym obszarze rejestrów GTIA czyli $D000-$D01F.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="DISM0PF"|$D000 (R/W)||DISM0PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISM1PF"|$D001 (R/W)||DISM1PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISM2PF"|$D002 (R/W)||DISM2PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISM3PF"|$D003 (R/W)||DISM3PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISP0PF"|$D004 (R/W)||DISP0PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISP1PF"|$D005 (R/W)||DISP1PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISP2PF"|$D006 (R/W)||DISP2PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISP3PF"|$D007 (R/W)||DISP3PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISM0P"|$D008 (R/W)||DISM0P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
W Sophia3:
* bit 6: SCL (W) - linia SCL interfejsu TPI I2C
* bit 7: SDA (R/W) - linia SDA interfejsu TPI I2C
|-
|id="DISM1P"|$D009 (R/W)||DISM1P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISM1P"|$D00A (R/W)||DISM2P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISM3P"|$D00B (R/W)||DISM3P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISP0P"|$D00C (R/W)||DISP0P||Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISP1P"|$D00D (R/W)||DISP1P||Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="DISP2P"|$D00E (R/W)||DISP2P||Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="DISP3P"|$D00F (R/W)||DISP3P||Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="TRIG0"|$D010||-||
|-
|id="TRIG1"|$D011||-||
|-
|id="TRIG2"|$D012||-||
|-
|id="TRIG3"|$D013||-||
|-
|id="PAL"|$D014||-||
|-
|id="REV"|$D015 (R)||REV||Rewizja rdzenia.
W Sophia3:
* bit 7: zawsze 1
|-
|id="COLPF0"|$D016||-||
|-
|id="COLPF1"|$D017||-||
|-
|id="COLPF2"|$D018||-||
|-
|id="COLPF3"|$D019||-||
|-
|id="COLBAK"|$D01A||-||
|-
|id="PRIOR"|$D01B (R/W)||PRIOR||Rejestr konfiguracji rozdzielczości i palety.
Znaczenie bitów:
* bit 7: VGA - ustawia wyjście analogowe RGB jako VGA (H:31kHz; V:60/50Hz); dostępny jest tylko tryb graficzny 480p/576p
* bity 6-4: RESolution - wybór rozdzielczości ekranu
{| border="1"
|wartość||rozdzielczość||aspect-ratio
|-
|%000||480p 576p||3:2 5:4
|-
|%001||1280x960||4:3
|-
|%010||1280x1024||5:4
|-
|%011||1344x960||14:10
|-
|%100||1440x900||16:10
|-
|%101||1536x960||16:10
|-
|%110||1600x900||16:9
|-
|%111||1704x960||16:9
|}
* bity 3-0: PALEtte - wybór aktywnej palety; po resecie urządzenia ustawiana jest wbudowana paleta 0 (PAL lub NTSC zależnie od systemu TV); palety 1-15 są programowane przez użytkownika (patrz rejestr PALDATA); nie jest zapisywany do pamięci nieulotnej
|-
|id="FIELD"|$D01C (R)||FIELD||Znacznik parzystości ramki w trybie z przeplotem.
Funkcje bitów:
* bit 7: EVEN - 0: ramka parzysta, 1: ramka nieparzysta, w trybie bez przeplotu zawsze 0
* bit 6-0 - niewykorzystane
|-
|id="VDELAY"|$D01C (R/W)||VDELAY||Tylko Sophia3.
Funkcje bitów kiedy SPECEN=1:
* bit 7: AUDIO - 0: pure_DVI mode, 1: DVI_with_AUDIO mode
* bit 6: TPI - 0: TPI I2C disabled, 1: TPI I2C enabled
* bit 5: GR10SHiftDisable - 0: pixel shift enabled, 1: pixel shift enabled
* bit 4: CSYNCTL - 0: 0.3 Vpp @ 75 Ohm, 1: TTL level
* bit 3-0: niewykorzystane
|-
|id="GRACTL"|$D01D (R/W)||GRACTL||Rejestr konfiguracji.
Znaczenie bitów:
* bit 7: SPECial features ENable - 1: aktywuje rejestry układu Sophia2, 0: aktywuje rejestry układu GTIA i zeruje adres pamięci palety
* bit 6: SYNC conTroL - ustawia wyjścia analogowych sygnałów synchronizacji
{| border="1"
|tryb||wartość||H||V
|-
|RGB||0||CSYNC 0.3Vpp@75Ω||RGB Blanking
|-
|RGB||1||HSYNC TTL||VSYNC TTL
|-
|VGA||x||HSYNC TTL||VSYNC TTL
|}
* bit 5: Visible playfield GATE - 1: ogranicza wyświetlany obraz do 336 pikseli na ekranie
* bit 4: HIRES Bi-Color - 1: powoduje że w trybach wysokiej rozdzielczości kolor punktu zgaszonego brany jest z COLPF2 a punktu zapalonego z COLPF1
* bit 3: LUM0 bit ENable - 1: uaktywnia najmłodszy bit luminancji w rejestrze koloru
* bit 2: INTERLACE - 1: włącza tryb z przeplotem
* bit 1: YUVRGB - 1: kontroluje przestrzeń kolorów wyjścia analogowego 0: YPbPr, 1: RGB
* bit 0: NonVolatile ENable: - 1: aktywuje zapis ustawień do pamięci nieulotnej; następujący w ciągu 4 cykli zapis wartości do rejestru GRACTL lub PRIOR Sophii zostanie utrwalony
|-
|id="SOPHIA"|$D01E (R)||SOPHIA||Identyfikator urządzenia - zawiera wartość $53 czyli 'S'
|-
|id="HITCLR"|$D01E (W)||HITCLR||
Zapis dowolnej wartości pod ten adres zeruje ustawienia wszystkich rejestrów [[#DISM0PF|DISM0PF]]-DISM3PD, DISM0P-DISM3P, DISP0PF-DISP3PF oraz DISP0P-DISP3P.
|-
|id="PALDATA"|$D01F (W)||PALDATA||Kolejne wpisy do tego rejestru zapisują odpowiednio składowe R, G i B koloru palety.

Dostępnych jest 16 palet, z czego ostatnia jest nieużywana. Na początku pamięci znajduje się paleta nr 1, potem 2, itd. Nie ma dostępu do wbudowanej palety nr 0.

Każda paleta zawiera 256 kolorów definiowanych za pomocą 6-bitowych składowych (najstarsze bity w bajcie).

Wewnętrzny adres wpisu palety resetowany jest w momencie wyzerowania bitu SPECEN rejestru GRACTL (czyli wyłączenia banku rejestrów Sophii).
|}

===Lista rejestrów EEPROM===
Sophia 2:

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Opis
|-
|id="S200"|$00 (R/W)||
* bit 7 - nVGA
* bit 6 - nRES2
* bit 5 - nRES1
* bit 4 - nRES0
* bit 3 - nSYNCTL
* bit 2 - nVGATE
* bit 1 - nHIRESB
* bit 0 - nLUM0E
|-
|id="S201"|$01 (R/W)||
* bit 7 - nINTERL
* bit 6 - nYUVRGB
* bit 3-0 - nieużywane
|}

Sophia 3:

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Opis
|-
|id="S300"|$00 (R/W)||
* bit 7-6 - nieużywane
* bit 5 - nAUDIO
* bit 4 - nTPI
* bit 3 - nGR10SH
* bit 2 - nCSYNCTL
* bit 1 - nVGA
* bit 0 - nRES2
|-
|id="S301"|$01 (R/W)||
* bit 7 - nRES1
* bit 6 - nRES0
* bit 5 - nSYNCTL
* bit 4 - nVGATE
* bit 3 - nHIRESB
* bit 2 - nLUM0E
* bit 1 - nINTERL
* bit 0 - nYUVRGB
|}

== Zobacz też ==
* [[Rejestry GTIA]]

[[Kategoria:Programowanie Atari 8-bit]]

Rejestry Sophia

2026-06-22T15:17:26Z

Mono: eeprom

[[Sophia]] to rozszerzenie Atari XL/XE emulujące układ [[GTIA]] i umożliwiające wyświetlanie obrazu przez złącza RGB, YPbPr, VGA, DVI-D.

Urządzenie istnieje w dwóch wersjach różniących się nieco od siebie.

===Lista rejestrów Sophia1===

W pierwszej wersji Sophii nieużywane bity rejestru układu [[GTIA]] wykorzystano do konfiguracji funkcji rozszerzenia.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="PMCNTL"|$D01D (W)||PMCNTL, GRACTL||
Funkcje bitów:
* bit 7 - niewykorzystany
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: redukcja szerokości ekranu do 336 pikseli hires (1 - włączony)
* bit 4 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja dodatkowego koloru w [[Tryby wysokiej rozdzielczości|trybach wysokiej rozdzielczości]] (1 - włączony)
* bit 3 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja najmłodszego bitu luminancji (1 - włączony)
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

===Lista rejestrów Sophia2 i Sophia3===

Tu wykorzystano tylko jeden nieużywany bit w rejestrze układu [[GTIA]] i przełącza on bank rejestrów Sophii.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="PMCNTL"|$D01D (W)||PMCNTL, GRACTL||
Funkcje bitów:
* bit 7 - w układzie [[Sophia|Sophia2]]: włączenie rejestrów rozszerzenia (1 - włączone)
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - niewykorzystany
* bit 4 - niewykorzystany
* bit 3 - niewykorzystany
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

Bank rejestrów Sophii 2 i 3 znajduje się w podstawowym obszarze rejestrów GTIA czyli $D000-$D01F.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="DISM0PF"|$D000 (R/W)||DISM0PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISM1PF"|$D001 (R/W)||DISM1PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISM2PF"|$D002 (R/W)||DISM2PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISM3PF"|$D003 (R/W)||DISM3PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISP0PF"|$D004 (R/W)||DISP0PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISP1PF"|$D005 (R/W)||DISP1PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISP2PF"|$D006 (R/W)||DISP2PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISP3PF"|$D007 (R/W)||DISP3PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISM0P"|$D008 (R/W)||DISM0P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
W Sophia3:
* bit 6: SCL (W) - linia SCL interfejsu TPI I2C
* bit 7: SDA (R/W) - linia SDA interfejsu TPI I2C
|-
|id="DISM1P"|$D009 (R/W)||DISM1P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISM1P"|$D00A (R/W)||DISM2P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISM3P"|$D00B (R/W)||DISM3P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISP0P"|$D00C (R/W)||DISP0P||Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISP1P"|$D00D (R/W)||DISP1P||Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="DISP2P"|$D00E (R/W)||DISP2P||Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="DISP3P"|$D00F (R/W)||DISP3P||Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="TRIG0"|$D010||-||
|-
|id="TRIG1"|$D011||-||
|-
|id="TRIG2"|$D012||-||
|-
|id="TRIG3"|$D013||-||
|-
|id="PAL"|$D014||-||
|-
|id="REV"|$D015 (R)||REV||Rewizja rdzenia.
W Sophia3:
* bit 7: zawsze 1
|-
|id="COLPF0"|$D016||-||
|-
|id="COLPF1"|$D017||-||
|-
|id="COLPF2"|$D018||-||
|-
|id="COLPF3"|$D019||-||
|-
|id="COLBAK"|$D01A||-||
|-
|id="PRIOR"|$D01B (R/W)||PRIOR||Rejestr konfiguracji rozdzielczości i palety.
Znaczenie bitów:
* bit 7: VGA - ustawia wyjście analogowe RGB jako VGA (H:31kHz; V:60/50Hz); dostępny jest tylko tryb graficzny 480p/576p
* bity 6-4: RESolution - wybór rozdzielczości ekranu
{| border="1"
|wartość||rozdzielczość||aspect-ratio
|-
|%000||480p 576p||3:2 5:4
|-
|%001||1280x960||4:3
|-
|%010||1280x1024||5:4
|-
|%011||1344x960||14:10
|-
|%100||1440x900||16:10
|-
|%101||1536x960||16:10
|-
|%110||1600x900||16:9
|-
|%111||1704x960||16:9
|}
* bity 3-0: PALEtte - wybór aktywnej palety; po resecie urządzenia ustawiana jest wbudowana paleta 0 (PAL lub NTSC zależnie od systemu TV); palety 1-15 są programowane przez użytkownika (patrz rejestr PALDATA); nie jest zapisywany do pamięci nieulotnej
|-
|id="FIELD"|$D01C (R)||FIELD||Znacznik parzystości ramki w trybie z przeplotem.
Funkcje bitów:
* bit 7: EVEN - 0: ramka parzysta, 1: ramka nieparzysta, w trybie bez przeplotu zawsze 0
* bit 6-0 - niewykorzystane
|-
|id="VDELAY"|$D01C (R/W)||VDELAY||Tylko Sophia3.
Funkcje bitów kiedy SPECEN=1:
* bit 7: AUDIO - 0: pure_DVI mode, 1: DVI_with_AUDIO mode
* bit 6: TPI - 0: TPI I2C disabled, 1: TPI I2C enabled
* bit 5: GR10SHiftDisable - 0: pixel shift enabled, 1: pixel shift enabled
* bit 4: CSYNCTL - 0: 0.3 Vpp @ 75 Ohm, 1: TTL level
* bit 3-0: niewykorzystane
|-
|id="GRACTL"|$D01D (R/W)||GRACTL||Rejestr konfiguracji.
Znaczenie bitów:
* bit 7: SPECial features ENable - 1: aktywuje rejestry układu Sophia2, 0: aktywuje rejestry układu GTIA i zeruje adres pamięci palety
* bit 6: SYNC conTroL - ustawia wyjścia analogowych sygnałów synchronizacji
{| border="1"
|tryb||wartość||H||V
|-
|RGB||0||CSYNC 0.3Vpp@75Ω||RGB Blanking
|-
|RGB||1||HSYNC TTL||VSYNC TTL
|-
|VGA||x||HSYNC TTL||VSYNC TTL
|}
* bit 5: Visible playfield GATE - 1: ogranicza wyświetlany obraz do 336 pikseli na ekranie
* bit 4: HIRES Bi-Color - 1: powoduje że w trybach wysokiej rozdzielczości kolor punktu zgaszonego brany jest z COLPF2 a punktu zapalonego z COLPF1
* bit 3: LUM0 bit ENable - 1: uaktywnia najmłodszy bit luminancji w rejestrze koloru
* bit 2: INTERLACE - 1: włącza tryb z przeplotem
* bit 1: YUVRGB - 1: kontroluje przestrzeń kolorów wyjścia analogowego 0: YPbPr, 1: RGB
* bit 0: NonVolatile ENable: - 1: aktywuje zapis ustawień do pamięci nieulotnej; następujący w ciągu 4 cykli zapis wartości do rejestru GRACTL lub PRIOR Sophii zostanie utrwalony
|-
|id="SOPHIA"|$D01E (R)||SOPHIA||Identyfikator urządzenia - zawiera wartość $53 czyli 'S'
|-
|id="HITCLR"|$D01E (W)||HITCLR||
Zapis dowolnej wartości pod ten adres zeruje ustawienia wszystkich rejestrów [[#DISM0PF|DISM0PF]]-DISM3PD, DISM0P-DISM3P, DISP0PF-DISP3PF oraz DISP0P-DISP3P.
|-
|id="PALDATA"|$D01F (W)||PALDATA||Kolejne wpisy do tego rejestru zapisują odpowiednio składowe R, G i B koloru palety.

Dostępnych jest 16 palet, z czego ostatnia jest nieużywana. Na początku pamięci znajduje się paleta nr 1, potem 2, itd. Nie ma dostępu do wbudowanej palety nr 0.

Każda paleta zawiera 256 kolorów definiowanych za pomocą 6-bitowych składowych (najstarsze bity w bajcie).

Wewnętrzny adres wpisu palety resetowany jest w momencie wyzerowania bitu SPECEN rejestru GRACTL (czyli wyłączenia banku rejestrów Sophii).
|}

===Lista rejestrów EEPROM===
Sophia 2:

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Opis
|-
|id="S200"|$00 (R/W)||
* bit 7 - nVGA
* bit 6 - nRES2
* bit 5 - nRES1
* bit 4 - nRES0
* bit 3 - nSYNCTL
* bit 2 - nVGATE
* bit 1 - nHIRESB
* bit 0 - nLUM0E
|-
|id="S201"|$01 (R/W)||
* bit 7 - nINTERL
* bit 6 - nYUVRGB
* bit 3-0 - nieużywane
|}

Sophia 3:

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Opis
|-
|id="S300"|$00 (R/W)||
* bit 7-6 - nieużywane
* bit 5 - nAUDIO
* bit 4 - nTPI
* bit 3 - nGR10SH
* bit 2 - nCSYNCTL
* bit 1 - nVGA
* bit 0 - nRES2
|-
|id="S301"|$01 (R/W)||
* bit 7 - nRES1
* bit 6 - nRES0
* bit 5 - nSYNCTL
* bit 4 - nVGATE
* bit 3 - nHIRESB
* bit 2 - nLUM0E
* bit 1 - nINTERL
* bit 0 - nYUVRGB
|}

== Zobacz też ==
* [[Rejestry GTIA]]

[[Kategoria:Programowanie Atari 8-bit]]

Rejestry Sophia

2026-06-22T15:02:13Z

Mono: /* Lista rejestrów Sophia2 i Sophia3 */

[[Sophia]] to rozszerzenie Atari XL/XE emulujące układ [[GTIA]] i umożliwiające wyświetlanie obrazu przez złącza RGB, YPbPr, VGA, DVI-D.

Urządzenie istnieje w dwóch wersjach różniących się nieco od siebie.

===Lista rejestrów Sophia1===

W pierwszej wersji Sophii nieużywane bity rejestru układu [[GTIA]] wykorzystano do konfiguracji funkcji rozszerzenia.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="PMCNTL"|$D01D (W)||PMCNTL, GRACTL||
Funkcje bitów:
* bit 7 - niewykorzystany
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: redukcja szerokości ekranu do 336 pikseli hires (1 - włączony)
* bit 4 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja dodatkowego koloru w [[Tryby wysokiej rozdzielczości|trybach wysokiej rozdzielczości]] (1 - włączony)
* bit 3 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja najmłodszego bitu luminancji (1 - włączony)
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

===Lista rejestrów Sophia2 i Sophia3===

Tu wykorzystano tylko jeden nieużywany bit w rejestrze układu [[GTIA]] i przełącza on bank rejestrów Sophii.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="PMCNTL"|$D01D (W)||PMCNTL, GRACTL||
Funkcje bitów:
* bit 7 - w układzie [[Sophia|Sophia2]]: włączenie rejestrów rozszerzenia (1 - włączone)
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - niewykorzystany
* bit 4 - niewykorzystany
* bit 3 - niewykorzystany
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

Bank rejestrów Sophii 2 i 3 znajduje się w podstawowym obszarze rejestrów GTIA czyli $D000-$D01F.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="DISM0PF"|$D000 (R/W)||DISM0PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISM1PF"|$D001 (R/W)||DISM1PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISM2PF"|$D002 (R/W)||DISM2PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISM3PF"|$D003 (R/W)||DISM3PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISP0PF"|$D004 (R/W)||DISP0PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISP1PF"|$D005 (R/W)||DISP1PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISP2PF"|$D006 (R/W)||DISP2PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISP3PF"|$D007 (R/W)||DISP3PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISM0P"|$D008 (R/W)||DISM0P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
W Sophia3:
* bit 6: SCL (W) - linia SCL interfejsu TPI I2C
* bit 7: SDA (R/W) - linia SDA interfejsu TPI I2C
|-
|id="DISM1P"|$D009 (R/W)||DISM1P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISM1P"|$D00A (R/W)||DISM2P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISM3P"|$D00B (R/W)||DISM3P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISP0P"|$D00C (R/W)||DISP0P||Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISP1P"|$D00D (R/W)||DISP1P||Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="DISP2P"|$D00E (R/W)||DISP2P||Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="DISP3P"|$D00F (R/W)||DISP3P||Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="TRIG0"|$D010||-||
|-
|id="TRIG1"|$D011||-||
|-
|id="TRIG2"|$D012||-||
|-
|id="TRIG3"|$D013||-||
|-
|id="PAL"|$D014||-||
|-
|id="REV"|$D015 (R)||REV||Rewizja rdzenia.
W Sophia3:
* bit 7: zawsze 1
|-
|id="COLPF0"|$D016||-||
|-
|id="COLPF1"|$D017||-||
|-
|id="COLPF2"|$D018||-||
|-
|id="COLPF3"|$D019||-||
|-
|id="COLBAK"|$D01A||-||
|-
|id="PRIOR"|$D01B (R/W)||PRIOR||Rejestr konfiguracji rozdzielczości i palety.
Znaczenie bitów:
* bit 7: VGA - ustawia wyjście analogowe RGB jako VGA (H:31kHz; V:60/50Hz); dostępny jest tylko tryb graficzny 480p/576p
* bity 6-4: RESolution - wybór rozdzielczości ekranu
{| border="1"
|wartość||rozdzielczość||aspect-ratio
|-
|%000||480p 576p||3:2 5:4
|-
|%001||1280x960||4:3
|-
|%010||1280x1024||5:4
|-
|%011||1344x960||14:10
|-
|%100||1440x900||16:10
|-
|%101||1536x960||16:10
|-
|%110||1600x900||16:9
|-
|%111||1704x960||16:9
|}
* bity 3-0: PALEtte - wybór aktywnej palety; po resecie urządzenia ustawiana jest wbudowana paleta 0 (PAL lub NTSC zależnie od systemu TV); palety 1-15 są programowane przez użytkownika (patrz rejestr PALDATA); nie jest zapisywany do pamięci nieulotnej
|-
|id="FIELD"|$D01C (R)||FIELD||Znacznik parzystości ramki w trybie z przeplotem.
Funkcje bitów:
* bit 7: EVEN - 0: ramka parzysta, 1: ramka nieparzysta, w trybie bez przeplotu zawsze 0
* bit 6-0 - niewykorzystane
|-
|id="VDELAY"|$D01C (R/W)||VDELAY||Tylko Sophia3.
Funkcje bitów kiedy SPECEN=1:
* bit 7: AUDIO - 0: pure_DVI mode, 1: DVI_with_AUDIO mode
* bit 6: TPI - 0: TPI I2C disabled, 1: TPI I2C enabled
* bit 5: GR10SHiftDisable - 0: pixel shift enabled, 1: pixel shift enabled
* bit 4: CSYNCTL - 0: 0.3 Vpp @ 75 Ohm, 1: TTL level
* bit 3-0: niewykorzystane
|-
|id="GRACTL"|$D01D (R/W)||GRACTL||Rejestr konfiguracji.
Znaczenie bitów:
* bit 7: SPECial features ENable - 1: aktywuje rejestry układu Sophia2, 0: aktywuje rejestry układu GTIA i zeruje adres pamięci palety
* bit 6: SYNC conTroL - ustawia wyjścia analogowych sygnałów synchronizacji
{| border="1"
|tryb||wartość||H||V
|-
|RGB||0||CSYNC 0.3Vpp@75Ω||RGB Blanking
|-
|RGB||1||HSYNC TTL||VSYNC TTL
|-
|VGA||x||HSYNC TTL||VSYNC TTL
|}
* bit 5: Visible playfield GATE - 1: ogranicza wyświetlany obraz do 336 pikseli na ekranie
* bit 4: HIRES Bi-Color - 1: powoduje że w trybach wysokiej rozdzielczości kolor punktu zgaszonego brany jest z COLPF2 a punktu zapalonego z COLPF1
* bit 3: LUM0 bit ENable - 1: uaktywnia najmłodszy bit luminancji w rejestrze koloru
* bit 2: INTERLACE - 1: włącza tryb z przeplotem
* bit 1: YUVRGB - 1: kontroluje przestrzeń kolorów wyjścia analogowego 0: YPbPr, 1: RGB
* bit 0: NonVolatile ENable: - 1: aktywuje zapis ustawień do pamięci nieulotnej; następujący w ciągu 4 cykli zapis wartości do rejestru GRACTL lub PRIOR Sophii zostanie utrwalony
|-
|id="SOPHIA"|$D01E (R)||SOPHIA||Identyfikator urządzenia - zawiera wartość $53 czyli 'S'
|-
|id="HITCLR"|$D01E (W)||HITCLR||
Zapis dowolnej wartości pod ten adres zeruje ustawienia wszystkich rejestrów [[#DISM0PF|DISM0PF]]-DISM3PD, DISM0P-DISM3P, DISP0PF-DISP3PF oraz DISP0P-DISP3P.
|-
|id="PALDATA"|$D01F (W)||PALDATA||Kolejne wpisy do tego rejestru zapisują odpowiednio składowe R, G i B koloru palety.

Dostępnych jest 16 palet, z czego ostatnia jest nieużywana. Na początku pamięci znajduje się paleta nr 1, potem 2, itd. Nie ma dostępu do wbudowanej palety nr 0.

Każda paleta zawiera 256 kolorów definiowanych za pomocą 6-bitowych składowych (najstarsze bity w bajcie).

Wewnętrzny adres wpisu palety resetowany jest w momencie wyzerowania bitu SPECEN rejestru GRACTL (czyli wyłączenia banku rejestrów Sophii).
|}

== Zobacz też ==
* [[Rejestry GTIA]]

[[Kategoria:Programowanie Atari 8-bit]]

Rejestry Sophia

2026-06-22T15:01:41Z

Mono: /* Lista rejestrów Sophia2 */ dodatki dla sophia 3

[[Sophia]] to rozszerzenie Atari XL/XE emulujące układ [[GTIA]] i umożliwiające wyświetlanie obrazu przez złącza RGB, YPbPr, VGA, DVI-D.

Urządzenie istnieje w dwóch wersjach różniących się nieco od siebie.

===Lista rejestrów Sophia1===

W pierwszej wersji Sophii nieużywane bity rejestru układu [[GTIA]] wykorzystano do konfiguracji funkcji rozszerzenia.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="PMCNTL"|$D01D (W)||PMCNTL, GRACTL||
Funkcje bitów:
* bit 7 - niewykorzystany
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: redukcja szerokości ekranu do 336 pikseli hires (1 - włączony)
* bit 4 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja dodatkowego koloru w [[Tryby wysokiej rozdzielczości|trybach wysokiej rozdzielczości]] (1 - włączony)
* bit 3 - w układzie [[Sophia|Sophia1]]: aktywacja najmłodszego bitu luminancji (1 - włączony)
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

===Lista rejestrów Sophia2 i Sophia3===

Tu wykorzystano tylko jeden nieużywany bit w rejestrze układu [[GTIA]] i przełącza on bank rejestrów Sophii.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="PMCNTL"|$D01D (W)||PMCNTL, GRACTL||
Funkcje bitów:
* bit 7 - w układzie [[Sophia|Sophia2]]: włączenie rejestrów rozszerzenia (1 - włączone)
* bit 6 - niewykorzystany
* bit 5 - niewykorzystany
* bit 4 - niewykorzystany
* bit 3 - niewykorzystany
* bit 2 - odczyt przycisków joysticków (1 - zatrzask)
* bit 1 - DMA graczy (1 - włączone)
* bit 0 - DMA pocisków (1 - włączone)
|}

Bank rejestrów Sophii2 znajduje się w podstawowym obszarze rejestrów GTIA czyli $D000-$D01F.

{| border="1" cellpadding="5"
! Adres !! Etykieta !! Opis
|-
|id="DISM0PF"|$D000 (R/W)||DISM0PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISM1PF"|$D001 (R/W)||DISM1PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISM2PF"|$D002 (R/W)||DISM2PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISM3PF"|$D003 (R/W)||DISM3PF||Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z polem gry. Patrz [[#DISM0PF|DISM0PF]].
|-
|id="DISP0PF"|$D004 (R/W)||DISP0PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z polem gry.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z polem gry 0-3 (COLPF0-COLPF3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPF0
* bit 1: COLPF1
* bit 2: COLPF2
* bit 3: COLPF3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISP1PF"|$D005 (R/W)||DISP1PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISP2PF"|$D006 (R/W)||DISP2PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISP3PF"|$D007 (R/W)||DISP3PF||Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z polem gry. Patrz [[#DISP0PF|DISP0PF]].
|-
|id="DISM0P"|$D008 (R/W)||DISM0P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
W Sophia3:
* bit 6: SCL (W) - linia SCL interfejsu TPI I2C
* bit 7: SDA (R/W) - linia SDA interfejsu TPI I2C
|-
|id="DISM1P"|$D009 (R/W)||DISM1P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 1 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISM1P"|$D00A (R/W)||DISM2P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 2 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISM3P"|$D00B (R/W)||DISM3P||Blokuje testowanie kolizji pocisku 3 z graczem. Patrz [[#DISM0P|DISM0P]].
|-
|id="DISP0P"|$D00C (R/W)||DISP0P||Blokuje testowanie kolizji gracza 0 z graczem.
Bity 0-3 oznaczają kolizje z graczem 0-3 (COLPM0-COLPM3). Blokada jest aktywna kiedy bit jest ustawiony.
* bit 0: COLPM0
* bit 1: COLPM1
* bit 2: COLPM2
* bit 3: COLPM3
* bity 4-7: zawsze 0
|-
|id="DISP1P"|$D00D (R/W)||DISP1P||Blokuje testowanie kolizji gracza 1 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="DISP2P"|$D00E (R/W)||DISP2P||Blokuje testowanie kolizji gracza 2 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="DISP3P"|$D00F (R/W)||DISP3P||Blokuje testowanie kolizji gracza 3 z graczem. Patrz [[#DISP0P|DISP0P]].
|-
|id="TRIG0"|$D010||-||
|-
|id="TRIG1"|$D011||-||
|-
|id="TRIG2"|$D012||-||
|-
|id="TRIG3"|$D013||-||
|-
|id="PAL"|$D014||-||
|-
|id="REV"|$D015 (R)||REV||Rewizja rdzenia.
W Sophia3:
* bit 7: zawsze 1
|-
|id="COLPF0"|$D016||-||
|-
|id="COLPF1"|$D017||-||
|-
|id="COLPF2"|$D018||-||
|-
|id="COLPF3"|$D019||-||
|-
|id="COLBAK"|$D01A||-||
|-
|id="PRIOR"|$D01B (R/W)||PRIOR||Rejestr konfiguracji rozdzielczości i palety.
Znaczenie bitów:
* bit 7: VGA - ustawia wyjście analogowe RGB jako VGA (H:31kHz; V:60/50Hz); dostępny jest tylko tryb graficzny 480p/576p
* bity 6-4: RESolution - wybór rozdzielczości ekranu
{| border="1"
|wartość||rozdzielczość||aspect-ratio
|-
|%000||480p 576p||3:2 5:4
|-
|%001||1280x960||4:3
|-
|%010||1280x1024||5:4
|-
|%011||1344x960||14:10
|-
|%100||1440x900||16:10
|-
|%101||1536x960||16:10
|-
|%110||1600x900||16:9
|-
|%111||1704x960||16:9
|}
* bity 3-0: PALEtte - wybór aktywnej palety; po resecie urządzenia ustawiana jest wbudowana paleta 0 (PAL lub NTSC zależnie od systemu TV); palety 1-15 są programowane przez użytkownika (patrz rejestr PALDATA); nie jest zapisywany do pamięci nieulotnej
|-
|id="FIELD"|$D01C (R)||FIELD||Znacznik parzystości ramki w trybie z przeplotem.
Funkcje bitów:
* bit 7: EVEN - 0: ramka parzysta, 1: ramka nieparzysta, w trybie bez przeplotu zawsze 0
* bit 6-0 - niewykorzystane
|-
|id="VDELAY"|$D01C (R/W)||VDELAY||Tylko Sophia3.
Funkcje bitów kiedy SPECEN=1:
* bit 7: AUDIO - 0: pure_DVI mode, 1: DVI_with_AUDIO mode
* bit 6: TPI - 0: TPI I2C disabled, 1: TPI I2C enabled
* bit 5: GR10SHiftDisable - 0: pixel shift enabled, 1: pixel shift enabled
* bit 4: CSYNCTL - 0: 0.3 Vpp @ 75 Ohm, 1: TTL level
* bit 3-0: niewykorzystane
|-
|id="GRACTL"|$D01D (R/W)||GRACTL||Rejestr konfiguracji.
Znaczenie bitów:
* bit 7: SPECial features ENable - 1: aktywuje rejestry układu Sophia2, 0: aktywuje rejestry układu GTIA i zeruje adres pamięci palety
* bit 6: SYNC conTroL - ustawia wyjścia analogowych sygnałów synchronizacji
{| border="1"
|tryb||wartość||H||V
|-
|RGB||0||CSYNC 0.3Vpp@75Ω||RGB Blanking
|-
|RGB||1||HSYNC TTL||VSYNC TTL
|-
|VGA||x||HSYNC TTL||VSYNC TTL
|}
* bit 5: Visible playfield GATE - 1: ogranicza wyświetlany obraz do 336 pikseli na ekranie
* bit 4: HIRES Bi-Color - 1: powoduje że w trybach wysokiej rozdzielczości kolor punktu zgaszonego brany jest z COLPF2 a punktu zapalonego z COLPF1
* bit 3: LUM0 bit ENable - 1: uaktywnia najmłodszy bit luminancji w rejestrze koloru
* bit 2: INTERLACE - 1: włącza tryb z przeplotem
* bit 1: YUVRGB - 1: kontroluje przestrzeń kolorów wyjścia analogowego 0: YPbPr, 1: RGB
* bit 0: NonVolatile ENable: - 1: aktywuje zapis ustawień do pamięci nieulotnej; następujący w ciągu 4 cykli zapis wartości do rejestru GRACTL lub PRIOR Sophii zostanie utrwalony
|-
|id="SOPHIA"|$D01E (R)||SOPHIA||Identyfikator urządzenia - zawiera wartość $53 czyli 'S'
|-
|id="HITCLR"|$D01E (W)||HITCLR||
Zapis dowolnej wartości pod ten adres zeruje ustawienia wszystkich rejestrów [[#DISM0PF|DISM0PF]]-DISM3PD, DISM0P-DISM3P, DISP0PF-DISP3PF oraz DISP0P-DISP3P.
|-
|id="PALDATA"|$D01F (W)||PALDATA||Kolejne wpisy do tego rejestru zapisują odpowiednio składowe R, G i B koloru palety.

Dostępnych jest 16 palet, z czego ostatnia jest nieużywana. Na początku pamięci znajduje się paleta nr 1, potem 2, itd. Nie ma dostępu do wbudowanej palety nr 0.

Każda paleta zawiera 256 kolorów definiowanych za pomocą 6-bitowych składowych (najstarsze bity w bajcie).

Wewnętrzny adres wpisu palety resetowany jest w momencie wyzerowania bitu SPECEN rejestru GRACTL (czyli wyłączenia banku rejestrów Sophii).
|}

== Zobacz też ==
* [[Rejestry GTIA]]

[[Kategoria:Programowanie Atari 8-bit]]

Adam Gilmore

2026-06-21T12:15:10Z

Mono: time wizard deluxe edition 2024

{{grafr|A-Gilmore_2002.jpg}}

Znakomity angielski [[muzyk]], znany z udźwiękowienia gier-hitów na [[Atari 8-bit|8-bitowe Atari]] (oraz Commodore 64). Rocznik 1970. Działał na przełomie lat 80. i 90. XX w. Współpracował (na Atari) głównie z firmą [[Zeppelin Games]]. Obecnie jest programistą na PC.

Jego muzyka ozdabia następujące gry:

* [[Draconus]] (1988)
* [[Jocky Wilson's Darts Challenge]] (1988)
* [[Las Vegas Casino]] (1988)
* [[Winter Olympiad '88]] (1988)
* [[Zybex]] (1988)
* [[Mountain Bike]] (1989)
* [[Ninja Commando]] (1989)
* [[Arcade Fruit Machine]] (1990)
* [[Blinky's Scary School]] (1990)
* [[Jocky Wilson's Compendium of Darts]] (1991)
* [[Time Wizard]] Deluxe Edition (2024)

Był gościem specjalnym zimowej edycji [[SillyVenture 2024 WE]] gdzie wziął udział w msx [[compo]] z pracą [https://demozoo.org/music/362407/ "Draconus 2024"] oraz [https://youtu.be/LD1CJ3ymSLw?t=1987 udzielił wywiadu]. Specjalnie z tej okazji odbyło się tam też [https://demozoo.org/parties/4780/#competition_19562 "Adam Gilmore Cover"] compo.

==Odnośniki zewnętrzne==
* [http://atariarea.krap.pl/wywiad/adam-gilmore/3 Wywiad z Adamem Gilmore] (przeprowadzony na przełomie 2003/2004 r. przez [[Dracon]]a) dla portalu [[Atari Area]]
* [http://atariage.com/forums/topic/61379-interview-with-adam-gilmore/#entry751502 wersja angielska w/w wywiadu]
* [https://indifound.com/adam-gilmore-interview/ wersja rosyjska w/w wywiadu]
* {{ASMADB|Adam+Gilmore}}
* [http://remix.kwed.org/index.php?search=gilmore Remiksy utworów Adama]
* [https://www.atariteca.net.pe/2024/07/gilmore-realmente-necesitaba-un.html wywiad z portalem Atariteca, 2024 rok]

[[Kategoria: Ludzie]]

POKEY

2026-06-20T11:38:39Z

Mono: /* Zobacz też */ simplestereo

{{grafr|Atari_POKEY.png}}
Pot-Keyboard Integrated Circuit - wielofunkcyjny układ LSI. Stosowany w [[Atari 8-bit|8-bitowych komputerach Atari]], konsoli [[5200]], niektórych kartridżach do konsoli [[7800]] oraz w części gier salonowych produkcji Atari.

== Numery katalogowe ==

* Standard: '''C012294'''
* [[PORKEY]] (wersja ze zintegrowanymi multiplekserami 4051B, prototyp): '''C020574'''
* MEG (wersja CMOS): '''C021463'''
* [[QUAD POKEY]]: '''C024425'''

== Przeznaczenie ==

Służy do generowania dźwięku, kontroli interfejsu szeregowego ([[SIO]]), obsługi manipulatorów analogowych (''wiosełek'' - paddle) i klawiatury. Poza tym POKEY zawiera cztery układy zegarowe oraz generator liczb pseudolosowych i jest głównym - ale nie jedynym - źródłem przerwań [[IRQ]]. Układ ma [[rejestry POKEY-a|29 rejestrów]] i zajmuje adresy $D200-$D2FF.

==Transmisja szeregowa==

===Protokół transmisji pojedynczych bajtów===

Protokół transmisji urządzeń podłączonych do szyny szeregowej (zob. [[Gniazdo SIO]]) jest zdefiniowany następująco:

* 1 bit startu (0)
* osiem bitów danych
* brak kontroli parzystości
* 1 bit stopu (1)
* 19200 bitów na sekundę
* poziom +4 V oznacza logiczną jedynkę, a 0 V - zero.

Dane transmitowane są w kolejności od najmłodszego bitu. Szybkość transmisji 19200 bitów na sekundę nie dotyczy magnetofonu kasetowego, gdzie określona jest na 600 bitów na sekundę.

Układ POKEY działa jako [http://en.wikipedia.org/wiki/UART UART], przejmując na siebie podział bajtów, wpisanych przez system do [[Rejestry POKEY-a#SEROUT|rejestru wyjścia szeregowego (SEROUT)]], na pojedyncze bity i wyemitowanie ich na złącze szeregowe z zaprogramowaną częstotliwością, lub scalenie napływających z urządzenia bitów w bajt i przekazanie go w [[Rejestry POKEY-a#SERIN|rejestrze wejścia szeregowego (SERIN)]].

===Szybkość transmisji===

Szybkość transmisji programowana jest przez OS przy użyciu połączonych w parę dzielników 3 i 4 (AUDF3 i AUDF4), do których doprowadza się sygnał o częstotliwości głównego zegara systemu, czyli 1773447 Hz w systemie PAL albo 1789772,5 Hz w systemie [http://pl.wikipedia.org/wiki/NTSC NTSC]. Szybkość tę możemy obliczyć według następującego wzoru:

baud = (F/2)/(R+7)

gdzie F to wspomniana wyżej częstotliwość bazowa, a R - wartość wstawiana do rejestru układu POKEY. Żądaną wartość licznika dla znanej prędkości możemy obliczyć po przekształceniu tego wzoru:

R = ((F/2)/baud)-7

Szukana wartość (tzw. [[HS Index]]) to R po zaokrągleniu do najbliższej całkowitej.

Normalnie ustawianą przez system operacyjny wartością R jest 40. Teoretycznie ma to odpowiadać szybkości 19200 bitów na sekundę, z podanego wzoru wynika jednak, że w rzeczywistości jest to 18866,45 bps w systemie PAL oraz 19040 bps w systemie NTSC. W praktyce szybkość transmisji nieprzyspieszanej może wahać się w zakresie od 17734,46 bps do 20152,8 bps (19200 bps ±5%; odpowiada to wartościom dzielnika POKEY-a z zakresu od 43 do 37, w systemie PAL).

Możliwości układu POKEY nie kończą się jednak na szybkości 20 kbps. Niektóre możliwe do wygenerowania szybkości transmisji przedstawia poniższa tabela:

<table border=1 cellpadding=5>
<tr><td>R</td><td>bps (PAL / NTSC)</td><td>Uwagi</td></tr>

<tr><td>0</td><td>126674,7 / 127840,9</td><td>Szybkość trudna do praktycznego użycia ze względu na zakłócenia powodowane przez układ [[ANTIC (układ)|ANTIC]] przy generowaniu obrazu. Najwyższa prędkość [[Flash Turbo]], [[FujiNet]] i [[SIO2SD]].</td></tr>
<tr><td>1</td><td>110840,4 / 111860,8</td><td>j/w. Jest to najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 115,2 kbps (6x19200).</td></tr>
<tr><td>2</td><td>98524,8 / 99431,8</td><td>Maksymalna praktycznie użyteczna szybkość transmisji szeregowej ze stacją dysków</td></tr>
<tr><td>3</td><td>88672,3 / 89488,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>4</td><td>80611,2 / 81353,3</td><td>Szybkość opcjonalna stacji [[XFD602]]</td></tr>
<tr><td>5</td><td>73893,6 / 74573,8</td><td>Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 76800 bps (4x19200).</td></tr>
<tr><td>6</td><td>68209,5 / 68837,4</td><td>Szybkość stacji [[LDW Super 2000]], [[Top Drive 1050]], [[TOMS Turbo Drive]], [[TOMS Multi Drive]], [[TOMS 710]], [[TOMS 720]], [[XFD601]]/602, [[Tygrys Turbo]], [[Flash Turbo]] czy [[1050E]], krótko mówiąc, najpopularniejsze "turbo" do szeregowej stacji dysków ([[Synchromesh#SuperSynchromesh|SuperSynchromesh]])</td></tr>
<tr><td>7</td><td>63337,3 / 63920,4</td><td> </td></tr>
<tr><td>8</td><td>59114,9 / 59659</td><td>Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 57600 bps (3x19200). Szybkość transmisji używana w stacji [[SN-360]] z firmwarem [[Mikey|Mikeya]] (jedyna możliwa prędkość turbo, narzucona sprzętowo przez zegar UARTa w stacji) oraz w [[SIO2BT]].</td></tr>
<tr><td>9</td><td>55420,2 / 55930,4</td><td>Szybkość transmisji używana w rozszerzeniach [[Speedy 1050]] oraz [[Hyper-XF]].</td></tr>
<tr><td>10</td><td>52160,2 / 52640,4</td><td>52 kbps, szybkość stacji [[US Doubler]] i [[Happy Warp]].</td></tr>
<tr><td>11</td><td>49262,4 / 49715,9</td><td> </td></tr>
<tr><td>12</td><td>46669,6 / 47099,3</td><td> </td></tr>
<tr><td>13</td><td>44336,1 / 44744,3</td><td> </td></tr>
<tr><td>14</td><td>42224,9 / 42613,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>15</td><td>40305,6 / 40676,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>16</td><td>38553,2 / 38908</td><td>Maksymalna szybkość nie modyfikowanych stacji [[XF551|XF-551]] oraz [[CA-2001]] ([[Synchromesh]]). Minimalna prędkość [[SIO2SD]] i [[FujiNet]]. Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 38400 bps (2x19200).</td></tr>
</table>

Oczywiście wartość dzielnika częstotliwości może mieć i wyższe wartości, do 65535 włącznie (co daje 13,6 bps).

===Magnetofon===

Dla magnetofonu domyślną wartością rejestru jest 1484, co odpowiada szybkości 594,7 bps w systemie PAL lub 600,2 bps w NTSC. Szybkość tę podczas transmisji komputer dostosowuje w pewnym zakresie do bieżących potrzeb wynikłych np. z nierównomiernego przesuwu taśmy bądź jej rozciągnięcia itd.

Odczyt z magnetofonu przeprowadzany jest tak samo, jak komunikacja z innymi urządzeniami. Do zapisu danych na magnetofon stosowany jest tryb dwutonowy, gdzie logicznej jedynce odpowiada ton o częstotliwości 5278 Hz, a zeru - o częstotliwości 3958,56 Hz (w systemie PAL; odpowiednio są to wartości 5 i 7 dla rejestrów AUDF1 i 2).

===Przydźwięk I/O===

Podczas odczytu szeregowego na wyjściu audio komputera pojawia się dźwięk sygnalizujący, że transmisja jest w toku. Dźwięk ten jest generowany automatycznie przez POKEY-a, a źródłem jest kanał audio użyty jako generator częstotliwości (normalnie AUDF3/4) dla wejścia szeregowego.

Sposób generowania dźwięku jest dość prosty. Podczas odczytu z dyskietki na wyjściu AUDIO (pin 37) pojawia się sygnał prostokątny 1Vpp (Voh=~5V, Vih=~4V). Na każdy odebrany bajt - dziesięć okresów (start, 8 bitów danych, stop) o częstotliwości równej prędkości transmisji. Przy 19200 bps jest to oczywiście zbyt wysoka częstotliwość, aby była słyszalna. To co słychać, to krótka (ok. pół bitu) przerwa na synchronizację generatora, pomiędzy bitem stopu bajtu n a bitem startu bajtu n+1 (czyli ton o częstotliwości ok. 1800 Hz); i, oczywiście, dłuższe przerwy między odbieranymi bajtami 'A' i 'C' (patrz [[SIO#Po.C5.82.C4.85czenia_szeregowe|SIO]]).

{{ImgFrm|http://drac030.krap.pl/transmisja-mini.png|http://drac030.krap.pl/transmisja.png|Przebiegi sygnałów ''audio '' i ''data in'' podczas odczytu z magnetofonu - wykres z analizatora stanów logicznych.}}

Z odczytem z kasety jest bardzo podobnie - najpierw odbiór dwóch bajtów $AA (ustalenie częstotliwości taktowania - brak dźwięku na wyjściu), potem prawie dokładnie tak samo jak dla dysku, czyli dziesięć okresów częstotliwości taktowania na każdy odbierany bajt, z synchronizacją generatora każdym kolejnym bitem startu. Amplituda sygnału jest o około połowę mniejsza niż przy odczycie z dysku. Dodatkowo pojawia się (prawdopodobnie losowo - nie zauważa się jakiejś zależności - na oko z prawdopodobieństwem bliskim 0,5) modulacja dźwięku podstawowego częstotliwością 31,666 kHz o znacznie większej amplitudzie (łacznie 4Vpp) - ale raczej bez znaczenia dla brzmienia. To, co słychać, to ton podstawowy ~600 Hz z nałożoną częstotliwością synchronizacji bajt/bajt - ~ 60Hz. Okresowa (na blok danych) zmiana brzmienia pochodzi stąd, że dla każdego bloku występuje pewna niedokładność określenia częstotliwości taktowania (nieco inna wysokość tonu podstawowego), a ona z kolei powoduje inną długość przerw na synchronizację bajt/bajt.

Nie ma żadnej zależności między zawartością danych a generowanym dźwiękiem. Wrażenie, że jest inaczej, powstaje raczej wskutek przesłuchów i zakłóceń na połączeniach SIO w przypadku stacji dysków, w przypadku magnetofonu - przesłuchów pomiędzy ścieżką danych a (zazwyczaj pustą) ścieżką audio itp.

Jak napisano, przydźwięk kontrolny generowany jest tylko podczas odczytu, ale jednak zapis też nie jest całkowicie bezgłośny: w przypadku "normalnych" urządzeń szeregowych [[SIO]] (tj. wszystkich oprócz magnetofonu) źródłem dobiegających wtedy z głośnika postukiwań czy też chrupnięć są nadsyłane przez urządzenie potwierdzenia odbioru komend i danych. Natomiast zapis na magnetofon jest, jak napisano powyżej, realizowany akustycznie w trybie dwutonowym, stąd dźwięk.

Przydźwięk można wyłączyć zerując rejestr systemowy IOSNDEN ($41), co powoduje, że procedury szeregowe OS-u redukują głośność w kanale AUDF3/4 do zera i dźwięk milknie; normalnie zaś stosowanym poziomem głośności jest 8.

== Zobacz też ==
* [[Rejestry POKEY-a]]
* [[QPokey]]
* [[QUAD POKEY]]
* [[HOKEY]]
* [[PokeyMAX]]
* [[PokeyONE]]
* [[Evie]]
* [[SimpleStereo]]

== Odnośniki zewnętrzne ==
* [http://ftp.pigwa.net/stuff/collections/nir_dary_cds/Tech%20Info/POKEY.PDF POKEY CO12294 - oryginalna dokumentacja]. Zawiera wewnętrzne schematy
* [http://krap.pl/mirrorz/atari/homepage.ntlworld.com/kryten_droid/Atari/800XL/atari_hw/pokey.htm Wersja HTML dokumentacji]
* [http://krap.pl/mirrorz/atari/homepage.ntlworld.com/kryten_droid/Atari/800XL/atari_hw/pokey.htm#Pin%20list Opis końcówek]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/POKEY POKEY w Wikipedii]

[[Kategoria:Atari 8-bit]]

POKEY

2026-06-12T21:16:46Z

Mono: /* Magnetofon */

{{grafr|Atari_POKEY.png}}
Pot-Keyboard Integrated Circuit - wielofunkcyjny układ LSI. Stosowany w [[Atari 8-bit|8-bitowych komputerach Atari]], konsoli [[5200]], niektórych kartridżach do konsoli [[7800]] oraz w części gier salonowych produkcji Atari.

== Numery katalogowe ==

* Standard: '''C012294'''
* [[PORKEY]] (wersja ze zintegrowanymi multiplekserami 4051B, prototyp): '''C020574'''
* MEG (wersja CMOS): '''C021463'''
* [[QUAD POKEY]]: '''C024425'''

== Przeznaczenie ==

Służy do generowania dźwięku, kontroli interfejsu szeregowego ([[SIO]]), obsługi manipulatorów analogowych (''wiosełek'' - paddle) i klawiatury. Poza tym POKEY zawiera cztery układy zegarowe oraz generator liczb pseudolosowych i jest głównym - ale nie jedynym - źródłem przerwań [[IRQ]]. Układ ma [[rejestry POKEY-a|29 rejestrów]] i zajmuje adresy $D200-$D2FF.

==Transmisja szeregowa==

===Protokół transmisji pojedynczych bajtów===

Protokół transmisji urządzeń podłączonych do szyny szeregowej (zob. [[Gniazdo SIO]]) jest zdefiniowany następująco:

* 1 bit startu (0)
* osiem bitów danych
* brak kontroli parzystości
* 1 bit stopu (1)
* 19200 bitów na sekundę
* poziom +4 V oznacza logiczną jedynkę, a 0 V - zero.

Dane transmitowane są w kolejności od najmłodszego bitu. Szybkość transmisji 19200 bitów na sekundę nie dotyczy magnetofonu kasetowego, gdzie określona jest na 600 bitów na sekundę.

Układ POKEY działa jako [http://en.wikipedia.org/wiki/UART UART], przejmując na siebie podział bajtów, wpisanych przez system do [[Rejestry POKEY-a#SEROUT|rejestru wyjścia szeregowego (SEROUT)]], na pojedyncze bity i wyemitowanie ich na złącze szeregowe z zaprogramowaną częstotliwością, lub scalenie napływających z urządzenia bitów w bajt i przekazanie go w [[Rejestry POKEY-a#SERIN|rejestrze wejścia szeregowego (SERIN)]].

===Szybkość transmisji===

Szybkość transmisji programowana jest przez OS przy użyciu połączonych w parę dzielników 3 i 4 (AUDF3 i AUDF4), do których doprowadza się sygnał o częstotliwości głównego zegara systemu, czyli 1773447 Hz w systemie PAL albo 1789772,5 Hz w systemie [http://pl.wikipedia.org/wiki/NTSC NTSC]. Szybkość tę możemy obliczyć według następującego wzoru:

baud = (F/2)/(R+7)

gdzie F to wspomniana wyżej częstotliwość bazowa, a R - wartość wstawiana do rejestru układu POKEY. Żądaną wartość licznika dla znanej prędkości możemy obliczyć po przekształceniu tego wzoru:

R = ((F/2)/baud)-7

Szukana wartość (tzw. [[HS Index]]) to R po zaokrągleniu do najbliższej całkowitej.

Normalnie ustawianą przez system operacyjny wartością R jest 40. Teoretycznie ma to odpowiadać szybkości 19200 bitów na sekundę, z podanego wzoru wynika jednak, że w rzeczywistości jest to 18866,45 bps w systemie PAL oraz 19040 bps w systemie NTSC. W praktyce szybkość transmisji nieprzyspieszanej może wahać się w zakresie od 17734,46 bps do 20152,8 bps (19200 bps ±5%; odpowiada to wartościom dzielnika POKEY-a z zakresu od 43 do 37, w systemie PAL).

Możliwości układu POKEY nie kończą się jednak na szybkości 20 kbps. Niektóre możliwe do wygenerowania szybkości transmisji przedstawia poniższa tabela:

<table border=1 cellpadding=5>
<tr><td>R</td><td>bps (PAL / NTSC)</td><td>Uwagi</td></tr>

<tr><td>0</td><td>126674,7 / 127840,9</td><td>Szybkość trudna do praktycznego użycia ze względu na zakłócenia powodowane przez układ [[ANTIC (układ)|ANTIC]] przy generowaniu obrazu. Najwyższa prędkość [[Flash Turbo]], [[FujiNet]] i [[SIO2SD]].</td></tr>
<tr><td>1</td><td>110840,4 / 111860,8</td><td>j/w. Jest to najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 115,2 kbps (6x19200).</td></tr>
<tr><td>2</td><td>98524,8 / 99431,8</td><td>Maksymalna praktycznie użyteczna szybkość transmisji szeregowej ze stacją dysków</td></tr>
<tr><td>3</td><td>88672,3 / 89488,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>4</td><td>80611,2 / 81353,3</td><td>Szybkość opcjonalna stacji [[XFD602]]</td></tr>
<tr><td>5</td><td>73893,6 / 74573,8</td><td>Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 76800 bps (4x19200).</td></tr>
<tr><td>6</td><td>68209,5 / 68837,4</td><td>Szybkość stacji [[LDW Super 2000]], [[Top Drive 1050]], [[TOMS Turbo Drive]], [[TOMS Multi Drive]], [[TOMS 710]], [[TOMS 720]], [[XFD601]]/602, [[Tygrys Turbo]], [[Flash Turbo]] czy [[1050E]], krótko mówiąc, najpopularniejsze "turbo" do szeregowej stacji dysków ([[Synchromesh#SuperSynchromesh|SuperSynchromesh]])</td></tr>
<tr><td>7</td><td>63337,3 / 63920,4</td><td> </td></tr>
<tr><td>8</td><td>59114,9 / 59659</td><td>Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 57600 bps (3x19200). Szybkość transmisji używana w stacji [[SN-360]] z firmwarem [[Mikey|Mikeya]] (jedyna możliwa prędkość turbo, narzucona sprzętowo przez zegar UARTa w stacji) oraz w [[SIO2BT]].</td></tr>
<tr><td>9</td><td>55420,2 / 55930,4</td><td>Szybkość transmisji używana w rozszerzeniach [[Speedy 1050]] oraz [[Hyper-XF]].</td></tr>
<tr><td>10</td><td>52160,2 / 52640,4</td><td>52 kbps, szybkość stacji [[US Doubler]] i [[Happy Warp]].</td></tr>
<tr><td>11</td><td>49262,4 / 49715,9</td><td> </td></tr>
<tr><td>12</td><td>46669,6 / 47099,3</td><td> </td></tr>
<tr><td>13</td><td>44336,1 / 44744,3</td><td> </td></tr>
<tr><td>14</td><td>42224,9 / 42613,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>15</td><td>40305,6 / 40676,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>16</td><td>38553,2 / 38908</td><td>Maksymalna szybkość nie modyfikowanych stacji [[XF551|XF-551]] oraz [[CA-2001]] ([[Synchromesh]]). Minimalna prędkość [[SIO2SD]] i [[FujiNet]]. Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 38400 bps (2x19200).</td></tr>
</table>

Oczywiście wartość dzielnika częstotliwości może mieć i wyższe wartości, do 65535 włącznie (co daje 13,6 bps).

===Magnetofon===

Dla magnetofonu domyślną wartością rejestru jest 1484, co odpowiada szybkości 594,7 bps w systemie PAL lub 600,2 bps w NTSC. Szybkość tę podczas transmisji komputer dostosowuje w pewnym zakresie do bieżących potrzeb wynikłych np. z nierównomiernego przesuwu taśmy bądź jej rozciągnięcia itd.

Odczyt z magnetofonu przeprowadzany jest tak samo, jak komunikacja z innymi urządzeniami. Do zapisu danych na magnetofon stosowany jest tryb dwutonowy, gdzie logicznej jedynce odpowiada ton o częstotliwości 5278 Hz, a zeru - o częstotliwości 3958,56 Hz (w systemie PAL; odpowiednio są to wartości 5 i 7 dla rejestrów AUDF1 i 2).

===Przydźwięk I/O===

Podczas odczytu szeregowego na wyjściu audio komputera pojawia się dźwięk sygnalizujący, że transmisja jest w toku. Dźwięk ten jest generowany automatycznie przez POKEY-a, a źródłem jest kanał audio użyty jako generator częstotliwości (normalnie AUDF3/4) dla wejścia szeregowego.

Sposób generowania dźwięku jest dość prosty. Podczas odczytu z dyskietki na wyjściu AUDIO (pin 37) pojawia się sygnał prostokątny 1Vpp (Voh=~5V, Vih=~4V). Na każdy odebrany bajt - dziesięć okresów (start, 8 bitów danych, stop) o częstotliwości równej prędkości transmisji. Przy 19200 bps jest to oczywiście zbyt wysoka częstotliwość, aby była słyszalna. To co słychać, to krótka (ok. pół bitu) przerwa na synchronizację generatora, pomiędzy bitem stopu bajtu n a bitem startu bajtu n+1 (czyli ton o częstotliwości ok. 1800 Hz); i, oczywiście, dłuższe przerwy między odbieranymi bajtami 'A' i 'C' (patrz [[SIO#Po.C5.82.C4.85czenia_szeregowe|SIO]]).

{{ImgFrm|http://drac030.krap.pl/transmisja-mini.png|http://drac030.krap.pl/transmisja.png|Przebiegi sygnałów ''audio '' i ''data in'' podczas odczytu z magnetofonu - wykres z analizatora stanów logicznych.}}

Z odczytem z kasety jest bardzo podobnie - najpierw odbiór dwóch bajtów $AA (ustalenie częstotliwości taktowania - brak dźwięku na wyjściu), potem prawie dokładnie tak samo jak dla dysku, czyli dziesięć okresów częstotliwości taktowania na każdy odbierany bajt, z synchronizacją generatora każdym kolejnym bitem startu. Amplituda sygnału jest o około połowę mniejsza niż przy odczycie z dysku. Dodatkowo pojawia się (prawdopodobnie losowo - nie zauważa się jakiejś zależności - na oko z prawdopodobieństwem bliskim 0,5) modulacja dźwięku podstawowego częstotliwością 31,666 kHz o znacznie większej amplitudzie (łacznie 4Vpp) - ale raczej bez znaczenia dla brzmienia. To, co słychać, to ton podstawowy ~600 Hz z nałożoną częstotliwością synchronizacji bajt/bajt - ~ 60Hz. Okresowa (na blok danych) zmiana brzmienia pochodzi stąd, że dla każdego bloku występuje pewna niedokładność określenia częstotliwości taktowania (nieco inna wysokość tonu podstawowego), a ona z kolei powoduje inną długość przerw na synchronizację bajt/bajt.

Nie ma żadnej zależności między zawartością danych a generowanym dźwiękiem. Wrażenie, że jest inaczej, powstaje raczej wskutek przesłuchów i zakłóceń na połączeniach SIO w przypadku stacji dysków, w przypadku magnetofonu - przesłuchów pomiędzy ścieżką danych a (zazwyczaj pustą) ścieżką audio itp.

Jak napisano, przydźwięk kontrolny generowany jest tylko podczas odczytu, ale jednak zapis też nie jest całkowicie bezgłośny: w przypadku "normalnych" urządzeń szeregowych [[SIO]] (tj. wszystkich oprócz magnetofonu) źródłem dobiegających wtedy z głośnika postukiwań czy też chrupnięć są nadsyłane przez urządzenie potwierdzenia odbioru komend i danych. Natomiast zapis na magnetofon jest, jak napisano powyżej, realizowany akustycznie w trybie dwutonowym, stąd dźwięk.

Przydźwięk można wyłączyć zerując rejestr systemowy IOSNDEN ($41), co powoduje, że procedury szeregowe OS-u redukują głośność w kanale AUDF3/4 do zera i dźwięk milknie; normalnie zaś stosowanym poziomem głośności jest 8.

== Zobacz też ==
* [[Rejestry POKEY-a]]
* [[QPokey]]
* [[QUAD POKEY]]
* [[HOKEY]]
* [[PokeyMAX]]
* [[PokeyONE]]
* [[Evie]]

== Odnośniki zewnętrzne ==
* [http://ftp.pigwa.net/stuff/collections/nir_dary_cds/Tech%20Info/POKEY.PDF POKEY CO12294 - oryginalna dokumentacja]. Zawiera wewnętrzne schematy
* [http://krap.pl/mirrorz/atari/homepage.ntlworld.com/kryten_droid/Atari/800XL/atari_hw/pokey.htm Wersja HTML dokumentacji]
* [http://krap.pl/mirrorz/atari/homepage.ntlworld.com/kryten_droid/Atari/800XL/atari_hw/pokey.htm#Pin%20list Opis końcówek]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/POKEY POKEY w Wikipedii]

[[Kategoria:Atari 8-bit]]

POKEY

2026-06-12T21:16:25Z

Mono: /* Magnetofon */ bps w ntsc

{{grafr|Atari_POKEY.png}}
Pot-Keyboard Integrated Circuit - wielofunkcyjny układ LSI. Stosowany w [[Atari 8-bit|8-bitowych komputerach Atari]], konsoli [[5200]], niektórych kartridżach do konsoli [[7800]] oraz w części gier salonowych produkcji Atari.

== Numery katalogowe ==

* Standard: '''C012294'''
* [[PORKEY]] (wersja ze zintegrowanymi multiplekserami 4051B, prototyp): '''C020574'''
* MEG (wersja CMOS): '''C021463'''
* [[QUAD POKEY]]: '''C024425'''

== Przeznaczenie ==

Służy do generowania dźwięku, kontroli interfejsu szeregowego ([[SIO]]), obsługi manipulatorów analogowych (''wiosełek'' - paddle) i klawiatury. Poza tym POKEY zawiera cztery układy zegarowe oraz generator liczb pseudolosowych i jest głównym - ale nie jedynym - źródłem przerwań [[IRQ]]. Układ ma [[rejestry POKEY-a|29 rejestrów]] i zajmuje adresy $D200-$D2FF.

==Transmisja szeregowa==

===Protokół transmisji pojedynczych bajtów===

Protokół transmisji urządzeń podłączonych do szyny szeregowej (zob. [[Gniazdo SIO]]) jest zdefiniowany następująco:

* 1 bit startu (0)
* osiem bitów danych
* brak kontroli parzystości
* 1 bit stopu (1)
* 19200 bitów na sekundę
* poziom +4 V oznacza logiczną jedynkę, a 0 V - zero.

Dane transmitowane są w kolejności od najmłodszego bitu. Szybkość transmisji 19200 bitów na sekundę nie dotyczy magnetofonu kasetowego, gdzie określona jest na 600 bitów na sekundę.

Układ POKEY działa jako [http://en.wikipedia.org/wiki/UART UART], przejmując na siebie podział bajtów, wpisanych przez system do [[Rejestry POKEY-a#SEROUT|rejestru wyjścia szeregowego (SEROUT)]], na pojedyncze bity i wyemitowanie ich na złącze szeregowe z zaprogramowaną częstotliwością, lub scalenie napływających z urządzenia bitów w bajt i przekazanie go w [[Rejestry POKEY-a#SERIN|rejestrze wejścia szeregowego (SERIN)]].

===Szybkość transmisji===

Szybkość transmisji programowana jest przez OS przy użyciu połączonych w parę dzielników 3 i 4 (AUDF3 i AUDF4), do których doprowadza się sygnał o częstotliwości głównego zegara systemu, czyli 1773447 Hz w systemie PAL albo 1789772,5 Hz w systemie [http://pl.wikipedia.org/wiki/NTSC NTSC]. Szybkość tę możemy obliczyć według następującego wzoru:

baud = (F/2)/(R+7)

gdzie F to wspomniana wyżej częstotliwość bazowa, a R - wartość wstawiana do rejestru układu POKEY. Żądaną wartość licznika dla znanej prędkości możemy obliczyć po przekształceniu tego wzoru:

R = ((F/2)/baud)-7

Szukana wartość (tzw. [[HS Index]]) to R po zaokrągleniu do najbliższej całkowitej.

Normalnie ustawianą przez system operacyjny wartością R jest 40. Teoretycznie ma to odpowiadać szybkości 19200 bitów na sekundę, z podanego wzoru wynika jednak, że w rzeczywistości jest to 18866,45 bps w systemie PAL oraz 19040 bps w systemie NTSC. W praktyce szybkość transmisji nieprzyspieszanej może wahać się w zakresie od 17734,46 bps do 20152,8 bps (19200 bps ±5%; odpowiada to wartościom dzielnika POKEY-a z zakresu od 43 do 37, w systemie PAL).

Możliwości układu POKEY nie kończą się jednak na szybkości 20 kbps. Niektóre możliwe do wygenerowania szybkości transmisji przedstawia poniższa tabela:

<table border=1 cellpadding=5>
<tr><td>R</td><td>bps (PAL / NTSC)</td><td>Uwagi</td></tr>

<tr><td>0</td><td>126674,7 / 127840,9</td><td>Szybkość trudna do praktycznego użycia ze względu na zakłócenia powodowane przez układ [[ANTIC (układ)|ANTIC]] przy generowaniu obrazu. Najwyższa prędkość [[Flash Turbo]], [[FujiNet]] i [[SIO2SD]].</td></tr>
<tr><td>1</td><td>110840,4 / 111860,8</td><td>j/w. Jest to najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 115,2 kbps (6x19200).</td></tr>
<tr><td>2</td><td>98524,8 / 99431,8</td><td>Maksymalna praktycznie użyteczna szybkość transmisji szeregowej ze stacją dysków</td></tr>
<tr><td>3</td><td>88672,3 / 89488,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>4</td><td>80611,2 / 81353,3</td><td>Szybkość opcjonalna stacji [[XFD602]]</td></tr>
<tr><td>5</td><td>73893,6 / 74573,8</td><td>Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 76800 bps (4x19200).</td></tr>
<tr><td>6</td><td>68209,5 / 68837,4</td><td>Szybkość stacji [[LDW Super 2000]], [[Top Drive 1050]], [[TOMS Turbo Drive]], [[TOMS Multi Drive]], [[TOMS 710]], [[TOMS 720]], [[XFD601]]/602, [[Tygrys Turbo]], [[Flash Turbo]] czy [[1050E]], krótko mówiąc, najpopularniejsze "turbo" do szeregowej stacji dysków ([[Synchromesh#SuperSynchromesh|SuperSynchromesh]])</td></tr>
<tr><td>7</td><td>63337,3 / 63920,4</td><td> </td></tr>
<tr><td>8</td><td>59114,9 / 59659</td><td>Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 57600 bps (3x19200). Szybkość transmisji używana w stacji [[SN-360]] z firmwarem [[Mikey|Mikeya]] (jedyna możliwa prędkość turbo, narzucona sprzętowo przez zegar UARTa w stacji) oraz w [[SIO2BT]].</td></tr>
<tr><td>9</td><td>55420,2 / 55930,4</td><td>Szybkość transmisji używana w rozszerzeniach [[Speedy 1050]] oraz [[Hyper-XF]].</td></tr>
<tr><td>10</td><td>52160,2 / 52640,4</td><td>52 kbps, szybkość stacji [[US Doubler]] i [[Happy Warp]].</td></tr>
<tr><td>11</td><td>49262,4 / 49715,9</td><td> </td></tr>
<tr><td>12</td><td>46669,6 / 47099,3</td><td> </td></tr>
<tr><td>13</td><td>44336,1 / 44744,3</td><td> </td></tr>
<tr><td>14</td><td>42224,9 / 42613,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>15</td><td>40305,6 / 40676,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>16</td><td>38553,2 / 38908</td><td>Maksymalna szybkość nie modyfikowanych stacji [[XF551|XF-551]] oraz [[CA-2001]] ([[Synchromesh]]). Minimalna prędkość [[SIO2SD]] i [[FujiNet]]. Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 38400 bps (2x19200).</td></tr>
</table>

Oczywiście wartość dzielnika częstotliwości może mieć i wyższe wartości, do 65535 włącznie (co daje 13,6 bps).

===Magnetofon===

Dla magnetofonu domyślną wartością rejestru jest 1484, co odpowiada szybkości 594,7 bps w systemie PAL lub 600,2 bps w systemie NTSC. Szybkość tę podczas transmisji komputer dostosowuje w pewnym zakresie do bieżących potrzeb wynikłych np. z nierównomiernego przesuwu taśmy bądź jej rozciągnięcia itd.

Odczyt z magnetofonu przeprowadzany jest tak samo, jak komunikacja z innymi urządzeniami. Do zapisu danych na magnetofon stosowany jest tryb dwutonowy, gdzie logicznej jedynce odpowiada ton o częstotliwości 5278 Hz, a zeru - o częstotliwości 3958,56 Hz (w systemie PAL; odpowiednio są to wartości 5 i 7 dla rejestrów AUDF1 i 2).

===Przydźwięk I/O===

Podczas odczytu szeregowego na wyjściu audio komputera pojawia się dźwięk sygnalizujący, że transmisja jest w toku. Dźwięk ten jest generowany automatycznie przez POKEY-a, a źródłem jest kanał audio użyty jako generator częstotliwości (normalnie AUDF3/4) dla wejścia szeregowego.

Sposób generowania dźwięku jest dość prosty. Podczas odczytu z dyskietki na wyjściu AUDIO (pin 37) pojawia się sygnał prostokątny 1Vpp (Voh=~5V, Vih=~4V). Na każdy odebrany bajt - dziesięć okresów (start, 8 bitów danych, stop) o częstotliwości równej prędkości transmisji. Przy 19200 bps jest to oczywiście zbyt wysoka częstotliwość, aby była słyszalna. To co słychać, to krótka (ok. pół bitu) przerwa na synchronizację generatora, pomiędzy bitem stopu bajtu n a bitem startu bajtu n+1 (czyli ton o częstotliwości ok. 1800 Hz); i, oczywiście, dłuższe przerwy między odbieranymi bajtami 'A' i 'C' (patrz [[SIO#Po.C5.82.C4.85czenia_szeregowe|SIO]]).

{{ImgFrm|http://drac030.krap.pl/transmisja-mini.png|http://drac030.krap.pl/transmisja.png|Przebiegi sygnałów ''audio '' i ''data in'' podczas odczytu z magnetofonu - wykres z analizatora stanów logicznych.}}

Z odczytem z kasety jest bardzo podobnie - najpierw odbiór dwóch bajtów $AA (ustalenie częstotliwości taktowania - brak dźwięku na wyjściu), potem prawie dokładnie tak samo jak dla dysku, czyli dziesięć okresów częstotliwości taktowania na każdy odbierany bajt, z synchronizacją generatora każdym kolejnym bitem startu. Amplituda sygnału jest o około połowę mniejsza niż przy odczycie z dysku. Dodatkowo pojawia się (prawdopodobnie losowo - nie zauważa się jakiejś zależności - na oko z prawdopodobieństwem bliskim 0,5) modulacja dźwięku podstawowego częstotliwością 31,666 kHz o znacznie większej amplitudzie (łacznie 4Vpp) - ale raczej bez znaczenia dla brzmienia. To, co słychać, to ton podstawowy ~600 Hz z nałożoną częstotliwością synchronizacji bajt/bajt - ~ 60Hz. Okresowa (na blok danych) zmiana brzmienia pochodzi stąd, że dla każdego bloku występuje pewna niedokładność określenia częstotliwości taktowania (nieco inna wysokość tonu podstawowego), a ona z kolei powoduje inną długość przerw na synchronizację bajt/bajt.

Nie ma żadnej zależności między zawartością danych a generowanym dźwiękiem. Wrażenie, że jest inaczej, powstaje raczej wskutek przesłuchów i zakłóceń na połączeniach SIO w przypadku stacji dysków, w przypadku magnetofonu - przesłuchów pomiędzy ścieżką danych a (zazwyczaj pustą) ścieżką audio itp.

Jak napisano, przydźwięk kontrolny generowany jest tylko podczas odczytu, ale jednak zapis też nie jest całkowicie bezgłośny: w przypadku "normalnych" urządzeń szeregowych [[SIO]] (tj. wszystkich oprócz magnetofonu) źródłem dobiegających wtedy z głośnika postukiwań czy też chrupnięć są nadsyłane przez urządzenie potwierdzenia odbioru komend i danych. Natomiast zapis na magnetofon jest, jak napisano powyżej, realizowany akustycznie w trybie dwutonowym, stąd dźwięk.

Przydźwięk można wyłączyć zerując rejestr systemowy IOSNDEN ($41), co powoduje, że procedury szeregowe OS-u redukują głośność w kanale AUDF3/4 do zera i dźwięk milknie; normalnie zaś stosowanym poziomem głośności jest 8.

== Zobacz też ==
* [[Rejestry POKEY-a]]
* [[QPokey]]
* [[QUAD POKEY]]
* [[HOKEY]]
* [[PokeyMAX]]
* [[PokeyONE]]
* [[Evie]]

== Odnośniki zewnętrzne ==
* [http://ftp.pigwa.net/stuff/collections/nir_dary_cds/Tech%20Info/POKEY.PDF POKEY CO12294 - oryginalna dokumentacja]. Zawiera wewnętrzne schematy
* [http://krap.pl/mirrorz/atari/homepage.ntlworld.com/kryten_droid/Atari/800XL/atari_hw/pokey.htm Wersja HTML dokumentacji]
* [http://krap.pl/mirrorz/atari/homepage.ntlworld.com/kryten_droid/Atari/800XL/atari_hw/pokey.htm#Pin%20list Opis końcówek]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/POKEY POKEY w Wikipedii]

[[Kategoria:Atari 8-bit]]

INS (Chaos Music Composer)

2026-05-31T11:33:52Z

Mono:

{{SDP}}

Format pliku zestawu instrumentów dla programu [[Chaos Music Composer]] opracowany przez [[Mathnoid]]a. Używany przez CMC 2.0+, CMC 2.0s+ oraz CMC 3.0.

= Budowa pliku =

Plik instrumentów składa się z następujących po sobie bloków opisujących budowę instrumentu.

1. Pierwszy bajt oznacza zawsze numer instrumentu (0..25).

2. Drugi bajt zależnie od wartości określa:

a) Wartości $01..$46 oznaczają numer instrumentu z zestawu wbudowanego w edytor:

<table border=1>
<tr><td>wartość</td><td>CMC 3.0</td><td>CMC 2.0+ i CMC 2.0s+</td></tr>
<tr><td>$01</td><td>vibflute</td><td>atari</td></tr>
<tr><td>$02</td><td>smallvib</td><td>echobass</td></tr>
<tr><td>$03</td><td>midnight</td><td>flute</td></tr>
<tr><td>$04</td><td>ciuciu1</td><td>b&l</td></tr>
<tr><td>$05</td><td>ciuciu2</td><td>vib_1</td></tr>
<tr><td>$06</td><td>heavsynt</td><td>vib_12</td></tr>
<tr><td>$07</td><td>SCG</td><td>vib_7</td></tr>
<tr><td>$08</td><td>lump</td><td>vib_5</td></tr>
<tr><td>$09</td><td>vic</td><td>vib_3</td></tr>
<tr><td>$0A</td><td>synth</td><td>synth</td></tr>
<tr><td>$0B</td><td>synth up</td><td>dtune</td></tr>
<tr><td>$0C</td><td>synth dn</td><td>dtun</td></tr>
<tr><td>$0D</td><td>lvib</td><td>chrd_12</td></tr>
<tr><td>$0E</td><td>lvib up</td><td>chrd_7</td></tr>
<tr><td>$0F</td><td>lvib dn</td><td>chrd_5</td></tr>
<tr><td>$10</td><td>sine</td><td>chrd_3</td></tr>
<tr><td>$11</td><td>csine</td><td>latari</td></tr>
<tr><td>$12</td><td>vicsynth</td><td>lvib_1</td></tr>
<tr><td>$13</td><td>qjon</td><td>ldbl</td></tr>
<tr><td>$14</td><td>cryvib</td><td>lvib_12</td></tr>
<tr><td>$15</td><td>dong</td><td>lsynth</td></tr>
<tr><td>$16</td><td>kolba</td><td>ldtune</td></tr>
<tr><td>$17</td><td>fałszbas</td><td>ciuciu</td></tr>
<tr><td>$18</td><td>pip</td><td>perc_300</td></tr>
<tr><td>$19</td><td>pipp</td><td>snare</td></tr>
<tr><td>$1A</td><td>doublpim</td><td>plum</td></tr>
<tr><td>$1B</td><td>czankete</td><td>supbass</td></tr>
<tr><td>$1C</td><td>wyjec</td><td>fx_tiu</td></tr>
<tr><td>$1D</td><td>pimk</td><td>fx_uii</td></tr>
<tr><td>$1E</td><td>TL1</td><td>fx_bziu</td></tr>
<tr><td>$1F</td><td>TL2</td><td>fx_cuu</td></tr>
<tr><td>$20</td><td>TL3</td><td>fx_ifh</td></tr>
<tr><td>$21</td><td>TL4</td><td>fx_cc</td></tr>
<tr><td>$22</td><td>TL5</td><td>l_bas</td></tr>
<tr><td>$23</td><td>TL6</td><td>l_synth</td></tr>
<tr><td>$24</td><td>guard</td><td>l_double</td></tr>
<tr><td>$25</td><td>Cedyn</td><td>l_ple</td></tr>
<tr><td>$26</td><td>Jakub1</td><td>l_bas1</td></tr>
<tr><td>$27</td><td>Jakub2</td><td>l_dsynth</td></tr>
<tr><td>$28</td><td>Dan</td><td>l_ding</td></tr>
<tr><td>$29</td><td>Gała</td><td>l_gpiano</td></tr>
<tr><td>$2A</td><td>splash</td><td>l_bdrum</td></tr>
<tr><td>$2B</td><td>middle</td><td>l_sdrum</td></tr>
<tr><td>$2C</td><td>hihat1</td><td>l_hihat</td></tr>
<tr><td>$2D</td><td colspan="2">l_tom</td></tr>
<tr><td>$2E</td><td>stopa</td><td>l_vib</td></tr>
<tr><td>$2F</td><td>fx cuuu</td><td>l_synth</td></tr>
<tr><td>$30</td><td>fx pruk</td><td>l_bass</td></tr>
<tr><td>$31</td><td colspan="2">l_down1</td></tr>
<tr><td>$32</td><td colspan="2">l_down2</td></tr>
<tr><td>$33</td><td>bassdrum</td><td>l_flip</td></tr>
<tr><td>$34</td><td colspan="2">l_back</td></tr>
<tr><td>$35</td><td>syfbass</td><td>l_tsynth</td></tr>
<tr><td>$36</td><td>normbass</td><td>m_drum</td></tr>
<tr><td>$37</td><td>janusz</td><td>m_bas1-</td></tr>
<tr><td>$38</td><td>buu</td><td>m_bas2-</td></tr>
<tr><td>$39</td><td>fly</td><td>m_sbass-</td></tr>
<tr><td>$3A</td><td>rzyg</td><td>m_double</td></tr>
<tr><td>$3B</td><td>hihat op</td><td>m_synth</td></tr>
<tr><td>$3C</td><td>hihat cl</td><td>m_bass-</td></tr>
<tr><td>$3D</td><td>łyyy</td><td>m_synthd</td></tr>
<tr><td>$3E</td><td>spust</td><td>m_bass</td></tr>
<tr><td>$3F</td><td>korbass</td><td>f_bass</td></tr>
<tr><td>$40</td><td>Konop</td><td>f_vib</td></tr>
<tr><td>$41</td><td>Bartman</td><td>f_sdrum</td></tr>
<tr><td>$42</td><td>Mavax</td><td>f_miao</td></tr>
<tr><td>$43</td><td>Eagle</td><td>f_acc</td></tr>
<tr><td>$44</td><td colspan="2">f_pim</td></tr>
<tr><td>$45</td><td colspan="2">f_synth</td></tr>
<tr><td>$46</td><td colspan="2">f_bdrum</td></tr>
</table>

b) Wartość $FF ma specjalne znaczenie i oznacza, że instrument został zdefiniowany przez użytkownika. W takim przypadku następne bajty oznaczają kolejno:

* 2 bajty akcentów,
* 4 bajty definicji instrumentu - najniższy bajt pierwszy, najwyższy ostatni,
* 8 bajtów definicji obwiedni zapisanej od końca

c) Pozostałe wartości ($00 oraz $47..$FE) nie są używane.

Jeżeli instrument nie jest zdefiniowany, wtedy nie jest on zapisywany do pliku.

Plik, w którym nie zdefiniowano żadnych instrumentów ma długość 0 bajtów i nie zawiera żadnej treści.

= Uwagi =

Program przedefiniowuje wyłącznie te instrumenty, których numery występują w pliku. Pozostałe instrumenty w edytorze nie są zmieniane.

= Zobacz też =

* [[CMC (format pliku)|CMC]]

[[Kategoria:Atari 8-bit]]
[[Kategoria:Formaty plików]]

RTI (format pliku)

2026-05-31T11:21:18Z

Mono: ascii

<pre>
RMT 1.x instrument format
--------------------------------

header struct
=============

offset type desc
------ ---- ----
00 BYTE header ASCII string 'RTI' ($52 $54 $49)
03 BYTE version ($00 or $01)
04 BYTE name (space-padded, terminating zero in byte 32 ASCII string)
25 BYTE length of instrument definition block
26... BYTE instrument definition block

instrument struct
=================

offset type desc
------ ---- ----
00 BYTE tlen (pointer to end of table of notes)
01 BYTE tgo (pointer to loop of table of notes)
02 BYTE elen (pointer to end of envelope)
03 BYTE ego (pointer to loop of envelope)
04 BYTE tspd (bit 0-5), tmode (bit 6), ttype (bit 7)
05 BYTE audctl
06 BYTE vslide
07 BYTE vmin(bit 4-7)
08 BYTE delay ($00 for no vibrato & no fshift)
09 BYTE vibrato (0-3)
0a BYTE fshift
0b BYTE unused
0c table of notes
? envelope

ttype
-----
0 - notes
1 - freqs

tmode
-----
0 - +
1 - +=

TABLE OF NOTES struct
=====================
BYTE note or frequence (according to the ttype)

ENVELOPE struct
===============
BYTE volume (bit 0-3 left channel) (bits 4-7 right channel
(in RMT4 it's the same as bits 0-3))
BYTE portamento (bit 0), distortion(bit 1-3),
command (bit 4-6), filter (bit 7)
BYTE XY

distortion
----------
0 - $0v
2 - $2v
4 - $4v
6 - $Cv 16-bit bass table tone
8 - $8v
A - $Av pure tone
C - $Cv bass 1 table tone
E - $Cv bass 2 table tone

command
-------
0 - play BASE_NOTE + $XY semitones
1 - play frequency $XY
2 - play BASE_NOTE + frequency $XY
3 - set BASE_NOTE += $XY semitones; play BASE_NOTE
4 - set FSHIFT += frequency $XY; play BASE_NOTE
5 - set PORTAMENTO speed $X and step $Y; play BASE_NOTE
6 - set FILTER_SHFRQ += frequency $XY; play BASE_NOTE
7 - set BASE_NOTE = $XY; play BASE_NOTE / if $XY == $80 then VOLUMEONLY mode
</pre>

=== Linki ===
* [https://github.com/CycoPH/PokeyForge opis formatu w PokeyForge]

[[Kategoria:Emulacja]]
[[Kategoria:Formaty plików]]

RTI (format pliku)

2026-05-31T11:14:16Z

Mono: link do pokeyforge

<pre>
RMT 1.x instrument format
--------------------------------

header struct
=============

offset type desc
------ ---- ----
00 BYTE header string 'RTI' ($52 $54 $49)
03 BYTE version ($00 or $01)
04 BYTE name (space-padded, terminating zero in byte 32 ASCII string)
25 BYTE length of instrument definition block
26... BYTE instrument definition block

instrument struct
=================

offset type desc
------ ---- ----
00 BYTE tlen (pointer to end of table of notes)
01 BYTE tgo (pointer to loop of table of notes)
02 BYTE elen (pointer to end of envelope)
03 BYTE ego (pointer to loop of envelope)
04 BYTE tspd (bit 0-5), tmode (bit 6), ttype (bit 7)
05 BYTE audctl
06 BYTE vslide
07 BYTE vmin(bit 4-7)
08 BYTE delay ($00 for no vibrato & no fshift)
09 BYTE vibrato (0-3)
0a BYTE fshift
0b BYTE unused
0c table of notes
? envelope

ttype
-----
0 - notes
1 - freqs

tmode
-----
0 - +
1 - +=

TABLE OF NOTES struct
=====================
BYTE note or frequence (according to the ttype)

ENVELOPE struct
===============
BYTE volume (bit 0-3 left channel) (bits 4-7 right channel
(in RMT4 it's the same as bits 0-3))
BYTE portamento (bit 0), distortion(bit 1-3),
command (bit 4-6), filter (bit 7)
BYTE XY

distortion
----------
0 - $0v
2 - $2v
4 - $4v
6 - $Cv 16-bit bass table tone
8 - $8v
A - $Av pure tone
C - $Cv bass 1 table tone
E - $Cv bass 2 table tone

command
-------
0 - play BASE_NOTE + $XY semitones
1 - play frequency $XY
2 - play BASE_NOTE + frequency $XY
3 - set BASE_NOTE += $XY semitones; play BASE_NOTE
4 - set FSHIFT += frequency $XY; play BASE_NOTE
5 - set PORTAMENTO speed $X and step $Y; play BASE_NOTE
6 - set FILTER_SHFRQ += frequency $XY; play BASE_NOTE
7 - set BASE_NOTE = $XY; play BASE_NOTE / if $XY == $80 then VOLUMEONLY mode
</pre>

=== Linki ===
* [https://github.com/CycoPH/PokeyForge opis formatu w PokeyForge]

[[Kategoria:Emulacja]]
[[Kategoria:Formaty plików]]

Raster Music Tracker

2026-05-31T11:08:47Z

Mono: /* Zobacz też */ ładne linki

[[Grafika:Rmt1.gif|GR.0|right]]
Program działający w środowisku MS Windows umożliwiający tworzenie muzyki dla [[Atari 8-bit|ośmiobitowego Atari]] przy wykorzystaniu bibliotek emulujących układy [[6502]] i [[POKEY]].

Autorem był [[Raster/C.P.U.]], obecnie zaś rozwojem programu kieruje [[VinsCool]].

== Opis ==
Program pozwala na tworzenie dosyć zaawansowanych instrumentów, które użyć można następnie w muzyce lub efektach specjalnych.

Podstawowe cechy to:
* tworzenie 4- jak i 8-kanałowych ([[Stereo]]) modułów,
* odtwarzanie modułu do 4 × na ramkę,
* użycie do 64 instrumentów,
* użycie do 254 patternów,
* regulację długości patternu,
* song może mieć do 256 pozycji.

Przy komponowaniu można też korzystać z instrumentu podłączanego do komputera za pośrednictwem interfejsu MIDI.

W pakiecie znajdziemy również gotowe procedury odtwarzające, wraz ze źródłami.

Ostatnią wersją programu udostępnioną przez autora jest RMT 1.28.

Najbardziej rozpowszechniony na [[scena|scenie]].

== Emulacja ==
Tracker odtwarza dźwięk emulując działanie CPU 6502 i POKEY-a za pomocą bibliotek dostarczanych wraz z RMT:
* sa_c6502.dll
* sa_pokey.dll
a udostępnianych [http://raster.atariportal.cz/sa_libraries/sa_libraries.htm na stronie] [[Raster]]a.

[[Analmux]] do patcha BRK implementował własną wersję biblioteki sa_pokey.dll opisywaną w [https://forums.atariage.com/topic/118448-implementation-of-pokey-2-tone-filter-in-emulation/ tym wątku] na forum [[AtariAge]].

Począwszy od wersji 1.27 RMT pozwala wykorzystać bibliotekę emulacji [[POKEY]]a z projektu [http://asap.sourceforge.net ASAP]:
* [http://asap.sourceforge.net/apokeysnd.dll apokeysnd.dll]
[[Antrykot]] udostępnił własną modyfikację biblioteki apokeysnd.dll, którą opisywał w [https://forums.atariage.com/topic/275737-air-man-mega-man-2-atari-pokey-cover/page/2/#findComment-3975190 tym wątku] na forum [[AtariAge]].

== Modyfikacje ==
Na forum [[AtariAge]] rozwijały się dyskusje których skutkiem były kolejne modyfikacje procedury odtwarzającej i "łatane" wersje Trackera. Odpowiedzialny za te modyfikacje był [[Analmux]] i [[Miker]], choć zmiany inspirowało więcej osób.

Ponieważ kod trackera nie był otwarty, każda "łatka" bazowała wyłącznie na:
* zmianach typu zniekształcenia,
* modyfikacjach tablic częstotliwości,
* ewentualnym usunięciu 16-bitowego basu na rzecz dodatkowych tablic dla brzmień 8-bitowych,
* zmianach kodu procedury odtwarzającej.
'''Nie zmieniał się natomiast nigdy [[RMT (format pliku)|format pliku RMT]]!''' i z tego powodu nie można automatycznie rozpoznać jakiego patcha wymaga dany utwór (chyba, że dysponujemy plikiem wykonywalnym [[XEX]]).

Raster Music Tracker definiuje
8 rodzajów brzmień (wytłuszczenie oznacza brzmienie 16-bitowe, jego brak zaś 8-bitowe):
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>puretone</td><td>$4v</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
oraz 5 tablic po 64 tony każda:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
Tablica 0 i 4 składają się na kompletną 16-bitową wartość wpisywaną do połączonych kanałów 1+2 lub 3+4. Pozostałe tablice definiują tony 8-bitowe.

=== Patch BRK ===
https://forums.atariage.com/topic/106228-raster-music-tracker-hardsynth-hack/

Patch na RMT 1.25 wypuszczony 29 IV 2007 przez [[Analmux]]a pod pseudonimem [[BRK]].

Zmieniono:
* rodzaj zniekształcenia w brzmieniu 2
* przypisane tablice w brzmieniach 1 i 2
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>bass1</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>bass2</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
i zmodyfikowano tablice bass1 i bass2.
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
co sumarycznie zmienia brzmienia 1, 2 i 6, 7.

=== Patch BRK zmodyfikowany przez Mikera ===
https://forums.atariage.com/topic/234400-rmt-128-patch-8-theory/page/2/#findComment-3168725

Patch na RMT 1.25 przygotowany przez [[Miker]]a.

Zmieniono:
* rodzaj zniekształcenia w brzmieniu 2
* przypisane tablice w brzmieniach 1 i 2
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>bass1</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>bass2</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
oraz:
* tablicę bass2 przesunięto na miejsce bass1
* zmodyfikowano tablicę bass2
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
co sumarycznie zmienia brzmienia 1, 2 i 6, 7 (przy czym oryginalne brzmienie 7 jest teraz brzmieniem 6).

=== Patch 2 ===
https://forums.atariage.com/topic/142394-running-out-of

Patch na RMT 1.25 wypuszczony 13 IV 2009 przez [[Analmux]]a pod pseudonimem [[BRK]].

Zmodyfikowano zniekształcenie brzmień 6 i 7:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>puretone</td><td>$4v</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass2</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Av</td></tr>
</table>
oraz tablice bass1 i bass2:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
sumarycznie więc zmieniono brzmienia 3, 6 i 7.

Brzmienie 3 nie jest już 16-bitowe i używa 8-bitowej tablicy bass1, a dla brzmienia 6 włączany jest zegar 1.77 MHz i tablica bass2.

=== Patch 3 ===
https://forums.atariage.com/topic/228757-instrumentarium-final-release-links-summary

Patch na RMT 1.25 wypuszczony 21 VIII 2009 przez [[Analmux]]a.

Wyjątkowo, jako jedyna spośród znanych, ta łatka modyfikuje zawartość rejestru [[Rejestry POKEY-a#SKCTL|SKCTL]] włączając synchronizację okresu kanału 1 kontrolowaną przez ustawienie okresu kanału 2 (przez kontrolę bitów odpowiadających za transmisję dwutonową). Odbywa się to na pozycjach $18 i $19 songu, ale może być zrealizowane w dowolnym miejscu songu przez modyfikację procedury znajdującej się pod adresem $2000 w wyeksportowanym pliku [[XEX]].

Zmodyfikowano zniekształcenia w brzmieniach 2 i 3, oraz przypisano inne tablice brzmieniom 1 i 2:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>bass1</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>bass2</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
zmodyfikowane zostały wszystkie tablice basów:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
więc finalnie zmieniono brzmienia 1, 2, 3 i 6, 7.

Brzmienie 3 ma dodatkowo włączony 9-bitowy licznik POLY (zamiast 17-bitowego).

=== Patch 4 ===
https://forums.atariage.com/topic/150001-rmt-patch-4

Patch na RMT 1.27 wypuszczony 3 IX 2009 przez [[Analmux]]a.

Zmodyfikowano zniekształcenia, oraz przypisano inne tablice brzmieniom 2 i 3:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>bass16bit MSB</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit LSB</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
zmodyfikowano tablice 0 i 4 odpowiadające za 16-bitowy bas:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>$C0</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
a więc zmieniono brzmienia 2 i 3.

Nie ma 16-bitowego basu, a tablice 0 i 4 wykorzystane są jako 8-bitowe. Brzmienie 3 jest taktowane zegarem 1.77 MHz.

=== Patch 5 ===
https://forums.atariage.com/topic/150205-rmt-patch-5

Patch na RMT 1.27 wypuszczony 7 IX 2009 przez [[Analmux]]a.

Zmodyfikowano zniekształcenia, oraz przypisano inne tablice brzmieniom 2 i 3:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>bass16bit MSB</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass2</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass16bit LSB</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
oraz zmodyfikowano tablice dla 16-bitowgo basu i bass2:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>$C0</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
czyli sumarycznie zmieniono brzmienia 2, 3 i 7.

Nie ma brzmień 16-bitowych, a wszystkie kanały taktowane są zegarem bazowym.

=== Patch 6 ===
https://forums.atariage.com/topic/175878-rmt-patch-6

Patch na RMT 1.27 wypuszczony 22 I 2011 przez [[Analmux]]a.

Zmieniono zniekształcenie brzmienia 3:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>puretone</td><td>$4v</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
oraz obydwie tablice 16-bitowego basu:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
a więc zmieniono tylko brzmienie 3.

=== Patch 7 ===
https://forums.atariage.com/topic/175883-rmt-patch-7

Patch na RMT 1.27 wypuszczony 22 I 2011 przez [[Analmux]]a.

Nie zmodyfikowano w żadnym brzmieniu żadnego zniekształcenia, ani nie zmieniono przypisań tablic:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>puretone</td><td>$4v</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
ale zmieniono obydwie tablice dla 16-bitowego basu:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
a więc finalnie zmieniono brzmienie 3.

=== Patch 8 ===
https://forums.atariage.com/topic/234769-rmt-patch-8

Ostatni patch na RMT 1.28 wypuszczony 7 II 2015 przez [[Analmux]]a.

Przedefiniowuje zniekształcenia dla brzmień 2, 4 i 7 oraz przypisuje nowe tablice wszystkim brzmieniom prócz 3:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>pure</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>poly5</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>sawtooth</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>cldglo</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>cldghi</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>5</td><td>pure</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>poly4</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>cldglo</td><td>$8v</td></tr>
</table>
i wykorzystując obszar zajmowany przez 5 tablic częstotliwości, wprowadza dodatkowe o mniejszej ilości tonów:
<table border=1>
<tr>
<td>nr</td>
<td>offset</td>
<td>tablica</td>
<td>offset</td>
<td>tablica</td>
</tr>

<tr>
<td rowspan="2">0</td>
<td rowspan="2">-</td>
<td rowspan="2">cldglo</td>
<td>$00</td>
<td>cllo</td>
</tr>
<tr>
<td>$20</td>
<td>dglo</td>
</tr>

<tr>
<td rowspan="2">1</td>
<td rowspan="2">$00</td>
<td rowspan="2">pure</td>
<td>$00</td>
<td>purebass</td>
</tr>
<tr>
<td>$30</td>
<td>pureflute</td>
</tr>

<tr>
<td>2</td>
<td>$3C</td>
<td colspan="3">poly5</td>
</tr>

<tr>
<td rowspan="2">3</td>
<td rowspan="2">$6C</td>
<td rowspan="2">poly4</td>
<td>$00 ($6C)</td>
<td>polydeg41</td>
</tr>
<tr>
<td>$1F ($8B)</td>
<td>polydeg43</td>
</tr>

<tr>
<td>4</td>
<td>$9C</td>
<td colspan="3">sawtooth</td>
</tr>

<tr>
<td rowspan="2">5</td>
<td rowspan="2">$C0</td>
<td rowspan="2">cldghi</td>
<td>$00 ($C0)</td>
<td>clhi</td>
</tr>
<tr>
<td>$20 ($E0)</td>
<td>dghi</td>
</tr>
</table>
a więc przedefiniowuje wszystkie brzmienia.

Brzmienia 3 i 7 są 16-bitowe, taktowane zegarem 1.77 MHz i mają włączony 9-bitowy rejestr POLY (zamiast 17-bitowego).

Tony z tablic podzielonych na dwie części dostępne są w dolnych rejestrach (pierwsza część), i górnych (druga część) dla wybranej tablicy głównej.

=== Patch 0a ===
https://forums.atariage.com/topic/246784-rmt-128_0a-a-type-16-bit-bass-patch

Patch na RMT 1.28 wypuszczony 15 XII 2015 przez [[Miker]]a.

Zmieniono zniekształcenie brzmienia 3:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>puretone</td><td>$4v</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
oraz obydwie tablice 16-bitowego basu:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
czyli zmodyfikowano tylko brzmienie 3.

== Dalsze losy ==
Po śmierci autora RMT, program nie został zapomniany, ale kilka osób ulepsza/poprawia jego funkcje, m.in. [[VinsCool]]. Ostatnia wersja programu to 1.34 i od tej wersji program stał się 'open source'.

==Zobacz też==
* [[RMT (format pliku)|RMT]]
* [[RTI (format pliku)|RTI]]

==Odnośniki zewnętrzne==
* [https://github.com/VinsCool/RASTER-Music-Tracker Strona domowa] na GitHubie
* [http://raster.infos.cz/atari/rmt/rmt.htm Strona domowa] u [[Raster/C.P.U.|Rastera]] (nieaktualizowana)
* [https://forums.atariage.com/topic/328790-release-raster-music-tracker-v13400/#comments Dyskusja na Atari-Age]
* [https://forums.atariage.com/topic/234400-rmt-128-patch-8-theory/page/2/#findComment-3168725 RMT 1.25 patch BRK] zmodyfikowany przez [[Miker]]a
* [https://forums.atariage.com/topic/228757-instrumentarium-final-release-links-summary/#findComment-3053631 RMT 1.25 patch 3]
* [https://forums.atariage.com/topic/175878-rmt-patch-6/#findComment-2542369 RMT 1.27 patch 6]
* [https://forums.atariage.com/topic/175883-rmt-patch-7/#findComment-5615994 RMT 1.27 patch 7]
* [https://forums.atariage.com/topic/234769-rmt-patch-8/ RMT 1.28 patch 8]
* [https://forums.atariage.com/topic/246784-rmt-128_0a-a-type-16-bit-bass-patch/#findComment-3393807 RMT 1.28 patch 0a]

[[Kategoria:Emulacja]]
[[Kategoria:Edytory muzyczne]]

RTI (format pliku)

2026-05-31T11:07:51Z

Mono: instrument format

<pre>
RMT 1.x instrument format
--------------------------------

header struct
=============

offset type desc
------ ---- ----
00 BYTE header string 'RTI' ($52 $54 $49)
03 BYTE version ($00 or $01)
04 BYTE name (space-padded, terminating zero in byte 32 ASCII string)
25 BYTE length of instrument definition block
26... BYTE instrument definition block

instrument struct
=================

offset type desc
------ ---- ----
00 BYTE tlen (pointer to end of table of notes)
01 BYTE tgo (pointer to loop of table of notes)
02 BYTE elen (pointer to end of envelope)
03 BYTE ego (pointer to loop of envelope)
04 BYTE tspd (bit 0-5), tmode (bit 6), ttype (bit 7)
05 BYTE audctl
06 BYTE vslide
07 BYTE vmin(bit 4-7)
08 BYTE delay ($00 for no vibrato & no fshift)
09 BYTE vibrato (0-3)
0a BYTE fshift
0b BYTE unused
0c table of notes
? envelope

ttype
-----
0 - notes
1 - freqs

tmode
-----
0 - +
1 - +=

TABLE OF NOTES struct
=====================
BYTE note or frequence (according to the ttype)

ENVELOPE struct
===============
BYTE volume (bit 0-3 left channel) (bits 4-7 right channel
(in RMT4 it's the same as bits 0-3))
BYTE portamento (bit 0), distortion(bit 1-3),
command (bit 4-6), filter (bit 7)
BYTE XY

distortion
----------
0 - $0v
2 - $2v
4 - $4v
6 - $Cv 16-bit bass table tone
8 - $8v
A - $Av pure tone
C - $Cv bass 1 table tone
E - $Cv bass 2 table tone

command
-------
0 - play BASE_NOTE + $XY semitones
1 - play frequency $XY
2 - play BASE_NOTE + frequency $XY
3 - set BASE_NOTE += $XY semitones; play BASE_NOTE
4 - set FSHIFT += frequency $XY; play BASE_NOTE
5 - set PORTAMENTO speed $X and step $Y; play BASE_NOTE
6 - set FILTER_SHFRQ += frequency $XY; play BASE_NOTE
7 - set BASE_NOTE = $XY; play BASE_NOTE / if $XY == $80 then VOLUMEONLY mode
</pre>

[[Kategoria:Emulacja]]
[[Kategoria:Formaty plików]]

Raster Music Tracker

2026-05-31T10:43:27Z

Mono: /* Zobacz też */ RTI

[[Grafika:Rmt1.gif|GR.0|right]]
Program działający w środowisku MS Windows umożliwiający tworzenie muzyki dla [[Atari 8-bit|ośmiobitowego Atari]] przy wykorzystaniu bibliotek emulujących układy [[6502]] i [[POKEY]].

Autorem był [[Raster/C.P.U.]], obecnie zaś rozwojem programu kieruje [[VinsCool]].

== Opis ==
Program pozwala na tworzenie dosyć zaawansowanych instrumentów, które użyć można następnie w muzyce lub efektach specjalnych.

Podstawowe cechy to:
* tworzenie 4- jak i 8-kanałowych ([[Stereo]]) modułów,
* odtwarzanie modułu do 4 × na ramkę,
* użycie do 64 instrumentów,
* użycie do 254 patternów,
* regulację długości patternu,
* song może mieć do 256 pozycji.

Przy komponowaniu można też korzystać z instrumentu podłączanego do komputera za pośrednictwem interfejsu MIDI.

W pakiecie znajdziemy również gotowe procedury odtwarzające, wraz ze źródłami.

Ostatnią wersją programu udostępnioną przez autora jest RMT 1.28.

Najbardziej rozpowszechniony na [[scena|scenie]].

== Emulacja ==
Tracker odtwarza dźwięk emulując działanie CPU 6502 i POKEY-a za pomocą bibliotek dostarczanych wraz z RMT:
* sa_c6502.dll
* sa_pokey.dll
a udostępnianych [http://raster.atariportal.cz/sa_libraries/sa_libraries.htm na stronie] [[Raster]]a.

[[Analmux]] do patcha BRK implementował własną wersję biblioteki sa_pokey.dll opisywaną w [https://forums.atariage.com/topic/118448-implementation-of-pokey-2-tone-filter-in-emulation/ tym wątku] na forum [[AtariAge]].

Począwszy od wersji 1.27 RMT pozwala wykorzystać bibliotekę emulacji [[POKEY]]a z projektu [http://asap.sourceforge.net ASAP]:
* [http://asap.sourceforge.net/apokeysnd.dll apokeysnd.dll]
[[Antrykot]] udostępnił własną modyfikację biblioteki apokeysnd.dll, którą opisywał w [https://forums.atariage.com/topic/275737-air-man-mega-man-2-atari-pokey-cover/page/2/#findComment-3975190 tym wątku] na forum [[AtariAge]].

== Modyfikacje ==
Na forum [[AtariAge]] rozwijały się dyskusje których skutkiem były kolejne modyfikacje procedury odtwarzającej i "łatane" wersje Trackera. Odpowiedzialny za te modyfikacje był [[Analmux]] i [[Miker]], choć zmiany inspirowało więcej osób.

Ponieważ kod trackera nie był otwarty, każda "łatka" bazowała wyłącznie na:
* zmianach typu zniekształcenia,
* modyfikacjach tablic częstotliwości,
* ewentualnym usunięciu 16-bitowego basu na rzecz dodatkowych tablic dla brzmień 8-bitowych,
* zmianach kodu procedury odtwarzającej.
'''Nie zmieniał się natomiast nigdy [[RMT (format pliku)|format pliku RMT]]!''' i z tego powodu nie można automatycznie rozpoznać jakiego patcha wymaga dany utwór (chyba, że dysponujemy plikiem wykonywalnym [[XEX]]).

Raster Music Tracker definiuje
8 rodzajów brzmień (wytłuszczenie oznacza brzmienie 16-bitowe, jego brak zaś 8-bitowe):
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>puretone</td><td>$4v</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
oraz 5 tablic po 64 tony każda:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
Tablica 0 i 4 składają się na kompletną 16-bitową wartość wpisywaną do połączonych kanałów 1+2 lub 3+4. Pozostałe tablice definiują tony 8-bitowe.

=== Patch BRK ===
https://forums.atariage.com/topic/106228-raster-music-tracker-hardsynth-hack/

Patch na RMT 1.25 wypuszczony 29 IV 2007 przez [[Analmux]]a pod pseudonimem [[BRK]].

Zmieniono:
* rodzaj zniekształcenia w brzmieniu 2
* przypisane tablice w brzmieniach 1 i 2
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>bass1</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>bass2</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
i zmodyfikowano tablice bass1 i bass2.
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
co sumarycznie zmienia brzmienia 1, 2 i 6, 7.

=== Patch BRK zmodyfikowany przez Mikera ===
https://forums.atariage.com/topic/234400-rmt-128-patch-8-theory/page/2/#findComment-3168725

Patch na RMT 1.25 przygotowany przez [[Miker]]a.

Zmieniono:
* rodzaj zniekształcenia w brzmieniu 2
* przypisane tablice w brzmieniach 1 i 2
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>bass1</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>bass2</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
oraz:
* tablicę bass2 przesunięto na miejsce bass1
* zmodyfikowano tablicę bass2
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
co sumarycznie zmienia brzmienia 1, 2 i 6, 7 (przy czym oryginalne brzmienie 7 jest teraz brzmieniem 6).

=== Patch 2 ===
https://forums.atariage.com/topic/142394-running-out-of

Patch na RMT 1.25 wypuszczony 13 IV 2009 przez [[Analmux]]a pod pseudonimem [[BRK]].

Zmodyfikowano zniekształcenie brzmień 6 i 7:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>puretone</td><td>$4v</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass2</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Av</td></tr>
</table>
oraz tablice bass1 i bass2:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
sumarycznie więc zmieniono brzmienia 3, 6 i 7.

Brzmienie 3 nie jest już 16-bitowe i używa 8-bitowej tablicy bass1, a dla brzmienia 6 włączany jest zegar 1.77 MHz i tablica bass2.

=== Patch 3 ===
https://forums.atariage.com/topic/228757-instrumentarium-final-release-links-summary

Patch na RMT 1.25 wypuszczony 21 VIII 2009 przez [[Analmux]]a.

Wyjątkowo, jako jedyna spośród znanych, ta łatka modyfikuje zawartość rejestru [[Rejestry POKEY-a#SKCTL|SKCTL]] włączając synchronizację okresu kanału 1 kontrolowaną przez ustawienie okresu kanału 2 (przez kontrolę bitów odpowiadających za transmisję dwutonową). Odbywa się to na pozycjach $18 i $19 songu, ale może być zrealizowane w dowolnym miejscu songu przez modyfikację procedury znajdującej się pod adresem $2000 w wyeksportowanym pliku [[XEX]].

Zmodyfikowano zniekształcenia w brzmieniach 2 i 3, oraz przypisano inne tablice brzmieniom 1 i 2:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>bass1</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>bass2</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
zmodyfikowane zostały wszystkie tablice basów:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
więc finalnie zmieniono brzmienia 1, 2, 3 i 6, 7.

Brzmienie 3 ma dodatkowo włączony 9-bitowy licznik POLY (zamiast 17-bitowego).

=== Patch 4 ===
https://forums.atariage.com/topic/150001-rmt-patch-4

Patch na RMT 1.27 wypuszczony 3 IX 2009 przez [[Analmux]]a.

Zmodyfikowano zniekształcenia, oraz przypisano inne tablice brzmieniom 2 i 3:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>bass16bit MSB</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit LSB</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
zmodyfikowano tablice 0 i 4 odpowiadające za 16-bitowy bas:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>$C0</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
a więc zmieniono brzmienia 2 i 3.

Nie ma 16-bitowego basu, a tablice 0 i 4 wykorzystane są jako 8-bitowe. Brzmienie 3 jest taktowane zegarem 1.77 MHz.

=== Patch 5 ===
https://forums.atariage.com/topic/150205-rmt-patch-5

Patch na RMT 1.27 wypuszczony 7 IX 2009 przez [[Analmux]]a.

Zmodyfikowano zniekształcenia, oraz przypisano inne tablice brzmieniom 2 i 3:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>bass16bit MSB</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass2</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass16bit LSB</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
oraz zmodyfikowano tablice dla 16-bitowgo basu i bass2:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>$C0</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
czyli sumarycznie zmieniono brzmienia 2, 3 i 7.

Nie ma brzmień 16-bitowych, a wszystkie kanały taktowane są zegarem bazowym.

=== Patch 6 ===
https://forums.atariage.com/topic/175878-rmt-patch-6

Patch na RMT 1.27 wypuszczony 22 I 2011 przez [[Analmux]]a.

Zmieniono zniekształcenie brzmienia 3:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>puretone</td><td>$4v</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
oraz obydwie tablice 16-bitowego basu:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
a więc zmieniono tylko brzmienie 3.

=== Patch 7 ===
https://forums.atariage.com/topic/175883-rmt-patch-7

Patch na RMT 1.27 wypuszczony 22 I 2011 przez [[Analmux]]a.

Nie zmodyfikowano w żadnym brzmieniu żadnego zniekształcenia, ani nie zmieniono przypisań tablic:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>puretone</td><td>$4v</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
ale zmieniono obydwie tablice dla 16-bitowego basu:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
a więc finalnie zmieniono brzmienie 3.

=== Patch 8 ===
https://forums.atariage.com/topic/234769-rmt-patch-8

Ostatni patch na RMT 1.28 wypuszczony 7 II 2015 przez [[Analmux]]a.

Przedefiniowuje zniekształcenia dla brzmień 2, 4 i 7 oraz przypisuje nowe tablice wszystkim brzmieniom prócz 3:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>pure</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>poly5</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>sawtooth</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>3</td><td>cldglo</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>4</td><td>cldghi</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>5</td><td>pure</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>poly4</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>cldglo</td><td>$8v</td></tr>
</table>
i wykorzystując obszar zajmowany przez 5 tablic częstotliwości, wprowadza dodatkowe o mniejszej ilości tonów:
<table border=1>
<tr>
<td>nr</td>
<td>offset</td>
<td>tablica</td>
<td>offset</td>
<td>tablica</td>
</tr>

<tr>
<td rowspan="2">0</td>
<td rowspan="2">-</td>
<td rowspan="2">cldglo</td>
<td>$00</td>
<td>cllo</td>
</tr>
<tr>
<td>$20</td>
<td>dglo</td>
</tr>

<tr>
<td rowspan="2">1</td>
<td rowspan="2">$00</td>
<td rowspan="2">pure</td>
<td>$00</td>
<td>purebass</td>
</tr>
<tr>
<td>$30</td>
<td>pureflute</td>
</tr>

<tr>
<td>2</td>
<td>$3C</td>
<td colspan="3">poly5</td>
</tr>

<tr>
<td rowspan="2">3</td>
<td rowspan="2">$6C</td>
<td rowspan="2">poly4</td>
<td>$00 ($6C)</td>
<td>polydeg41</td>
</tr>
<tr>
<td>$1F ($8B)</td>
<td>polydeg43</td>
</tr>

<tr>
<td>4</td>
<td>$9C</td>
<td colspan="3">sawtooth</td>
</tr>

<tr>
<td rowspan="2">5</td>
<td rowspan="2">$C0</td>
<td rowspan="2">cldghi</td>
<td>$00 ($C0)</td>
<td>clhi</td>
</tr>
<tr>
<td>$20 ($E0)</td>
<td>dghi</td>
</tr>
</table>
a więc przedefiniowuje wszystkie brzmienia.

Brzmienia 3 i 7 są 16-bitowe, taktowane zegarem 1.77 MHz i mają włączony 9-bitowy rejestr POLY (zamiast 17-bitowego).

Tony z tablic podzielonych na dwie części dostępne są w dolnych rejestrach (pierwsza część), i górnych (druga część) dla wybranej tablicy głównej.

=== Patch 0a ===
https://forums.atariage.com/topic/246784-rmt-128_0a-a-type-16-bit-bass-patch

Patch na RMT 1.28 wypuszczony 15 XII 2015 przez [[Miker]]a.

Zmieniono zniekształcenie brzmienia 3:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>tablica</td><td>AUDC</td></tr>
<tr><td>0</td><td>puretone</td><td>$0v</td></tr>
<tr><td>1</td><td>puretone</td><td>$2v</td></tr>
<tr><td>2</td><td>puretone</td><td>$4v</td></tr>
<tr><td>3</td><td>bass16bit</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>4</td><td>puretone</td><td>$8v</td></tr>
<tr><td>5</td><td>puretone</td><td>$Av</td></tr>
<tr><td>6</td><td>bass1</td><td>$Cv</td></tr>
<tr><td>7</td><td>bass2</td><td>$Cv</td></tr>
</table>
oraz obydwie tablice 16-bitowego basu:
<table border=1>
<tr><td>nr</td><td>offset</td><td>tablica</td></tr>
<tr><td>0</td><td>-</td><td>bass16bit LSB</td></tr>
<tr><td>1</td><td>$00</td><td>bass1</td></tr>
<tr><td>2</td><td>$40</td><td>bass2</td></tr>
<tr><td>3</td><td>$80</td><td>puretone</td></tr>
<tr><td>4</td><td>-</td><td>bass16bit MSB</td></tr>
</table>
czyli zmodyfikowano tylko brzmienie 3.

== Dalsze losy ==
Po śmierci autora RMT, program nie został zapomniany, ale kilka osób ulepsza/poprawia jego funkcje, m.in. [[VinsCool]]. Ostatnia wersja programu to 1.34 i od tej wersji program stał się 'open source'.

==Zobacz też==
* [[RMT (format pliku)]]
* [[RTI (format pliku)]]

==Odnośniki zewnętrzne==
* [https://github.com/VinsCool/RASTER-Music-Tracker Strona domowa] na GitHubie
* [http://raster.infos.cz/atari/rmt/rmt.htm Strona domowa] u [[Raster/C.P.U.|Rastera]] (nieaktualizowana)
* [https://forums.atariage.com/topic/328790-release-raster-music-tracker-v13400/#comments Dyskusja na Atari-Age]
* [https://forums.atariage.com/topic/234400-rmt-128-patch-8-theory/page/2/#findComment-3168725 RMT 1.25 patch BRK] zmodyfikowany przez [[Miker]]a
* [https://forums.atariage.com/topic/228757-instrumentarium-final-release-links-summary/#findComment-3053631 RMT 1.25 patch 3]
* [https://forums.atariage.com/topic/175878-rmt-patch-6/#findComment-2542369 RMT 1.27 patch 6]
* [https://forums.atariage.com/topic/175883-rmt-patch-7/#findComment-5615994 RMT 1.27 patch 7]
* [https://forums.atariage.com/topic/234769-rmt-patch-8/ RMT 1.28 patch 8]
* [https://forums.atariage.com/topic/246784-rmt-128_0a-a-type-16-bit-bass-patch/#findComment-3393807 RMT 1.28 patch 0a]

[[Kategoria:Emulacja]]
[[Kategoria:Edytory muzyczne]]

IDE Plus 2.0

2026-05-23T14:47:06Z

Mono: /* Odnośniki zewnętrzne */ linki do forum + rev. m

{{grafr|Ideplus_config.png}}
Właściwie '''IDE+2.0'''. Interfejs IDE opracowany w roku 2011 przez [[Jacek Żuk|Jacka Żuka]] i oprogramowany przez [[KMK]]. Jest to wersja rozwojowa [[KMK/JŻ IDE]], zgodna z nim wstecz pod względem oprogramowania (również tego, które znajduje się w ROM-ie).

== Sprzęt ==

W skład urządzenia wchodzi tzw. host adapter [http://pl.wikipedia.org/wiki/ATA_%28technologia%29 ATA], zasilany baterią zegar czasu rzeczywistego (V3021), trzy pamięci flash-ROM o łącznej pojemności 1,5 MB (z czego dostępne jest 1,1 MB), 32 KB pamięci RAM oraz logika sterująca. Pamięć flash przeznaczona jest na [[SpartaDOS X]] oraz wewnętrzne oprogramowanie sterujące (tzw. BIOS).

Interfejs wyposażony jest w następujące złącza:

* wtyk [[ECI|CART/ECI]], służący do bezpośredniego podłączenia całości do komputera [[XE]]
* wtyk [[PBI]], służący do bezpośredniego podłączenia całości do komputera [[XL]]
* złącze służące do podłączenia całości do komputera XL za pośrednictwem taśmy 50-żyłowej
* gniazdko do podłączenia zewnętrznego zasilania 5V
* złącze do podłączenia 2,5-calowego twardego dysku ATA (czyli IDE)
* [[gniazdo cartridge'a]]
* ośmiostykowe złącze przeznaczone do podłączenia dodatkowych sygnałów pozwalających sterować zewnętrznym kartridżem (do użycia tylko z komputerami XL)

Poza tym urządzenie ma przełącznik pozwalający całkowicie wyłączyć wewnętrzny moduł SpartaDOS X. W rev. D jest dodatkowo: przełącznik zmiany numeru urządzenia PBI oraz przełącznik służący do zabezpieczenia partycji przed zapisem.

Ponadto część egzemplarzy rev. D jest wyposażona w jednokanałowy [[Covox]]. Rejestr przetwornika znajduje się pod adresem $D1FB, a dźwięk połączony jest z ogólnym wyjściem audio przez linię AUDIO-IN [[Gniazdo_ECI|gniazda ECI]] lub [[PBI]]. Te egzemplarze IDE+ oznaczone są jako "rev. S".

Najnowsza wersja urządzenia rev. E (czerwiec 2016) ma wkrótce trafić do sprzedaży [http://atariage.com/forums/topic/248397-ide-plus-20-the-newestl-edition-available-very-soon/?st=0 IDE Plus 2.0 - the newestl edition available very soon]

=== Poprawka do rev. C ===

Interfejsy starsze niż rev. D mają kłopoty ze współpracą z niektórymi kartami CF oraz z komputerami, w których zainstalowano procesor [[65C816]] łącznie z [[pamięć liniowa|dodatkową pamięcią "liniową"]]. Opis poprawki znajduje się [http://www.atari.org.pl/forum/viewtopic.php?pid=170205#p170205 tutaj].

== Oprogramowanie ==
{{grafr|ideplus_recover.png}}
Na oprogramowanie składa się tzw. BIOS, specjalnie przygotowana wersja SpartaDOS X oraz garść programów narzędziowych. BIOS zawiera:

* procedury obsługi urządzeń ATA (czyli dysków IDE)
* kompletną obsługę zegara czasu rzeczywistego, włączając w to sterownik [[Z:]] oraz [[APE Time]]
* menu konfiguracyjne (widoczne na obrazku powyżej)
* od wersji 0.7: szybkie procedury szeregowe [[SIO]] (zgodne z [[UltraSpeed]])
* od wersji 0.8: loader do [[COM|plików binarnych]] (będący wersją rozwojową loadera [[SD-Load]])
* od wersji 0.9: loader do plików [[ATR]] oraz kod pozwalający takowy plik podmontować jako urządzenie SIO (konkretnie, jako dysk)

W przeciwieństwie do BIOS-u używanego przez KMK/JŻ IDE (i IDEa), które przy dostępie do dysków IDE używały adresowania CHS, BIOS IDE Plusa używa adresowania LBA. W związku z tym wymaga od dysku zgodności ze specyfikacją co najmniej ATA-3 (a nie, jak KMK/JŻ IDE, ATA-2). W praktyce oznacza to, że z IDE Plus 2.0 prawdopodobnie nie będą działać dyski wyprodukowane przed rokiem 1997.

== Wyprodukowano ==

Łącznie w latach 2011-14 "wyszło" 225 sztuk:

* 5 prototypów rev. A
* 10 egzemplarzy rev. B
* 140 egzemplarze rev. C
* 60 egzemplarzy rev. D
* 10 egzemplarzy rev. S

== Zdjęcie ==

[[Grafika:Ide20.jpg]]

== Opis przełączników ==

[[Grafika:ideplus_switches.jpg]]

1. '''ID Switch''': zmiana numeru urządzenia PBI (domyślnie jest 0).

2. '''Power supply/partition toggle switch''': gniazdko do podłączenia oddzielnego zasilania oraz oddzielnego (na kabelku) przycisku rotującego podmontowane obrazy [[ATR]]

3. '''Partition toggle switches''': przyciski rotujące podmontowane obrazy ATR (jeden dla XE, drugi dla XL).

4. '''Write-protect switch''': przełącznik służący do zabezpieczenia dysku przez zapisem.

5. '''SDX disable switch''': przełącznik służący do sprzętowego wyłączenia wewnętrznego modułu [[SpartaDOS X]].

== Odnośniki zewnętrzne ==

* [http://drac030.krap.pl/pl-kmkjz-pliki.php Programy i dokumentacja] dla IDE Plus 2.0
* [https://www.atari.org.pl/forum/viewtopic.php?id=8627 KMK/JZ IDE+ 2.0 już jest i działa]
* [https://www.atari.org.pl/forum/viewtopic.php?id=13951 IDE Plus 2.0 Rev.C + Rapidus]
* [https://www.atari.org.pl/forum/viewtopic.php?id=14564 IDE plus 2.0]
* [https://www.atari.org.pl/forum/viewtopic.php?id=16804 IDE Plus 2.0, rev. "S"]
* [https://www.atari.org.pl/forum/viewtopic.php?id=20693 IDE Plus w nowej wersji] rev. "M"

[[Kategoria:Peryferia 8-bit]]

Dyskusja:Graphics 10

2026-05-16T17:15:41Z

Mono: wymiana CTIA na GTIA

Dracon, dlaczego napisałeś, że kształt piksela w tym trybie to "kwadrat czyli proporcjonalny"? Piksel ma proporcje 4x1, żadną miarą nie jest to kwadrat. [[Użytkownik:KMK|KMK]] 13:12, 21 cze 2006 (CEST)

== Dlaczego ANTIC Display List: ==
Specjalnie napisałem ''ANTIC'', żeby odsyłacz był do Display Listy ANTIC-a, a nie do objaśnienia DL. W układzie [[MARIA]] też są display listy, więc doprecyzowanie winno być. Nie? --[[Użytkownik:Krótki|Krótki]] 18:49, 8 wrz 2005 (CEST)

== CTIA ==

"Atari 400 i 800, mimo że tylko ostatnie modele tej serii miały wbudowany GTIA - na obecnym w większości modeli CTIA uzyskanie tego trybu nie jest możliwe."

To wygląda na popularny w Polsce mit (pojawił się w Bajtku lub Mapie Pamięci), że 400/800 miały zwykle CTIA. O ile wiem, większość miała GTIA. --[[Użytkownik:0xF|0xF]] 19:08, 16 maj 2026 (CEST)
: No i samo Atari wymieniało CTIA na GTIA na żądanie. --[[Użytkownik:Mono|Mono]] 19:15, 16 maj 2026 (CEST)

ANTIC 3

2026-05-10T18:04:16Z

Mono: styl.

Tryb który nie ma odpowiednika w trybach Atari OS ([[ANTIC Display List|ANTIC $03]]). Tryb tekstowy, podobny do [[Graphics 0]], ale o wymiarach znaku 8x10 pikseli. Na ekranie można więc wyświetlić maksymalnie 24 wiersze w takim trybie. Proporcje piksela oraz rejestry kolorów identyczne jak w przypadku [[Graphics 0]].

[[Generator znaków]] zawiera definicje 128 znaków, ale każdy znak definiowany jest ciągle 8 a nie 10 bajtami. Z tego powodu ANTIC wyodrębnia dwie grupy znaków:
* $00-$5F - bajty znaku definiują pierwsze 8 linii, w dwóch ostatnich ANTIC dostawia bajty o wartościach %00000000,
* $60-$7F - pierwsze dwie linie zawierają %00000000, następnie wyświetlane są bajty 2-7 definicji znaku, na samym końcu bajty 0-1.
Zależności te są zobrazowane w artykule o [[Generator znaków|generatorze znaków]].

Na rysowanie znaków w tym trybie ma wpływ stan rejestru [[Rejestry ANTIC-a#CHRCTL|CHACTL ($D401)]] (cień [[Rejestry-cienie Atari OS#CHACT|CHACT ($2F3)]]).

Rejestry określające kolory:
* Kolor ramki - [[Rejestry GTIA#COLBAK|COLBAK ($D01A)]] (cień [[Rejestry-cienie Atari OS#COLBAKS|COLBAKS ($02C8)]]);
* Kolor tła (pola gry) - piksel o wartości 0 [[Rejestry GTIA#COLPF2|COLPF2 ($D018)]] (cień [[Rejestry-cienie Atari OS#COLPF2S|COLPF2S ($02C6)]]);
* Jasność grafiki - piksel o wartości 1 [[Rejestry GTIA#COLPF1|COLPF1 ($D017)]] (cień [[Rejestry-cienie Atari OS#COLPF1S|COLPF1S ($02C5)]]).
W tym trybie analogicznie, jak w [[Graphics 0]] zachodzą dosyć złożone zależności pomiędzy grafiką bitmapy a grafiką [[PMG]] - patrz [[Tryby wysokiej rozdzielczości]].

Ekran w tym trybie może zająć od 32*24=768 ($300), przez 40*24=960 ($3C0) aż do 48*24=1152 ($480) bajtów. Każdy znak kodowany jest jednym bajtem, analogicznie jak ma to miejsce w [[Graphics 0]].

== Ciekawostki ==
* W tym trybie przez programowe przełączanie trybów GTIA można uzyskać [[ANTIC Display List#Przełączanie trybów w linii|trzy tryby w linii]].
* [[Rybags]] opisał programową sztuczkę pozwalającą na uzyskanie [[Programowanie: Pełny 240-liniowy hires|pełnych 240 linii trybu hires]] na ekranie.

== Zobacz również ==
* [[Tryby wysokiej rozdzielczości]]
* [[Kody ekranowe]]

[[Kategoria:Programowanie Atari 8-bit]]
[[Kategoria: Tryby graficzne]]

Tryby GTIA

2026-05-10T18:01:28Z

Mono: ją i gr.9

Kolorowe [[Tryby graficzne ANTIC-a|tryby graficzne]] układu GTIA, w których jeden piksel ma szerokość '''dwóch [[cykl koloru|cykli koloru]]'''.

Oto wspólne ich cechy:

* Za pojedynczy piksel odpowiadają zawsze cztery bity.
* Liczba pikseli w linii przy normalnej [[Rejestry ANTIC-a#DMACTL|szerokości pola gry]] wynosi 80, przy wąskiej i szerokiej odpowiednio 64 i 96.
* Kolor piksela nie zawsze jest pobierany bezpośrednio z rejestru koloru [[Rejestry GTIA#COLPM0|COLPMx]]/[[Rejestry GTIA#COLPF0|COLPFx]], ale w niektórych trybach kombinowany jest dodatkowo z wartością odpowiadającą pikselowi w pamięci ekranu.
* Nie we wszystkich trybach poprawnie działają kolizje.
* Mogą być włączone w dowolnym z trybów ANTIC-a za pośrednictwem modyfikacji rejestru [[Rejestry GTIA#GTIACTL|GTIACTL]] (GTIACTLS).
* Wyłącznie przy użyciu jednego z tych trybów ([[Graphics 9|GR.9]]) możliwe jest uzyskanie pełnej palety 256 kolorów na ekranie.

Sterownik urządzenia "S:" systemu operacyjnego definiuje 3 tryby GTIA:
* [[Graphics 9]],
* [[Graphics 10]]
* [[Graphics 11]].

[[Kategoria: Programowanie Atari 8-bit]]
[[Kategoria: Tryby graficzne]]
{{stub}}

Union Software Of Silesia Rousers (USSR)

2026-03-15T11:39:45Z

Mono: eden / ussr

Grupa działająca w I połowie lat 90. XX wieku na [[scena|scenie]] [[Atari 8-bit|małego Atari]]. Zajmowała się tworzeniem programów [[demo]]nstracyjnych oraz gier. Wszyscy członkowie grupy pochodzili ze Śląska. Buchcik, Paskud oraz TL chodzili razem do jednej klasy w technikum elektronicznym w Bytomiu. Muro uczęszczał do I LO w Chorzowie. Działalność grupy zapoczątkowali Muro i TL. Ich pierwsze spotkanie nastąpiło na giełdzie komputerowej w Chorzowie. To oni wspólnie rozpoczęli produkcję pierwszych programów demonstracyjnych na komputer Atari. Potem dołączył Paskud a następnie Buchcik. Z grupą współpracował bardzo luźno [[Hurek]] z Rudy Śląskiej. Grupa spotykała się co tydzień na giełdzie komputerowej w Domu Związków Zawodowych w niedzielę. Tam prezentowano nowe produkcje i tam też po raz pierwszy zaprezentowano program [[Perestroyka]] grający "stereo".
Programy demonstracyjne tworzono głównie w assemblerze. Podstawowym narzędziem pracy członków grupy był [[MAC/65]].

==Produkcje==
*Gry:
**[[Fluid Kha]]
**[[Master Head]]
**[[Vicky]]
*[[Demo|Dema]]
**[[Fucked Vocabulary]]
**[[Axel Foley]][http://a8.fandal.cz/download.php?files_id=39]
**[[Landscape of Poland]]
**[[Perestroyka]]
**[[Hi Alf]]
**[[Sky Computer Network]]
**[[Nemesis]]
**[[Alien]]

Po kryzysie na rynku 8-bitowych komputerów w Polsce (około połowy lat 90. XX w.), rozpoczęto tworzenie oprogramowaia na komputery 16-bitowe. W szczególności powstała gra "Skaut Kwatermaster" na komputery PC oraz Amiga. W tworzeniu gry udział wzięli Muro, brat Mura (Adam) jako graficy, TL jako koder (Amiga) i muzyk, Robert Heber jako koder (PC) i scenarzysta oraz Wojciech Klimczak jako scenarzysta. TL jest również odpowiedzialny za amigową wersję gry "Vicky" (niestety nie odniosła ona wielkiego sukcesu).

Większość z członków grupy ukończyła studia na Politechnice Śląskiej. TL i Muro ukończyli studia na kierunku Informatyka wydziału AEiI tej uczelni. Paskud ukończył studia na kierunku Elektroniki. Podjął również prace związane z 16-bitowym modelem Atari. Ich drogi się rozeszły, jednak Muro i TL utrzymują nadal kontakt.

==Skład==
*[[Buchcik]] (lub ''Electrosoft'') - Radek Buchta - [[koder]]
*[[Muro]] - [[grafik]], koder
*[[Paskud]] - koder
*[[Hurek]] - koder
*[[TL]] - [[muzyk]], koder
*[[Eden]] - Sysakiewicz Maciej ([http://atarionline.pl/forum/comments.php?DiscussionID=7654#Comment_200712 wymieniony jako członek grupy] podczas [[Atari Cracow Conference]] w 1993 r.)

[[Kategoria: Grupy XL/XE]]

TRK (format pliku)

2026-03-09T21:34:22Z

Mono: bcd

{{SDP}}

Format pliku digitalizowanej ścieżki obsługiwany przez program [[CMC Sample Maker]].

Plik składa się maksymalnie z 256 bajtów zawierających numery digitalizowanych patternów.

1. Wartości $01..$16 w kodzie BCD odpowiadają numerom patternów kolejno: 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,A,B,C,D,E,F.

2. Wartość $00 oznacza koniec ścieżki.

=== Linki ===
* [[CMC Sample Maker]]
* [[PTR (format pliku)|PTR]]

[[Kategoria: Formaty plików]]

TRK (format pliku)

2026-03-09T21:28:46Z

Mono: ostatni pattern to $16 a nie $10

{{SDP}}

Format pliku digitalizowanej ścieżki obsługiwany przez program [[CMC Sample Maker]].

Plik składa się maksymalnie z 256 bajtów zawierających numery digitalizowanych patternów.

1. Wartości $01..$16 odpowiadają numerom patternów kolejno: 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10,A,B,C,D,E,F.

2. Wartość $00 oznacza koniec ścieżki.

=== Linki ===
* [[CMC Sample Maker]]
* [[PTR (format pliku)|PTR]]

[[Kategoria: Formaty plików]]

Dyskusja:TRK (format pliku)

2026-03-09T21:27:17Z

Mono: ;

"10,A" ? --[[Użytkownik:0xF|0xF]] 21:50, 9 mar 2026 (CET)
:Tak. Cyfry 1..9 to wartości $01..$09 (pattern 1..9). Cyfra 0 to $10 (pattern 10), Litery A..F to $11..$16 (pattern A..F), Litera S to $00 (niby wyświetla pattern 0, ale to jest znacznik końca tracku), a średnik (;) to $0B (to raczej jest błąd). Chyba @ też dawał $10 (pattern 10). Jeśli dobrze pamiętam, to w .PAT patterny są zapisywane w kolejności 1,2,3..9,10,A..F. W okienku z patternami też zobaczysz że kolejność patternów to 1..9,10,A..F. --[[Użytkownik:Mono|Mono]] 22:26, 9 mar 2026 (CET)

Dyskusja:TRK (format pliku)

2026-03-09T21:26:04Z

Mono: dlaczego 9,10,A

"10,A" ? --[[Użytkownik:0xF|0xF]] 21:50, 9 mar 2026 (CET)
:Tak. Cyfry 1..9 to wartości $01..$09 (pattern 1..9). Cyfra 0 to $10 (pattern 10), Litery A..F to $11..$16 (pattern A..F), Litera S to $00 (niby wyświetla pattern 0, ale to jest znacznik końca tracku), a średnik (;) to $0B (pattern B). Chyba @ też dawał $10 (pattern 10). Jeśli dobrze pamiętam, to w .PAT patterny są zapisywane w kolejności 1,2,3..9,10,A..F. W okienktu z patternami też zobaczysz że kolejność patternów to 1..9,10,A..F. --[[Użytkownik:Mono|Mono]] 22:26, 9 mar 2026 (CET)

TOMS 710

2026-02-22T22:11:50Z

Mono: ss/dd

Polska stacja dysków produkowana przez firmę [[TOMS]], dość podobna w działaniu do [[TOMS 720]] i będąca jej nowszą (i nieco uproszczoną) wersją.

W porównaniu do TOMS-a 720 szybciej rozpoznaje, w jakim formacie jest dyskietka, oraz co ciekawsze rzadziej wyłącza buforowanie ścieżek przy odczycie dyskietek mocno wiekowych i w nie najlepszej kondycji.

Stacja działa pod [[Ultra Speed]]-em jak i [[TOMS Turbo Drive]].

* mikroprocesor Intel 8080
* SS/SD - 40 ścieżek, 18 sektorów, 128 bajtów na sektor = 90 KB
* SS/ED - 40 ścieżek, 26 sektorów, 128 bajtów na sektor = 130 KB
* SS/DD - 40 ścieżek, 18 sektorów, 256 bajtów na sektor = 180 KB
* SS/ID - IBM S-9 - 40 ścieżek, 9 sektorów, 512 bajtów na sektor = 180 KB
* DS/DD - 40 ścieżek, 18 sektorów, 256 bajtów na sektor = 360 KB
* DS/QD - 80 ścieżek, 18 sektorów, 256 bajtów na sektor = 720 KB
* DS/ID - IBM D-9 - 40 ścieżek, 9 sektorów, 512 bajtów na sektor = 360 KB
* DS/?? - IBM ??? - 80 ścieżek, 9 sektorów, 512 bajtów na sektor = 720 KB
* [[MyDOS|MyDOS 4.50]] w [[ROM]]
* [[TOMS Navigator]] w ROM
* maksymalny transfer 68,2 kbps
* [[buforowanie ścieżek]]

W starszej wersji znajduje się TOMS Navigator 1.1. Nie ma w nim możliwości sformatowania dyskietki na 360 KB (mimo że stacja obsługuje taki format!), ten problem został rozwiązany w TOMS Navigatorze 1.2.

<center>[[Grafika:Toms_1.jpg]]</center> 
<center>[[Grafika:Toms_2.jpg]]</center> 
<center>[[Grafika:Toms_3.jpg]]</center> 
<center>[[Grafika:Toms_4.jpg]]</center> 

== Odnośniki zewnętrzne ==
* [http://stryker.pigwa.net/atari/toms_710/ Instrukcja obsługi]
* [http://stryker.pigwa.net/atari/toms_710_przod.jpg Przód płyty głównej stacji]
* [http://stryker.pigwa.net/atari/toms_710_tyl.jpg Tył płyty głównej stacji]

[[Kategoria:Peryferia 8-bit]]

POKEY

2026-02-19T19:49:07Z

Mono: synchromesh + supersynchromesh

{{grafr|Atari_POKEY.png}}
Pot-Keyboard Integrated Circuit - wielofunkcyjny układ LSI. Stosowany w [[Atari 8-bit|8-bitowych komputerach Atari]], konsoli [[5200]], niektórych kartridżach do konsoli [[7800]] oraz w części gier salonowych produkcji Atari.

== Numery katalogowe ==

* Standard: '''C012294'''
* [[PORKEY]] (wersja ze zintegrowanymi multiplekserami 4051B, prototyp): '''C020574'''
* MEG (wersja CMOS): '''C021463'''
* [[QUAD POKEY]]: '''C024425'''

== Przeznaczenie ==

Służy do generowania dźwięku, kontroli interfejsu szeregowego ([[SIO]]), obsługi manipulatorów analogowych (''wiosełek'' - paddle) i klawiatury. Poza tym POKEY zawiera cztery układy zegarowe oraz generator liczb pseudolosowych i jest głównym - ale nie jedynym - źródłem przerwań [[IRQ]]. Układ ma [[rejestry POKEY-a|29 rejestrów]] i zajmuje adresy $D200-$D2FF.

==Transmisja szeregowa==

===Protokół transmisji pojedynczych bajtów===

Protokół transmisji urządzeń podłączonych do szyny szeregowej (zob. [[Gniazdo SIO]]) jest zdefiniowany następująco:

* 1 bit startu (0)
* osiem bitów danych
* brak kontroli parzystości
* 1 bit stopu (1)
* 19200 bitów na sekundę
* poziom +4 V oznacza logiczną jedynkę, a 0 V - zero.

Dane transmitowane są w kolejności od najmłodszego bitu. Szybkość transmisji 19200 bitów na sekundę nie dotyczy magnetofonu kasetowego, gdzie określona jest na 600 bitów na sekundę.

Układ POKEY działa jako [http://en.wikipedia.org/wiki/UART UART], przejmując na siebie podział bajtów, wpisanych przez system do [[Rejestry POKEY-a#SEROUT|rejestru wyjścia szeregowego (SEROUT)]], na pojedyncze bity i wyemitowanie ich na złącze szeregowe z zaprogramowaną częstotliwością, lub scalenie napływających z urządzenia bitów w bajt i przekazanie go w [[Rejestry POKEY-a#SERIN|rejestrze wejścia szeregowego (SERIN)]].

===Szybkość transmisji===

Szybkość transmisji programowana jest przez OS przy użyciu połączonych w parę dzielników 3 i 4 (AUDF3 i AUDF4), do których doprowadza się sygnał o częstotliwości głównego zegara systemu, czyli 1773447 Hz w systemie PAL albo 1789772,5 Hz w systemie [http://pl.wikipedia.org/wiki/NTSC NTSC]. Szybkość tę możemy obliczyć według następującego wzoru:

baud = (F/2)/(R+7)

gdzie F to wspomniana wyżej częstotliwość bazowa, a R - wartość wstawiana do rejestru układu POKEY. Żądaną wartość licznika dla znanej prędkości możemy obliczyć po przekształceniu tego wzoru:

R = ((F/2)/baud)-7

Szukana wartość (tzw. [[HS Index]]) to R po zaokrągleniu do najbliższej całkowitej.

Normalnie ustawianą przez system operacyjny wartością R jest 40. Teoretycznie ma to odpowiadać szybkości 19200 bitów na sekundę, z podanego wzoru wynika jednak, że w rzeczywistości jest to 18866,45 bps w systemie PAL oraz 19040 bps w systemie NTSC. W praktyce szybkość transmisji nieprzyspieszanej może wahać się w zakresie od 17734,46 bps do 20152,8 bps (19200 bps ±5%; odpowiada to wartościom dzielnika POKEY-a z zakresu od 43 do 37, w systemie PAL).

Możliwości układu POKEY nie kończą się jednak na szybkości 20 kbps. Niektóre możliwe do wygenerowania szybkości transmisji przedstawia poniższa tabela:

<table border=1 cellpadding=5>
<tr><td>R</td><td>bps (PAL / NTSC)</td><td>Uwagi</td></tr>

<tr><td>0</td><td>126674,7 / 127840,9</td><td>Szybkość trudna do praktycznego użycia ze względu na zakłócenia powodowane przez układ [[ANTIC (układ)|ANTIC]] przy generowaniu obrazu. Najwyższa prędkość [[Flash Turbo]], [[FujiNet]] i [[SIO2SD]].</td></tr>
<tr><td>1</td><td>110840,4 / 111860,8</td><td>j/w. Jest to najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 115,2 kbps (6x19200).</td></tr>
<tr><td>2</td><td>98524,8 / 99431,8</td><td>Maksymalna praktycznie użyteczna szybkość transmisji szeregowej ze stacją dysków</td></tr>
<tr><td>3</td><td>88672,3 / 89488,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>4</td><td>80611,2 / 81353,3</td><td>Szybkość opcjonalna stacji [[XFD602]]</td></tr>
<tr><td>5</td><td>73893,6 / 74573,8</td><td>Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 76800 bps (4x19200).</td></tr>
<tr><td>6</td><td>68209,5 / 68837,4</td><td>Szybkość stacji [[LDW Super 2000]], [[Top Drive 1050]], [[TOMS Turbo Drive]], [[TOMS Multi Drive]], [[TOMS 710]], [[TOMS 720]], [[XFD601]]/602, [[Tygrys Turbo]], [[Flash Turbo]] czy [[1050E]], krótko mówiąc, najpopularniejsze "turbo" do szeregowej stacji dysków ([[Synchromesh#SuperSynchromesh|SuperSynchromesh]])</td></tr>
<tr><td>7</td><td>63337,3 / 63920,4</td><td> </td></tr>
<tr><td>8</td><td>59114,9 / 59659</td><td>Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 57600 bps (3x19200). Szybkość transmisji używana w stacji [[SN-360]] z firmwarem [[Mikey|Mikeya]] (jedyna możliwa prędkość turbo, narzucona sprzętowo przez zegar UARTa w stacji) oraz w [[SIO2BT]].</td></tr>
<tr><td>9</td><td>55420,2 / 55930,4</td><td>Szybkość transmisji używana w rozszerzeniach [[Speedy 1050]] oraz [[Hyper-XF]].</td></tr>
<tr><td>10</td><td>52160,2 / 52640,4</td><td>52 kbps, szybkość stacji [[US Doubler]] i [[Happy Warp]].</td></tr>
<tr><td>11</td><td>49262,4 / 49715,9</td><td> </td></tr>
<tr><td>12</td><td>46669,6 / 47099,3</td><td> </td></tr>
<tr><td>13</td><td>44336,1 / 44744,3</td><td> </td></tr>
<tr><td>14</td><td>42224,9 / 42613,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>15</td><td>40305,6 / 40676,6</td><td> </td></tr>
<tr><td>16</td><td>38553,2 / 38908</td><td>Maksymalna szybkość nie modyfikowanych stacji [[XF551|XF-551]] oraz [[CA-2001]] ([[Synchromesh]]). Minimalna prędkość [[SIO2SD]] i [[FujiNet]]. Najbliższy (odchyłka <5%) odpowiednik "standardowej" szybkości 38400 bps (2x19200).</td></tr>
</table>

Oczywiście wartość dzielnika częstotliwości może mieć i wyższe wartości, do 65535 włącznie (co daje 13,6 bps).

===Magnetofon===

Dla magnetofonu domyślną wartością rejestru jest 1484, co odpowiada szybkości 594,7 bps. Szybkość tę podczas transmisji komputer dostosowuje w pewnym zakresie do bieżących potrzeb wynikłych np. z nierównomiernego przesuwu taśmy bądź jej rozciągnięcia itd.

Odczyt z magnetofonu przeprowadzany jest tak samo, jak komunikacja z innymi urządzeniami. Do zapisu danych na magnetofon stosowany jest tryb dwutonowy, gdzie logicznej jedynce odpowiada ton o częstotliwości 5278 Hz, a zeru - o częstotliwości 3958,56 Hz (w systemie PAL; odpowiednio są to wartości 5 i 7 dla rejestrów AUDF1 i 2).

===Przydźwięk I/O===

Podczas odczytu szeregowego na wyjściu audio komputera pojawia się dźwięk sygnalizujący, że transmisja jest w toku. Dźwięk ten jest generowany automatycznie przez POKEY-a, a źródłem jest kanał audio użyty jako generator częstotliwości (normalnie AUDF3/4) dla wejścia szeregowego.

Sposób generowania dźwięku jest dość prosty. Podczas odczytu z dyskietki na wyjściu AUDIO (pin 37) pojawia się sygnał prostokątny 1Vpp (Voh=~5V, Vih=~4V). Na każdy odebrany bajt - dziesięć okresów (start, 8 bitów danych, stop) o częstotliwości równej prędkości transmisji. Przy 19200 bps jest to oczywiście zbyt wysoka częstotliwość, aby była słyszalna. To co słychać, to krótka (ok. pół bitu) przerwa na synchronizację generatora, pomiędzy bitem stopu bajtu n a bitem startu bajtu n+1 (czyli ton o częstotliwości ok. 1800 Hz); i, oczywiście, dłuższe przerwy między odbieranymi bajtami 'A' i 'C' (patrz [[SIO#Po.C5.82.C4.85czenia_szeregowe|SIO]]).

{{ImgFrm|http://drac030.krap.pl/transmisja-mini.png|http://drac030.krap.pl/transmisja.png|Przebiegi sygnałów ''audio '' i ''data in'' podczas odczytu z magnetofonu - wykres z analizatora stanów logicznych.}}

Z odczytem z kasety jest bardzo podobnie - najpierw odbiór dwóch bajtów $AA (ustalenie częstotliwości taktowania - brak dźwięku na wyjściu), potem prawie dokładnie tak samo jak dla dysku, czyli dziesięć okresów częstotliwości taktowania na każdy odbierany bajt, z synchronizacją generatora każdym kolejnym bitem startu. Amplituda sygnału jest o około połowę mniejsza niż przy odczycie z dysku. Dodatkowo pojawia się (prawdopodobnie losowo - nie zauważa się jakiejś zależności - na oko z prawdopodobieństwem bliskim 0,5) modulacja dźwięku podstawowego częstotliwością 31,666 kHz o znacznie większej amplitudzie (łacznie 4Vpp) - ale raczej bez znaczenia dla brzmienia. To, co słychać, to ton podstawowy ~600 Hz z nałożoną częstotliwością synchronizacji bajt/bajt - ~ 60Hz. Okresowa (na blok danych) zmiana brzmienia pochodzi stąd, że dla każdego bloku występuje pewna niedokładność określenia częstotliwości taktowania (nieco inna wysokość tonu podstawowego), a ona z kolei powoduje inną długość przerw na synchronizację bajt/bajt.

Nie ma żadnej zależności między zawartością danych a generowanym dźwiękiem. Wrażenie, że jest inaczej, powstaje raczej wskutek przesłuchów i zakłóceń na połączeniach SIO w przypadku stacji dysków, w przypadku magnetofonu - przesłuchów pomiędzy ścieżką danych a (zazwyczaj pustą) ścieżką audio itp.

Jak napisano, przydźwięk kontrolny generowany jest tylko podczas odczytu, ale jednak zapis też nie jest całkowicie bezgłośny: w przypadku "normalnych" urządzeń szeregowych [[SIO]] (tj. wszystkich oprócz magnetofonu) źródłem dobiegających wtedy z głośnika postukiwań czy też chrupnięć są nadsyłane przez urządzenie potwierdzenia odbioru komend i danych. Natomiast zapis na magnetofon jest, jak napisano powyżej, realizowany akustycznie w trybie dwutonowym, stąd dźwięk.

Przydźwięk można wyłączyć zerując rejestr systemowy IOSNDEN ($41), co powoduje, że procedury szeregowe OS-u redukują głośność w kanale AUDF3/4 do zera i dźwięk milknie; normalnie zaś stosowanym poziomem głośności jest 8.

== Zobacz też ==
* [[Rejestry POKEY-a]]
* [[QPokey]]
* [[QUAD POKEY]]
* [[HOKEY]]
* [[PokeyMAX]]
* [[PokeyONE]]
* [[Evie]]

== Odnośniki zewnętrzne ==
* [http://ftp.pigwa.net/stuff/collections/nir_dary_cds/Tech%20Info/POKEY.PDF POKEY CO12294 - oryginalna dokumentacja]. Zawiera wewnętrzne schematy
* [http://krap.pl/mirrorz/atari/homepage.ntlworld.com/kryten_droid/Atari/800XL/atari_hw/pokey.htm Wersja HTML dokumentacji]
* [http://krap.pl/mirrorz/atari/homepage.ntlworld.com/kryten_droid/Atari/800XL/atari_hw/pokey.htm#Pin%20list Opis końcówek]
* [http://en.wikipedia.org/wiki/POKEY POKEY w Wikipedii]

[[Kategoria:Atari 8-bit]]

MPT (format pliku)

2025-11-28T23:52:54Z

Mono: /* Struktura pliku */ kosmetyka

{{SDP}}

Plik MPT jest [[Binarny plik DOSu|plikiem binarnym DOS]].

==Struktura pliku==

<table border=1>
<tr><td>offset</td><td>długość</td><td>opis</td></tr>
<tr><td>$0000</td><td>$0040</td><td>adresy brzmień (32 słowa) - $0000 oznacza puste brzmienie</td></tr>
<tr><td>$0040</td><td>$0080</td><td>adresy patternów (64 słowa) - $0000 oznacza pusty pattern</td></tr>
<tr><td>$00C0</td><td>$0040</td><td>tablica częstotliwości 0</td></tr>
<tr><td>$0100</td><td>$0040</td><td>tablica częstotliwości 1</td></tr>
<tr><td>$0140</td><td>$0040</td><td>tablica częstotliwości 2</td></tr>
<tr><td>$0180</td><td>$0040</td><td>tablica częstotliwości 3</td></tr>
<tr><td>$01C0</td><td>$0004</td><td>LSB adresów kolejnych tracków 1, 2, 3 i 4</td></tr>
<tr><td>$01C4</td><td>$0004</td><td>MSB adresów tracków</td></tr>
<tr><td>$01C8</td><td>$0001</td><td>liczba pozycji w patternie (wartości $10, $20, $30 lub $40)</td></tr>
<tr><td>$01C9</td><td>$0001</td><td>tempo utworu</td></tr>
<tr><td>$01CA</td><td>...</td><td>dane tracku #1</td></tr>
<tr><td>...</td><td>...</td><td>dane tracku #2</td></tr>
<tr><td>...</td><td>...</td><td>dane tracku #3</td></tr>
<tr><td>...</td><td>...</td><td>dane tracku #4</td></tr>
<tr><td>...</td><td>...</td><td>dane brzmień</td></tr>
<tr><td>...</td><td>...</td><td>dane patternów</td></tr>
</table>

==Dane brzmień==

Brzmienie obrazowane jest w programie następująco:

:G EX 0-xx
:GG______________ TD 1-xx
:GG RR 2-xx
:GGG CC 3-xx
+---------------- A0 4-xx
NNNNNNNNNNNNNNNN A1 5-xx
PPPPPPPPPPPPPPPP A2 6-xx
BBBBBBBBBBBBBBBB A3 7-xx

Blok opisu brzmienia ma długość 48 bajtów. Puste brzmienie ma adres $0000.

Pierwsze 32 bajty układają się w 16 par bajtów BG PN opisujących obwiednię dźwięku gdzie:

B - barwa dzwięku (górna połówka [[Rejestry POKEY-a#AUDC1|AUDC]]) - 4 starsze bity

G - głośność dźwięku (dolna połówka AUDC) - 4 młodsze bity

P - numery parametrów akcentów pomnożone przez 2 (drugi rząd) - 4 starsze bity

N - numery akcentów (pierwszy rząd) - 4 młodsze bity

Następne 8 bajtów to parametry sterujące instrumentem (pierwsza kolumna z prawej), kolejne 8 bajtów to parametry akcentów (druga kolumna z prawej).

===Numery akcentów===

* 0 - brak akcentu
* 1 - parametr zostanie wpisany do [[Rejestry POKEY-a#AUDF1|AUDF]]
* 2 - parametr+AUDF zostanie wpisany do AUDF
* 3 - parametr+(numer nuty) zostanie wpisany do AUDF
* 4 - to co 1 oraz wyłączenie dzielnika, czyli włączenie zegara 1.77 MHz (dotyczy tylko kanałów 0 i 2)
* 5 - to co 1 oraz 9-cio bitowy rejestr liczb losowych (działa tylko dla zniekształceń 0 i 8)
* 6 - to co 1 oraz włączenie 15 kHz (zmienia wszystkie kanały)
* 7 - parametr AND wartość losowa do AUDF

'''UWAGA!''' Wszystkie akcenty prócz 4,5,6, wpisują $00 do [[Rejestry POKEY-a#AUDCTL|AUDCTL]] (kanały 8-bitowe taktowane zegarem 64 kHz i 17-bit rejestr liczb losowych).

===Parametry instrumentu===

Pierwsza kolumna wartości zawiera tzw. parametry sterowania instrumentem i są równie ważne jak akcenty.

* Numer efektu E (lewa połówka) oraz jego parametr sterujący X (prawa połówka). Efektów jest 8 (0-7) i sterują wyłącznie częstotliwością instrumentu.
** 0 - jest to łagodne falowanie częstotliwości (vibrato), o głębokości parametru (efekt ten wykorzystują głównie muzycy grający na instrumentach strunowych)
** 1 - dodanie parametru do AUDF (odstrojenie - wykorzystane m.in. w dołączonej muzyczce DIMX)
** 2 - powoduje opadanie częstotliwości (slide down) z prędkością podaną w parametrze
** 3 - powoduje bardzo szybkie opadanie częstotliwości o kilka nut (glissando down)
** 4 - to co 2 lecz podwyższanie częstotliwości (slide up)
** 5 - to co 3 lecz podwyższanie częstotliwości (glissando up)
** 6 - jest to głębokie falowanie częstotliwości (może posłużyć do wykonywania różnych efektów dźwiękowych w grach)
** 7 - to co 6 lecz na znacznie większą skalę
* Każdy efekt nie musi działać zaraz na początku instrumentu, może się rozpocząć dopiero po upływie pewnego czasu (delay), a takie opóźnienie możemy wpisać do prawej połówki następnej wartości D.
* Ponieważ każdy instrument może korzystać z innej tablicy częstotliwości to jej numer wpiszemy w lewą połówkę T tejże wartości. Tablice standartowe w MPT są przystosowane do następujących brzmień, 0-$A, 1-$C, 2-$C oraz 3-$2 (ale z wyłączonym dzielnikiem, czyli zegarem 1.77 MHz).
* Trzecia wartość RR będzie regulować prędkość wyciszania instrumentu (release) i zawiera się w przedziale $00-$FF przy czym $00 oznacza ciągły dźwięk, bez wyciszenia.
* Następna wartość (czwarta) CC będzie wpisywana do [[Rejestry POKEY-a#AUDCTL|AUDCTL]] i może być różna dla innych kanałów, chociaż może ona wpływać na ich brzmienie.
* Ostatnie cztery wartości A0,A1,A2,A3 są cyklicznie dodawane do numeru nuty. Mogą posłużyć jako transpozycja instrumentu (cztery wartości są takie same) lub też jako powszechnie używany efekt - tremolo (używany w "normalnej" muzyce np. przy grze na bałałajce,mandolinie) przykładowo $00,$0C,$00,$0C lub $00,$03,$05,$07 na zniekształceniu $A.
'''UWAGA!''' Wpisanie dowolnego akcentu spowoduje wyłączenie efektu.

'''UWAGA!''' Wpisywanie numerów efektów większych niż 7 może okazać się niebezpieczne dla playerów odgrywających muzykę w grach.

Druga kolumna to parametry używane przy akcentach.

'''UWAGA!''' Włączenie filtru (na kanale 0 lub 2) powoduje automatyczne "zajęcie" parametru 0. Po włączeniu filtru możemy tam wpisywać różne wartości zmieniając tym samym barwę tegoż filtru. Oczywiście można wykorzystać tą wartość do sterowania akcentem, pamiętać należy jednak, że każda zmiana będzie wpływać zarówno na filtr jak i na akcent.

==Dane patternów==

$01-$3E - granie nuty (a raczej półtonu) o numerze N (np. 1=C-1, 2=C#1, 3=D-1)

$40-$5F - zmień brzmienie na numer równy N-$40

$80-$BE - ustaw ilość odstępów pomiędzy nutami na N-$80

działa dopiero po odegraniu nuty (od momentu wystąpienia rozkazu pierwszy odstęp pojawia się za nutą)

Jeśli zaraz za tym bajtem (kodem) występuje bajt równy $FE następuje ustawienie pustych pozycji w patternie. Ilość tych pozycji wynosi N-$7F. W tym przypadku puste pozycje pojawią się od razu, w momencie wystąpienia bajtu $FE, np. ciąg bajtów:

<pre>
$83 $FE $41 $81 $01 $03 $01 $05
| | | | | | | |
| | | | +---+---+---+- numery półtonów
| | | |
| | | 1 odstęp pomiędzy nutami
| | |
| | ustaw brzmienie #1
+---+
|
4 puste pozycje na początku patternu
</pre>

reprezentuje pattern:

<pre>
--- --
--- --
--- --
--- --
C-1 01
--- --
D-1 01
--- --
C-1 01
--- --
E-1 01
--- --
</pre>

Pominięto głośność brzmień.

$C0-$CF - ustaw głośność nut na równą N-$C0

$D0-$DF - ustaw tempo grania na równe N-$D0

$Ex - koniec patternu (x - dowolne 4 bity)

MPT v2.4 zapisuje w pliku patterny w ten sposób, że zawsze mają stałą długość, równą ustawionej w nagłówku. Następuje to poprzez dodanie na końcu patternu rozkazu tworzącego puste pozycje, tak aby każdy pattern miał identyczną liczbę pozycji.

==Dane tracku==

Każdy track składa się z par bajtów:

* pattern ($00..$3f)
* transpozycja

Na pozycji patternu w tracku #1 można zapisać rozkazy:

* $FE - zatrzymanie utworu
* $FF pozycja - skok do pozycji w tracku

== Uwagi ==

1. Wpisując dane w trackach w MPT należy zwrócić uwagę na to, aby rozkazy znajdowały się w tracku #1, a wartości w pozostałych trackach były równe 0. W przeciwnym wypadku MPT błędnie obliczy adresy brzmień i patternów podczas zapisywana pliku. Muzyczka zapisana w ten sposób będzie się poprawnie wczytywała do MPT, natomiast podczas odgrywania tejże muzyczki za pomocą jakiegoś playera usłyszymy tylko bulgoty albo ciszę.

2. Często stosowane rozszerzenia pliku w tym formacie to:

* MPF dla muzyki z 256 pozycjami w tracku,
* MD1 dla muzyki z jednym samplowanym kanałem,
* MD2 dla muzyki z dwoma samplowanymi kanałami.

==Linki==

* Opis formatu sampli [[SMP (Music ProTracker)|SMP]] z MPT 2.4
* [http://energy.scene.pl/opis-formatu-mpt.html Opis formatu plików MPT]

[[Kategoria: Formaty plików]]

MPT (format pliku)

2025-11-28T10:12:54Z

Mono: liczba, a nie ilość, bo to to policzalne

{{SDP}}

Plik MPT jest [[Binarny plik DOSu|plikiem binarnym DOS]].

==Struktura pliku==

<table border=1>
<tr><td>offset</td><td>długość</td><td>opis</td></tr>
<tr><td>$0000</td><td>$0040</td><td>adresy brzmień (32 słowa) - $0000 oznacza puste brzmienie</td></tr>
<tr><td>$0040</td><td>$0080</td><td>adresy patternów (64 słowa) - $0000 oznacza pusty pattern</td></tr>
<tr><td>$00C0</td><td>$0040</td><td>tablica częstotliwości 0</td></tr>
<tr><td>$0100</td><td>$0040</td><td>tablica częstotliwości 1</td></tr>
<tr><td>$0140</td><td>$0040</td><td>tablica częstotliwości 2</td></tr>
<tr><td>$0180</td><td>$0040</td><td>tablica częstotliwości 3</td></tr>
<tr><td>$01C0</td><td>$0004</td><td>LSB adresów kolejnych tracków 1, 2, 3 i 4</td></tr>
<tr><td>$01C4</td><td>$0004</td><td>MSB adresów tracków</td></tr>
<tr><td>$01C8</td><td>$0001</td><td>liczba pozycji w patternie (wartości $10, $20, $30 lub $40)</td></tr>
<tr><td>$01C9</td><td>$0001</td><td>tempo utworu</td></tr>
<tr><td>$01CA</td><td>...</td><td>dane tracku 1</td></tr>
<tr><td>...</td><td>...</td><td>dane tracku 2</td></tr>
<tr><td>...</td><td>...</td><td>dane tracku 3</td></tr>
<tr><td>...</td><td>...</td><td>dane tracku 4</td></tr>
<tr><td>...</td><td>...</td><td>dane brzmień</td></tr>
<tr><td>...</td><td>...</td><td>dane patternów</td></tr>
</table>

==Dane brzmień==

Brzmienie obrazowane jest w programie następująco:

:G EX 0-xx
:GG______________ TD 1-xx
:GG RR 2-xx
:GGG CC 3-xx
+---------------- A0 4-xx
NNNNNNNNNNNNNNNN A1 5-xx
PPPPPPPPPPPPPPPP A2 6-xx
BBBBBBBBBBBBBBBB A3 7-xx

Blok opisu brzmienia ma długość 48 bajtów. Puste brzmienie ma adres $0000.

Pierwsze 32 bajty układają się w 16 par bajtów BG PN opisujących obwiednię dźwięku gdzie:

B - barwa dzwięku (górna połówka [[Rejestry POKEY-a#AUDC1|AUDC]]) - 4 starsze bity

G - głośność dźwięku (dolna połówka AUDC) - 4 młodsze bity

P - numery parametrów akcentów pomnożone przez 2 (drugi rząd) - 4 starsze bity

N - numery akcentów (pierwszy rząd) - 4 młodsze bity

Następne 8 bajtów to parametry sterujące instrumentem (pierwsza kolumna z prawej), kolejne 8 bajtów to parametry akcentów (druga kolumna z prawej).

===Numery akcentów===

* 0 - brak akcentu
* 1 - parametr zostanie wpisany do [[Rejestry POKEY-a#AUDF1|AUDF]]
* 2 - parametr+AUDF zostanie wpisany do AUDF
* 3 - parametr+(numer nuty) zostanie wpisany do AUDF
* 4 - to co 1 oraz wyłączenie dzielnika, czyli włączenie zegara 1.77 MHz (dotyczy tylko kanałów 0 i 2)
* 5 - to co 1 oraz 9-cio bitowy rejestr liczb losowych (działa tylko dla zniekształceń 0 i 8)
* 6 - to co 1 oraz włączenie 15 kHz (zmienia wszystkie kanały)
* 7 - parametr AND wartość losowa do AUDF

'''UWAGA!''' Wszystkie akcenty prócz 4,5,6, wpisują $00 do [[Rejestry POKEY-a#AUDCTL|AUDCTL]] (kanały 8-bitowe taktowane zegarem 64 kHz i 17-bit rejestr liczb losowych).

===Parametry instrumentu===

Pierwsza kolumna wartości zawiera tzw. parametry sterowania instrumentem i są równie ważne jak akcenty.

* Numer efektu E (lewa połówka) oraz jego parametr sterujący X (prawa połówka). Efektów jest 8 (0-7) i sterują wyłącznie częstotliwością instrumentu.
** 0 - jest to łagodne falowanie częstotliwości (vibrato), o głębokości parametru (efekt ten wykorzystują głównie muzycy grający na instrumentach strunowych)
** 1 - dodanie parametru do AUDF (odstrojenie - wykorzystane m.in. w dołączonej muzyczce DIMX)
** 2 - powoduje opadanie częstotliwości (slide down) z prędkością podaną w parametrze
** 3 - powoduje bardzo szybkie opadanie częstotliwości o kilka nut (glissando down)
** 4 - to co 2 lecz podwyższanie częstotliwości (slide up)
** 5 - to co 3 lecz podwyższanie częstotliwości (glissando up)
** 6 - jest to głębokie falowanie częstotliwości (może posłużyć do wykonywania różnych efektów dźwiękowych w grach)
** 7 - to co 6 lecz na znacznie większą skalę
* Każdy efekt nie musi działać zaraz na początku instrumentu, może się rozpocząć dopiero po upływie pewnego czasu (delay), a takie opóźnienie możemy wpisać do prawej połówki następnej wartości D.
* Ponieważ każdy instrument może korzystać z innej tablicy częstotliwości to jej numer wpiszemy w lewą połówkę T tejże wartości. Tablice standartowe w MPT są przystosowane do następujących brzmień, 0-$A, 1-$C, 2-$C oraz 3-$2 (ale z wyłączonym dzielnikiem, czyli zegarem 1.77 MHz).
* Trzecia wartość RR będzie regulować prędkość wyciszania instrumentu (release) i zawiera się w przedziale $00-$FF przy czym $00 oznacza ciągły dźwięk, bez wyciszenia.
* Następna wartość (czwarta) CC będzie wpisywana do [[Rejestry POKEY-a#AUDCTL|AUDCTL]] i może być różna dla innych kanałów, chociaż może ona wpływać na ich brzmienie.
* Ostatnie cztery wartości A0,A1,A2,A3 są cyklicznie dodawane do numeru nuty. Mogą posłużyć jako transpozycja instrumentu (cztery wartości są takie same) lub też jako powszechnie używany efekt - tremolo (używany w "normalnej" muzyce np. przy grze na bałałajce,mandolinie) przykładowo $00,$0C,$00,$0C lub $00,$03,$05,$07 na zniekształceniu $A.
'''UWAGA!''' Wpisanie dowolnego akcentu spowoduje wyłączenie efektu.

'''UWAGA!''' Wpisywanie numerów efektów większych niż 7 może okazać się niebezpieczne dla playerów odgrywających muzykę w grach.

Druga kolumna to parametry używane przy akcentach.

'''UWAGA!''' Włączenie filtru (na kanale 0 lub 2) powoduje automatyczne "zajęcie" parametru 0. Po włączeniu filtru możemy tam wpisywać różne wartości zmieniając tym samym barwę tegoż filtru. Oczywiście można wykorzystać tą wartość do sterowania akcentem, pamiętać należy jednak, że każda zmiana będzie wpływać zarówno na filtr jak i na akcent.

==Dane patternów==

$01-$3E - granie nuty (a raczej półtonu) o numerze N (np. 1=C-1, 2=C#1, 3=D-1)

$40-$5F - zmień brzmienie na numer równy N-$40

$80-$BE - ustaw ilość odstępów pomiędzy nutami na N-$80

działa dopiero po odegraniu nuty (od momentu wystąpienia rozkazu pierwszy odstęp pojawia się za nutą)

Jeśli zaraz za tym bajtem (kodem) występuje bajt równy $FE następuje ustawienie pustych pozycji w patternie. Ilość tych pozycji wynosi N-$7F. W tym przypadku puste pozycje pojawią się od razu, w momencie wystąpienia bajtu $FE, np. ciąg bajtów:

<pre>
$83 $FE $41 $81 $01 $03 $01 $05
| | | | | | | |
| | | | +---+---+---+- numery półtonów
| | | |
| | | 1 odstęp pomiędzy nutami
| | |
| | ustaw brzmienie #1
+---+
|
4 puste pozycje na początku patternu
</pre>

reprezentuje pattern:

<pre>
--- --
--- --
--- --
--- --
C-1 01
--- --
D-1 01
--- --
C-1 01
--- --
E-1 01
--- --
</pre>

Pominięto głośność brzmień.

$C0-$CF - ustaw głośność nut na równą N-$C0

$D0-$DF - ustaw tempo grania na równe N-$D0

$Ex - koniec patternu (x - dowolne 4 bity)

MPT v2.4 zapisuje w pliku patterny w ten sposób, że zawsze mają stałą długość, równą ustawionej w nagłówku. Następuje to poprzez dodanie na końcu patternu rozkazu tworzącego puste pozycje, tak aby każdy pattern miał identyczną liczbę pozycji.

==Dane tracku==

Każdy track składa się z par bajtów:

* pattern ($00..$3f)
* transpozycja

Na pozycji patternu w tracku #1 można zapisać rozkazy:

* $FE - zatrzymanie utworu
* $FF pozycja - skok do pozycji w tracku

== Uwagi ==

1. Wpisując dane w trackach w MPT należy zwrócić uwagę na to, aby rozkazy znajdowały się w tracku #1, a wartości w pozostałych trackach były równe 0. W przeciwnym wypadku MPT błędnie obliczy adresy brzmień i patternów podczas zapisywana pliku. Muzyczka zapisana w ten sposób będzie się poprawnie wczytywała do MPT, natomiast podczas odgrywania tejże muzyczki za pomocą jakiegoś playera usłyszymy tylko bulgoty albo ciszę.

2. Często stosowane rozszerzenia pliku w tym formacie to:

* MPF dla muzyki z 256 pozycjami w tracku,
* MD1 dla muzyki z jednym samplowanym kanałem,
* MD2 dla muzyki z dwoma samplowanymi kanałami.

==Linki==

* Opis formatu sampli [[SMP (Music ProTracker)|SMP]] z MPT 2.4
* [http://energy.scene.pl/opis-formatu-mpt.html Opis formatu plików MPT]

[[Kategoria: Formaty plików]]

MPT (format pliku)

2025-11-27T23:03:16Z

Mono: /* Struktura pliku */ ilość pozycji w patternie

{{SDP}}

Plik MPT jest [[Binarny plik DOSu|plikiem binarnym DOS]].

==Struktura pliku==

Offset:

$0000-$003F - adresy brzmień (LSB/MSB) (32 słowa). Bajty $00, $00 w tej tablicy oznaczają, że dane brzmienie jest puste

$0040-$00BF - adresy patternów (LSB/MSB) (64 słowa). Bajty $00, $00 w tej tablicy oznaczają, że dany pattern jest pusty

$00C0-$01BF - cztery tablice częstotliwości (64 bajty każda)

$01C0-$01C3 - młodsze bajty adresów tracków

$01C4-$01C7 - starsze bajty adresów tracków

$01C8-$01C8 - ilość pozycji w patternie (wartości $10, $20, $30 lub $40)

$01C9-$01C9 - tempo utworu

$01CA-$???? - dane tracku #1, dane tracku #2, dane tracku #3, dane tracku #4

$????-$???? - dane brzmień

$????-$???? - dane patternów

==Dane brzmień==

Brzmienie obrazowane jest w programie następująco:

:G EX 0-xx
:GG______________ TD 1-xx
:GG RR 2-xx
:GGG CC 3-xx
+---------------- A0 4-xx
NNNNNNNNNNNNNNNN A1 5-xx
PPPPPPPPPPPPPPPP A2 6-xx
BBBBBBBBBBBBBBBB A3 7-xx

Blok opisu brzmienia ma długość 48 bajtów. Puste brzmienie ma adres $0000.

Pierwsze 32 bajty układają się w 16 par bajtów BG PN opisujących obwiednię dźwięku gdzie:

B - barwa dzwięku (górna połówka [[Rejestry POKEY-a#AUDC1|AUDC]]) - 4 starsze bity

G - głośność dźwięku (dolna połówka AUDC) - 4 młodsze bity

P - numery parametrów akcentów pomnożone przez 2 (drugi rząd) - 4 starsze bity

N - numery akcentów (pierwszy rząd) - 4 młodsze bity

Następne 8 bajtów to parametry sterujące instrumentem (pierwsza kolumna z prawej), kolejne 8 bajtów to parametry akcentów (druga kolumna z prawej).

===Numery akcentów===

* 0 - brak akcentu
* 1 - parametr zostanie wpisany do [[Rejestry POKEY-a#AUDF1|AUDF]]
* 2 - parametr+AUDF zostanie wpisany do AUDF
* 3 - parametr+(numer nuty) zostanie wpisany do AUDF
* 4 - to co 1 oraz wyłączenie dzielnika, czyli włączenie zegara 1.77 MHz (dotyczy tylko kanałów 0 i 2)
* 5 - to co 1 oraz 9-cio bitowy rejestr liczb losowych (działa tylko dla zniekształceń 0 i 8)
* 6 - to co 1 oraz włączenie 15 kHz (zmienia wszystkie kanały)
* 7 - parametr AND wartość losowa do AUDF

'''UWAGA!''' Wszystkie akcenty prócz 4,5,6, wpisują $00 do [[Rejestry POKEY-a#AUDCTL|AUDCTL]] (kanały 8-bitowe taktowane zegarem 64 kHz i 17-bit rejestr liczb losowych).

===Parametry instrumentu===

Pierwsza kolumna wartości zawiera tzw. parametry sterowania instrumentem i są równie ważne jak akcenty.

* Numer efektu E (lewa połówka) oraz jego parametr sterujący X (prawa połówka). Efektów jest 8 (0-7) i sterują wyłącznie częstotliwością instrumentu.
** 0 - jest to łagodne falowanie częstotliwości (vibrato), o głębokości parametru (efekt ten wykorzystują głównie muzycy grający na instrumentach strunowych)
** 1 - dodanie parametru do AUDF (odstrojenie - wykorzystane m.in. w dołączonej muzyczce DIMX)
** 2 - powoduje opadanie częstotliwości (slide down) z prędkością podaną w parametrze
** 3 - powoduje bardzo szybkie opadanie częstotliwości o kilka nut (glissando down)
** 4 - to co 2 lecz podwyższanie częstotliwości (slide up)
** 5 - to co 3 lecz podwyższanie częstotliwości (glissando up)
** 6 - jest to głębokie falowanie częstotliwości (może posłużyć do wykonywania różnych efektów dźwiękowych w grach)
** 7 - to co 6 lecz na znacznie większą skalę
* Każdy efekt nie musi działać zaraz na początku instrumentu, może się rozpocząć dopiero po upływie pewnego czasu (delay), a takie opóźnienie możemy wpisać do prawej połówki następnej wartości D.
* Ponieważ każdy instrument może korzystać z innej tablicy częstotliwości to jej numer wpiszemy w lewą połówkę T tejże wartości. Tablice standartowe w MPT są przystosowane do następujących brzmień, 0-$A, 1-$C, 2-$C oraz 3-$2 (ale z wyłączonym dzielnikiem, czyli zegarem 1.77 MHz).
* Trzecia wartość RR będzie regulować prędkość wyciszania instrumentu (release) i zawiera się w przedziale $00-$FF przy czym $00 oznacza ciągły dźwięk, bez wyciszenia.
* Następna wartość (czwarta) CC będzie wpisywana do [[Rejestry POKEY-a#AUDCTL|AUDCTL]] i może być różna dla innych kanałów, chociaż może ona wpływać na ich brzmienie.
* Ostatnie cztery wartości A0,A1,A2,A3 są cyklicznie dodawane do numeru nuty. Mogą posłużyć jako transpozycja instrumentu (cztery wartości są takie same) lub też jako powszechnie używany efekt - tremolo (używany w "normalnej" muzyce np. przy grze na bałałajce,mandolinie) przykładowo $00,$0C,$00,$0C lub $00,$03,$05,$07 na zniekształceniu $A.
'''UWAGA!''' Wpisanie dowolnego akcentu spowoduje wyłączenie efektu.

'''UWAGA!''' Wpisywanie numerów efektów większych niż 7 może okazać się niebezpieczne dla playerów odgrywających muzykę w grach.

Druga kolumna to parametry używane przy akcentach.

'''UWAGA!''' Włączenie filtru (na kanale 0 lub 2) powoduje automatyczne "zajęcie" parametru 0. Po włączeniu filtru możemy tam wpisywać różne wartości zmieniając tym samym barwę tegoż filtru. Oczywiście można wykorzystać tą wartość do sterowania akcentem, pamiętać należy jednak, że każda zmiana będzie wpływać zarówno na filtr jak i na akcent.

==Dane patternów==

$01-$3E - granie nuty (a raczej półtonu) o numerze N (np. 1=C-1, 2=C#1, 3=D-1)

$40-$5F - zmień brzmienie na numer równy N-$40

$80-$BE - ustaw ilość odstępów pomiędzy nutami na N-$80

działa dopiero po odegraniu nuty (od momentu wystąpienia rozkazu pierwszy odstęp pojawia się za nutą)

Jeśli zaraz za tym bajtem (kodem) występuje bajt równy $FE następuje ustawienie pustych pozycji w patternie. Ilość tych pozycji wynosi N-$7F. W tym przypadku puste pozycje pojawią się od razu, w momencie wystąpienia bajtu $FE, np. ciąg bajtów:

<pre>
$83 $FE $41 $81 $01 $03 $01 $05
| | | | | | | |
| | | | +---+---+---+- numery półtonów
| | | |
| | | 1 odstęp pomiędzy nutami
| | |
| | ustaw brzmienie #1
+---+
|
4 puste pozycje na początku patternu
</pre>

reprezentuje pattern:

<pre>
--- --
--- --
--- --
--- --
C-1 01
--- --
D-1 01
--- --
C-1 01
--- --
E-1 01
--- --
</pre>

Pominięto głośność brzmień.

$C0-$CF - ustaw głośność nut na równą N-$C0

$D0-$DF - ustaw tempo grania na równe N-$D0

$Ex - koniec patternu (x - dowolne 4 bity)

MPT v2.4 zapisuje w pliku patterny w ten sposób, że zawsze mają stałą długość, równą ustawionej w nagłówku. Następuje to poprzez dodanie na końcu patternu rozkazu tworzącego puste pozycje, tak aby każdy pattern miał identyczną liczbę pozycji.

==Dane tracku==

Każdy track składa się z par bajtów:

* pattern ($00..$3f)
* transpozycja

Na pozycji patternu w tracku #1 można zapisać rozkazy:

* $FE - zatrzymanie utworu
* $FF pozycja - skok do pozycji w tracku

== Uwagi ==

1. Wpisując dane w trackach w MPT należy zwrócić uwagę na to, aby rozkazy znajdowały się w tracku #1, a wartości w pozostałych trackach były równe 0. W przeciwnym wypadku MPT błędnie obliczy adresy brzmień i patternów podczas zapisywana pliku. Muzyczka zapisana w ten sposób będzie się poprawnie wczytywała do MPT, natomiast podczas odgrywania tejże muzyczki za pomocą jakiegoś playera usłyszymy tylko bulgoty albo ciszę.

2. Często stosowane rozszerzenia pliku w tym formacie to:

* MPF dla muzyki z 256 pozycjami w tracku,
* MD1 dla muzyki z jednym samplowanym kanałem,
* MD2 dla muzyki z dwoma samplowanymi kanałami.

==Linki==

* Opis formatu sampli [[SMP (Music ProTracker)|SMP]] z MPT 2.4
* [http://energy.scene.pl/opis-formatu-mpt.html Opis formatu plików MPT]

[[Kategoria: Formaty plików]]

PTODT

2025-11-22T16:04:29Z

Mono: reformat, aktualizacja

Polskie Towarzystwo Ochrony Dziedzictwa Technicznego.

Stowarzyszenie powstało 24.06.2022 roku. Jego misją jest:
: dbałość o materialne i niematerialne, w tym cyfrowe, dziedzictwo techniczne i kulturowe,
: podejmowanie działań na rzecz zachowania urządzeń technicznych, dokumentów, procesów, dzieł cyfrowych oraz wiedzy technicznej dla następnych pokoleń,
: upowszechnianie i pogłębianie wiedzy z zakresu historii nauki i techniki, szczególnie wśród dzieci i młodzieży.

PTODT wydaje czasopismo [https://ptodt.org.pl/grel/ GREL]. Zaangażowani w całe to przedsięwzięcie są m.in. [[Misza]] i [[Kaz]].

=== Gry ===
Produkcje wydawane na cartridge'u [[JatariCart]] zaprojektowanym przez [[Jakub Husak|Jakuba Husaka]].

* [[Deszczownik]]
* [[Dangerous City]]
* [[Kolony 2107]] - 2021
* [[Cosmic Hero]] - 2021

=== Linki ===
* [https://ptodt.org.pl/ Strona domowa]

[[Kategoria:Miejsca w sieci]]
{{stub}}

Music ProTracker

2025-11-13T21:28:03Z

Mono: mayonez

{{grafr|Mpt24s.gif}}
Music ProTracker (MPT) to program do tworzenia muzyki autostwa [[SoTe]].
Pierwotnie miał być wydany w firmie [[Mirage]], ale niestety do tego nie doszło.
Powstało kilka jego wersji (od roku 1994), najpopularniejszą jest 2.4. Istnieje także kilka przeróbek tej ostatniej. Najczęściej używana jest wersja 2.4s (''s'' - wersja z obsługą stereo). MPT zyskał wielką popularność na polskiej [[scena|scenie]] Atari, praktycznie zdetronizował [[Chaos Music Composer]]a. Wyróżniał się możliwością łatwego używania [http://pl.wikipedia.org/wiki/Sampel sampli] w utworze (w porównaniu z istniejącymi edytorami tu było to rozwiązane naprawdę przystępnie) i bardzo elastycznym playerem do odtwarzania muzyczek we własnych produkcjach.

[[Muzyk|Muzycy]], którzy chętnie używali MPT, to: [[Josh]], [[Fatman]], [[Mayonez]], [[Miker]], [[Samurai]], [[Virus]], [[X-Ray]].

== Zobacz też ==

* [[MPT (format pliku)|MPT]]
* [[SMP]]

== Download ==
* [[Media:Mpt24s_and_docs.ATR|Obraz dyskietki z trzema wersjami MPT oraz pełna dokumentacja]]
* [http://drac030.krap.pl/mpt24fix.arc Jeszcze jedna wersja z poprawkami].

{{stub}}
[[Kategoria:Oprogramowanie Atari 8-bit]]
[[Kategoria:Edytory muzyczne]]
[[Kategoria:Polskie programy]]

Jerzy Sobola

2025-11-06T13:59:47Z

Mono: rip

{{grafr|Jer.JPG}}
Człowiek mający niegdyś jedną z większych kolekcji starych komputerów (Atari, Commodore, Spectrum, Amstrad, a także paru bardzo rzadkich okazów). Na scenie w zasadzie mało aktywny (w rozumieniu stricte scenowym), znany jednak z dużej kolekcji własnoręcznie wykonanych schematów ideowych ośmiobitowego sprzętu Atari (i nie tylko), różnych rozszerzeń montowanych w Atari (np. stacja 3,5" od laptopa w Atari [[130XE]] - w komputerze zmodyfikowanym specjalnie dla [[Bitman]]a). Używa też ksywek "jer" na Atari Area i "eightbitter" na Atari Age.

===Odnośniki zewnętrzne===
*[http://jsobola.atari8.info/dereatari/ De Re Atari]
*[https://web.archive.org/web/20200819044332/https://jsobola.atari8.info/index.html Osiem bitów]
{{stub}}

[[Kategoria:Ludzie]]
[[Kategoria:Zmarli]]

MPT (format pliku)

2025-10-20T14:02:25Z

Mono: /* Dane brzmień */ lepsza wizualizacja brzmienia

{{SDP}}

Plik MPT jest [[Binarny plik DOSu|plikiem binarnym DOS]].

==Struktura pliku==

Offset:

$0000-$003F - adresy brzmień (LSB/MSB) (32 słowa). Bajty $00, $00 w tej tablicy oznaczają, że dane brzmienie jest puste

$0040-$00BF - adresy patternów (LSB/MSB) (64 słowa). Bajty $00, $00 w tej tablicy oznaczają, że dany pattern jest pusty

$00C0-$01BF - cztery tablice częstotliwości (64 bajty każda)

$01C0-$01C3 - młodsze bajty adresów tracków

$01C4-$01C7 - starsze bajty adresów tracków

$01C8-$01C8 - długość patternów (wartości $10, $20, $30 lub $40)

$01C9-$01C9 - tempo utworu

$01CA-$???? - dane tracku #1, dane tracku #2, dane tracku #3, dane tracku #4

$????-$???? - dane brzmień

$????-$???? - dane patternów

==Dane brzmień==

Brzmienie obrazowane jest w programie następująco:

:G EX 0-xx
:GG______________ TD 1-xx
:GG RR 2-xx
:GGG CC 3-xx
+---------------- A0 4-xx
NNNNNNNNNNNNNNNN A1 5-xx
PPPPPPPPPPPPPPPP A2 6-xx
BBBBBBBBBBBBBBBB A3 7-xx

Blok opisu brzmienia ma długość 48 bajtów. Puste brzmienie ma adres $0000.

Pierwsze 32 bajty układają się w 16 par bajtów BG PN opisujących obwiednię dźwięku gdzie:

B - barwa dzwięku (górna połówka [[Rejestry POKEY-a#AUDC1|AUDC]]) - 4 starsze bity

G - głośność dźwięku (dolna połówka AUDC) - 4 młodsze bity

P - numery parametrów akcentów pomnożone przez 2 (drugi rząd) - 4 starsze bity

N - numery akcentów (pierwszy rząd) - 4 młodsze bity

Następne 8 bajtów to parametry sterujące instrumentem (pierwsza kolumna z prawej), kolejne 8 bajtów to parametry akcentów (druga kolumna z prawej).

===Numery akcentów===

* 0 - brak akcentu
* 1 - parametr zostanie wpisany do [[Rejestry POKEY-a#AUDF1|AUDF]]
* 2 - parametr+AUDF zostanie wpisany do AUDF
* 3 - parametr+(numer nuty) zostanie wpisany do AUDF
* 4 - to co 1 oraz wyłączenie dzielnika, czyli włączenie zegara 1.77 MHz (dotyczy tylko kanałów 0 i 2)
* 5 - to co 1 oraz 9-cio bitowy rejestr liczb losowych (działa tylko dla zniekształceń 0 i 8)
* 6 - to co 1 oraz włączenie 15 kHz (zmienia wszystkie kanały)
* 7 - parametr AND wartość losowa do AUDF

'''UWAGA!''' Wszystkie akcenty prócz 4,5,6, wpisują $00 do [[Rejestry POKEY-a#AUDCTL|AUDCTL]] (kanały 8-bitowe taktowane zegarem 64 kHz i 17-bit rejestr liczb losowych).

===Parametry instrumentu===

Pierwsza kolumna wartości zawiera tzw. parametry sterowania instrumentem i są równie ważne jak akcenty.

* Numer efektu E (lewa połówka) oraz jego parametr sterujący X (prawa połówka). Efektów jest 8 (0-7) i sterują wyłącznie częstotliwością instrumentu.
** 0 - jest to łagodne falowanie częstotliwości (vibrato), o głębokości parametru (efekt ten wykorzystują głównie muzycy grający na instrumentach strunowych)
** 1 - dodanie parametru do AUDF (odstrojenie - wykorzystane m.in. w dołączonej muzyczce DIMX)
** 2 - powoduje opadanie częstotliwości (slide down) z prędkością podaną w parametrze
** 3 - powoduje bardzo szybkie opadanie częstotliwości o kilka nut (glissando down)
** 4 - to co 2 lecz podwyższanie częstotliwości (slide up)
** 5 - to co 3 lecz podwyższanie częstotliwości (glissando up)
** 6 - jest to głębokie falowanie częstotliwości (może posłużyć do wykonywania różnych efektów dźwiękowych w grach)
** 7 - to co 6 lecz na znacznie większą skalę
* Każdy efekt nie musi działać zaraz na początku instrumentu, może się rozpocząć dopiero po upływie pewnego czasu (delay), a takie opóźnienie możemy wpisać do prawej połówki następnej wartości D.
* Ponieważ każdy instrument może korzystać z innej tablicy częstotliwości to jej numer wpiszemy w lewą połówkę T tejże wartości. Tablice standartowe w MPT są przystosowane do następujących brzmień, 0-$A, 1-$C, 2-$C oraz 3-$2 (ale z wyłączonym dzielnikiem, czyli zegarem 1.77 MHz).
* Trzecia wartość RR będzie regulować prędkość wyciszania instrumentu (release) i zawiera się w przedziale $00-$FF przy czym $00 oznacza ciągły dźwięk, bez wyciszenia.
* Następna wartość (czwarta) CC będzie wpisywana do [[Rejestry POKEY-a#AUDCTL|AUDCTL]] i może być różna dla innych kanałów, chociaż może ona wpływać na ich brzmienie.
* Ostatnie cztery wartości A0,A1,A2,A3 są cyklicznie dodawane do numeru nuty. Mogą posłużyć jako transpozycja instrumentu (cztery wartości są takie same) lub też jako powszechnie używany efekt - tremolo (używany w "normalnej" muzyce np. przy grze na bałałajce,mandolinie) przykładowo $00,$0C,$00,$0C lub $00,$03,$05,$07 na zniekształceniu $A.
'''UWAGA!''' Wpisanie dowolnego akcentu spowoduje wyłączenie efektu.

'''UWAGA!''' Wpisywanie numerów efektów większych niż 7 może okazać się niebezpieczne dla playerów odgrywających muzykę w grach.

Druga kolumna to parametry używane przy akcentach.

'''UWAGA!''' Włączenie filtru (na kanale 0 lub 2) powoduje automatyczne "zajęcie" parametru 0. Po włączeniu filtru możemy tam wpisywać różne wartości zmieniając tym samym barwę tegoż filtru. Oczywiście można wykorzystać tą wartość do sterowania akcentem, pamiętać należy jednak, że każda zmiana będzie wpływać zarówno na filtr jak i na akcent.

==Dane patternów==

$01-$3E - granie nuty (a raczej półtonu) o numerze N (np. 1=C-1, 2=C#1, 3=D-1)

$40-$5F - zmień brzmienie na numer równy N-$40

$80-$BE - ustaw ilość odstępów pomiędzy nutami na N-$80

działa dopiero po odegraniu nuty (od momentu wystąpienia rozkazu pierwszy odstęp pojawia się za nutą)

Jeśli zaraz za tym bajtem (kodem) występuje bajt równy $FE następuje ustawienie pustych pozycji w patternie. Ilość tych pozycji wynosi N-$7F. W tym przypadku puste pozycje pojawią się od razu, w momencie wystąpienia bajtu $FE, np. ciąg bajtów:

<pre>
$83 $FE $41 $81 $01 $03 $01 $05
| | | | | | | |
| | | | +---+---+---+- numery półtonów
| | | |
| | | 1 odstęp pomiędzy nutami
| | |
| | ustaw brzmienie #1
+---+
|
4 puste pozycje na początku patternu
</pre>

reprezentuje pattern:

<pre>
--- --
--- --
--- --
--- --
C-1 01
--- --
D-1 01
--- --
C-1 01
--- --
E-1 01
--- --
</pre>

Pominięto głośność brzmień.

$C0-$CF - ustaw głośność nut na równą N-$C0

$D0-$DF - ustaw tempo grania na równe N-$D0

$Ex - koniec patternu (x - dowolne 4 bity)

MPT v2.4 zapisuje w pliku patterny w ten sposób, że zawsze mają stałą długość, równą ustawionej w nagłówku. Następuje to poprzez dodanie na końcu patternu rozkazu tworzącego puste pozycje, tak aby każdy pattern miał identyczną liczbę pozycji.

==Dane tracku==

Każdy track składa się z par bajtów:

* pattern ($00..$3f)
* transpozycja

Na pozycji patternu w tracku #1 można zapisać rozkazy:

* $FE - zatrzymanie utworu
* $FF pozycja - skok do pozycji w tracku

== Uwagi ==

1. Wpisując dane w trackach w MPT należy zwrócić uwagę na to, aby rozkazy znajdowały się w tracku #1, a wartości w pozostałych trackach były równe 0. W przeciwnym wypadku MPT błędnie obliczy adresy brzmień i patternów podczas zapisywana pliku. Muzyczka zapisana w ten sposób będzie się poprawnie wczytywała do MPT, natomiast podczas odgrywania tejże muzyczki za pomocą jakiegoś playera usłyszymy tylko bulgoty albo ciszę.

2. Często stosowane rozszerzenia pliku w tym formacie to:

* MPF dla muzyki z 256 pozycjami w tracku,
* MD1 dla muzyki z jednym samplowanym kanałem,
* MD2 dla muzyki z dwoma samplowanymi kanałami.

==Linki==

* Opis formatu sampli [[SMP (Music ProTracker)|SMP]] z MPT 2.4
* [http://energy.scene.pl/index.php?page=opis-formatu-mpt Opis formatu plików MPT]

[[Kategoria: Formaty plików]]

600XL

2025-10-19T11:46:20Z

Mono: powtórzone "powodowało"

Mniejsza (i tańsza) wersja [[800XL]]. Komputer ukazał się na rynku jednocześnie z modelem [[800XL]]. Pamięć RAM o pojemności 16 kB z możliwością przyłączenia [[1064|zewnętrznego modułu 64k]] (działającego tylko z 600XL, blokuje podstawową pamięć RAM w 600XL) oraz nieco krótsza obudowa. Stosowane są także rozszerzenia pamięci wbudowane do wnętrza komputera na oddzielnej płytce. Pozostałe dane jak w [[800XL]].

Różne wersje 600XL były znane m.in. pod kryptonimami [[Surely]], [[Shirley]] oraz [[Pauline]].

[[Grafika:600xl.jpg]]

==Wersje==
600XL był produkowany w wersjach:

* "Domestic" na rynek amerykański, w standardzie telewizyjnym NTSC-M,
* "International" na rynek brytyjski w standardzie PAL-I,
* "International" na rynek europejski i australijski w standardzie PAL-B.

Wersje NTSC miały przełącznik kanałów TV (2 lub 3) i nie miały [[Gniazdo monitorowe|gniazda monitora]]. Wersje PAL zamiast przełącznika miały gniazdo monitorowe, w którym styki luminancji i chrominancji były niepodłączone.

Wszystkie egzemplarze 600XL miały zastosowany procesor [[SALLY]]. Modele NTSC miały w środku [[ANTIC (układ)|ANTIC-a]] w wersji NTSC rev. E i [[GTIA]] NTSC, zaś modele PAL - ANTIC-a PAL rev. B i GTIA PAL. Pierwsze 24000 egzemplarzy wersji PAL, i być może wczesne egzemplarze NTSC również, miały przez pomyłkę fabrycznie zainstalowanego ANTIC-a we wcześniejszej rewizji odpowiednio A i E. Powodowało to utratę zawartości pamięci RAM, ponieważ w 600XL stosowano kości DRAM 256-wierszowe, których starszy ANTIC nie potrafił poprawnie odświeżać (TechTip20).

We wszystkich 600XL montowany był [[Atari BASIC|BASIC]] rev. B. Wcześniejsze egzemplarze miały wbudowany [[XL OS]] rev. 1, późniejsze zaś rev. 2, tę samą co w 800XL, w której poprawiono kilka błędów.

W 600XL występują, prawdopodobnie chronologicznie, następujące warianty płyty głównej:

* Na wierzchniej stronie w prawym dolnym rogu, oraz na spodniej w lewym dolnym, wytrawione "CHELCO 1983 / 600XL / REV. 3 / P/N: 150600002". Na wierzchniej stronie pod plastikową nakładką slotu kartridża, oraz na spodniej w lewym górnym rogu, wytrawione "B162-2". Znane egzemplarze pochodzą z 24.-30. tygodnia 1983 r.[https://forums.atariage.com/topic/326871-chelco-1983-600xl-rev-3/][https://www.atari.org.pl/forum/viewtopic.php?id=12054]
* Na wierzchniej stronie w prawym dolnym rogu wytrawione "Chelco" 1983 / P/N: 150600008 / REV. 8A 600XL". Na spodniej stronie, na środku, wytrawione "ATARI INC.HCD / 5/1983 / C061677 / REV.-X8A". Znane egzemplarze pochodzą z okolic 26-30 tygodnia 1983 r.[https://forums.atariage.com/topic/287498-atari-600xl-64k-memory-upgrade-methods/page/2/#findComment-4571849][https://forums.atariage.com/topic/289601-600xl-upgraded-with-built-in-midi-uav-basic-revc-and-64k/][https://forums.atariage.com/topic/345603-converting-ntsc-600xl-to-pal/#findComment-5182707]
* Na wierzchniej stronie w prawym dolnym rogu nadrukowane "CA061666 / REV.". Na spodniej stronie, na środku, wytrawione "<logo> FGVO / ATARI INC. / MADE IN HONG KONG / C061677 7/1983 / REV.-X9A". Nad "ATARI INC." wybity czterocyfrowy kod daty (tydzień-rok). Znane egzemplarze mają kod z 37 tygodnia 1983.[https://forums.atariage.com/topic/333214-faulty-65xe-and-600xl-same-symptoms-no-video/?do=findComment&comment=5030720]
* Na wierzchniej stronie w prawym dolnym rogu nadrukowane "CA024793-001 / REV. A", "CA061608 / REV.", "CA061666 / REV.", "CA061667 / REV." lub "CA062176-001 / REV. A". Na spodniej stronie, na środku, wytrawione "<logo> FGVO / ATARI INC. / MADE IN HONG KONG / C061677 7/1983 / REV.-X9B". Nad "ATARI INC." wybity czterocyfrowy kod daty (tydzień-rok). Znane egzemplarze mają kod od 39 do 50 tygodnia 1983.[https://forums.atariage.com/topic/166483-600xl-motherboards-variants/#findComment-2070185][https://forums.atariage.com/topic/166483-600xl-motherboards-variants/#findComment-2074436][https://forums.atariage.com/topic/166483-600xl-motherboards-variants/page/2/#findComment-2087033][https://blog.worldofjani.com/?p=5469][https://oldcrap.org/2018/02/20/atari-600xl/]
* Na wierzchniej stronie w prawym dolnym rogu nadrukowane "CA062176-001 / REV. A" lub "CA062201-001 / REV. A". Na spodniej stronie, na środku, wytrawione <logo> UVO / ATARI INC. / MADE IN HONG KONG / C061677 7/1983 / REV. B". Nad "ATARI INC." wybity czterocyfrowy kod daty (tydzień-rok). Znane egzemplarze mają kod z 8-19 tygodnia 1984.[https://forums.atariage.com/topic/166483-600xl-motherboards-variants/#findComment-2070185][https://archiwum.allegro.pl/oferta/plyta-glowna-atari-600xl-ca062201-001-rev-a-i10960931675.html][https://forums.atariage.com/topic/385217-atari-600xl-w-factory-cuts-and-bodges-co61677-71983-rev-b/]

==Bibliografia==
* "Tech Tip 20". [https://www.atarimania.com/documents/Atari_600XL_Computer_Field_Service_Manual_Rev_1.pdf ''Atari 600XL Computer Field Service Manual''], FD100610 Rev. 1, Atari, Inc., październik 1983, s. 6-TT20

== Zobacz też ==
* [[1064]]
* [http://atrey.karlin.mff.cuni.cz/~pavel/atari/600xlmon.html HOW TO ADD A MONITOR JACK TO A 600XL]

[[Kategoria:Atari 8-bit]]

Programowanie: Odtwarzanie sampli

2025-09-28T09:53:33Z

Mono: /* PDM (8-bit) */ styl.

Komputery Atari poza wbudowanym [[POKEY]]-em dysponują kilkoma rozszerzeniami pozwalającymi na generowanie sampli. Poza [[SoundBoard]]-em który potrafi odgrywać sample samodzielnie, wszystkie dostępne rozwiązania wymagają zaangażowania procesora, w związku z czym często ich wykorzystanie np. w grach jest mocno ograniczone.

Warto pamiętać, że częstotliwość syntezy sampli jest uzależniona od zegara taktującego CPU, a więc od systemu TV (PAL/SECAM/NTSC) w jakim pracuje komputer.

= POKEY =

Odtwarzanie sampli możliwe jest poprzez zastosowanie różnych technik, które pozwalają na osiągnięcie różnej jakości dźwięku.

== PCM ==

[https://en.wikipedia.org/wiki/Pulse-code_modulation Pulse-Code Modulation] jest podstawową techniką generowania sampli i polega na bezpośrednim sterowaniu wychyleniem membrany głośnika w dowolnym rejestrze [[Rejestry POKEY-a#AUDC1|AUDCx]].

=== 4-bit ===

Technika ta w podstawowym wariancie pozwala na uzyskanie sampli o 4-bitowej jakości.

Włączenie trybu bezpośredniego sterowania membraną odbywa się przez ustawienie bitu 4. Bity odpowiadające za głośność (0..3) odpowiadają wtedy za wychylenie membrany: $0 - bez wychylenia, $F - maksymalne wychylenie.
<pre>
$F : ==
$E : ==
$D : ==
$C : ==
$B : ==
$A : ==
$9 : ==
$8 : ==
$7 : ==
$6 : ==
$5 : ==
$4 : ==
$3 : ==
$2 : ==
$1 : ==
$0 +==------------------------------
</pre>
Liniowy przetwornik DAC (w odróżnieniu od przetwornika zastosowanego np. w [[PSG]]) powoduje, że nie jest potrzebne dodatkowe przetwarzanie wartości sampla.

Mając więc w młodszej połówce akumulatora wartość próbki wystarczy:
<pre>
ora #$10
sta AUDCx
</pre>

Jeśli próbka znajduje się w starszej połówce akumulatora można:
<pre>
sec
ror
ror
ror
ror
sta AUDCx
</pre>

co można nieco zoptymalizować za pomocą tablicy konwersji (kiedy przykładowy sample znajduje się w górnej połówce rejestru indeksowego X)
<pre>
lda convtabh,x
sta AUDCx
...

convtabh:
:256 .byte (# >> 4) | $10
</pre>

Jeśli z jakichś powodów nie można użyć akumulatora a dysponujemy próbką w młodszej połówce rejestru indeksowego (w poniższym przykładzie X) można zastosować analogiczną metodę:
<pre>
ldy convtabl,x
sty AUDCx
...

convtabl:
:256 .byte (# & $F) | $10
</pre>
Aby zyskać pewność, że procedura zawsze będzie się wykonywać stałą liczbę cykli należy tablice umieścić na początku strony.

W ten sposób można grać niezależnie 4 sample na 4 kanałach POKEY-a. Należy jednak pamiętać, że przy sumowaniu wyjść ze wszystkich kanałów DAC zachowuje się nieliniowo i sample mogą być zniekształcone.

=== 5.5-bit ===

Technika została zastosowana przez [[Pecuś|Pecusia]] w [http://atarionline.pl/v01/index.php?ct=utils&sub=3.%20Muzyka&tg=SoundTracker%20Player#SoundTracker%20Player SoundTracker Player] w celu podniesienia jakości odtwarzanych sampli przez redukcję nieliniowości DAC związanej z sumowaniem kanałów. Mając więc 8-bitową próbkę można (prawie w jednej chwili) ustawić wartości w 3 kanałach POKEY-a a nie tylko w jednym:
<pre>
ldy convtab3,x
lda convtab1,x
pha
lda convtab2,x
tax
pla
sta AUDC1
stx AUDC2
sty AUDC3
</pre>
Zapis czwartego kanału jakkolwiek możliwy, wprowadza jednak mocne zniekształcenia więc poprzestano na trzech co pozwala uzyskać 46 możliwych wartości - stąd też nazwa "PCM 5.5" (log246=5,5236).

Same tablice konwersji sampla zostały przez Pecusia dobrane eksperymentalnie:
<pre>
convtab1:
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $11
:4 .byte $11
:4 .byte $11
:4 .byte $12
:4 .byte $11
:4 .byte $12
:4 .byte $13
:4 .byte $12
:4 .byte $14
:4 .byte $13
:4 .byte $14
:4 .byte $13
:4 .byte $15
:4 .byte $14
:4 .byte $15
:4 .byte $13
:4 .byte $16
:4 .byte $14
:4 .byte $15
:4 .byte $15
:4 .byte $18
:4 .byte $16
:4 .byte $18
:4 .byte $16
:4 .byte $19
:4 .byte $17
:4 .byte $1A
:4 .byte $15
:4 .byte $1C
:4 .byte $17
:4 .byte $1D
:4 .byte $17
:4 .byte $19
:4 .byte $17
:4 .byte $1C
:4 .byte $1B
:4 .byte $18
:4 .byte $1E
:4 .byte $1A
:4 .byte $19
:4 .byte $1B
:4 .byte $1C
:4 .byte $1C
:4 .byte $1B
:4 .byte $1F
:4 .byte $1D
:4 .byte $1C
:4 .byte $1C
:4 .byte $1C
:4 .byte $1B
:4 .byte $1D
:4 .byte $1C
:4 .byte $1D
:4 .byte $1C
:4 .byte $1B
:4 .byte $1D
:4 .byte $1F
:4 .byte $1E
:4 .byte $1E
:4 .byte $1F
:4 .byte $1F
:4 .byte $1F

convtab2:
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $11
:4 .byte $10
:4 .byte $11
:4 .byte $11
:4 .byte $11
:4 .byte $11
:4 .byte $10
:4 .byte $11
:4 .byte $11
:4 .byte $12
:4 .byte $11
:4 .byte $12
:4 .byte $11
:4 .byte $13
:4 .byte $11
:4 .byte $12
:4 .byte $13
:4 .byte $14
:4 .byte $11
:4 .byte $12
:4 .byte $12
:4 .byte $13
:4 .byte $12
:4 .byte $14
:4 .byte $12
:4 .byte $15
:4 .byte $11
:4 .byte $14
:4 .byte $11
:4 .byte $15
:4 .byte $15
:4 .byte $16
:4 .byte $12
:4 .byte $15
:4 .byte $15
:4 .byte $12
:4 .byte $18
:4 .byte $16
:4 .byte $16
:4 .byte $18
:4 .byte $15
:4 .byte $17
:4 .byte $15
:4 .byte $1A
:4 .byte $1A
:4 .byte $1B
:4 .byte $1B
:4 .byte $1A
:4 .byte $18
:4 .byte $1A
:4 .byte $1D
:4 .byte $1B
:4 .byte $1B
:4 .byte $1B
:4 .byte $1E
:4 .byte $1E
:4 .byte $1E
:4 .byte $1D
:4 .byte $1E
:4 .byte $1F

convtab3:
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $11
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $11
:4 .byte $10
:4 .byte $11
:4 .byte $10
:4 .byte $11
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $11
:4 .byte $12
:4 .byte $11
:4 .byte $12
:4 .byte $11
:4 .byte $10
:4 .byte $10
:4 .byte $12
:4 .byte $10
:4 .byte $12
:4 .byte $10
:4 .byte $11
:4 .byte $10
:4 .byte $13
:4 .byte $10
:4 .byte $13
:4 .byte $10
:4 .byte $13
:4 .byte $11
:4 .byte $13
:4 .byte $12
:4 .byte $11
:4 .byte $14
:4 .byte $12
:4 .byte $10
:4 .byte $14
:4 .byte $13
:4 .byte $10
:4 .byte $14
:4 .byte $14
:4 .byte $13
:4 .byte $10
:4 .byte $12
:4 .byte $12
:4 .byte $13
:4 .byte $16
:4 .byte $17
:4 .byte $17
:4 .byte $14
:4 .byte $18
:4 .byte $1B
:4 .byte $1A
:4 .byte $17
:4 .byte $19
:4 .byte $1B
:4 .byte $1D
:4 .byte $1E
:4 .byte $1F
</pre>
Przy odtwarzaniu sampli tą techniką zajęte są 3 kanały POKEY-a, więc można odtwarzać tylko jeden sample na jednym POKEY-u (tym samym miksowanie sampli musi być zrobione programowo). Kanał 4 może być wykorzystany do generowania sampli PCM 4-bit lub jako zwykły generator dźwięku (rejestr AUDCTL można dowolnie konfigurować, rejestry AUDF3 i AUDF4 mogą być połączone w parę, a rejestrem głośności ustala się głośność dźwięku; co więcej wybierając np. kanały 1, 3 i 4 do odtwarzania sampla można użyć pary kanałów 1+2 do generowania dźwięku, a 3+4 do sterowania filtrem).

== PWM (6-bit i -7-bit) ==

Generowanie sampli techniką [https://en.wikipedia.org/wiki/Pulse-width_modulation Pulse-Width Modulation] zostało opisane przez NRV w wątku https://atariage.com/forums/topic/278463-pwm-experiments/. Pozwala ona na uzyskanie sampli o 6-bitowej lub prawie 7-bitowej jakości zależnie od częstotliwości syntezy.

Trick polega na generowaniu za pomocą kanału 1 fali prostokątnej o zadanej szerokości pulsu co pozwala uzyskać n poziomów głośności pomiędzy 0 a ustawieniem rejestru AUDC.
Okres fali powinien być ustawiony poza granicą słyszalności.

W najprostszym przypadku wykorzystuje się okres generowania pojedynczej linii skanningowej obrazu (114 cykli zegarowych), ze względu na łatwość synchronizacji syntezy za pomocą rejestru WSYNC. Generowana fala ma wtedy częstotliwość 15556,553 Hz, co może powodować słyszalny wysoki pisk (zwłaszcza u młodszych osób).

Konfiguracja POKEY-a polega na połączeniu dwóch kanałów w 16-bitowy i ustawieniu okresu fali na czas dłuższy niż linia skanningowa.
<pre>
lda #%01010000
sta AUDCTL
lda #$FF ;okres fali 65535+7 cykli
sta AUDF1
sta AUDF2
lda #$AF
sta AUDC1
lda #$10
sta AUDC2
</pre>

Poprzez sterowanie wartością młodszej połówki dzielnika częstotliwości odbywa się ustalenie wypełnienia fali.

Zapis 8-bitowej próbki dostępnej w X odbywa się cyklicznie co linię skanningową poprzez:
<pre>
lda convtab,x
sta WSYNC
sta AUDF1
sta STIMER

convtab:
:256 .byte #*113/255
</pre>
Zapis do STIMER powoduje restart dzielników częstotliwości i ustawienie wewnętrznego wyjścia AUDIO 1 i 2 w stan wysoki. Mimo, że generatory połączone są w parę, to po odliczeniu AUDF1 do zera wyjście AUDIO tegoż generatora zostanie przestawione w stan niski, po czym licznik będzie kontynuował odliczanie okresu 256 taktów zegara ponieważ generatory są połączone w parę, a okres generatora 16-bitowego jest większy niż 256 cykli. W międzyczasie program dokona ponownego ustawienia AUDF1 i zrestartuje dzielniki co spowoduje generowanie fali od nowa.

Regulacja głośności tak generowanego sampla odbywa się przez zapis wartości do AUDC1.

Ze względu na to, że w ten sposób można ustawić jedynie 114 poziomów ze 128, technika ta nazywana jest czasem "PWM -7-bits". W praktyce używa się 100 poziomów ponieważ minimalna szerokość pulsu PWM wynosi 7 cykli.

Przyjmując wyższą częstotliwość syntezy można pozbyć się uciążliwego pisku kosztem jednak jakości bitowej sampla. Przykładowo zakładając okres 72 cykli (24631,208 Hz) otrzymujemy 64 poziomy głośności i 6-bitową jakość sampli - stąd w tym wariancie spotyka się określenie "PWM 6-bits".

Zapis 8-bitowej próbki dostępnej w X odbywa się cyklicznie poprzez:
<pre>
lda convtab,x
sta AUDF1
sta STIMER

convtab:
:256 .byte #*63/255
</pre>
Zamiast synchronizacji z linią skanningową należy w tym przypadku zastosować zwykłą pętlę lub synchronizację z przerwaniami TIMER4.

Przy użyciu tej techniki można odtwarzać dwa sample na jednym POKEY-u (para kanałów 3 i 4 będzie się zachowywać analogicznie - należy jedynie pamiętać, że generowany przebieg jest odwrócony w fazie o 180 stopni, a więc wartość wypełnienia powinna być odjęta od wartości maksymalnej). Kanały 2 i 4 można wykorzystać do generowania sampli PCM 4-bit.

== PDM (8-bit) ==

Ta technika opisana przez kool kitty89 w wątku https://atariage.com/forums/topic/244946-using-pulse-density-modulation-for-8-bit-pcm a zaimplementowana przez Xuel-a nazwana została Pulse Density Modulation i pozwala na uzyskanie sampli o ośmiobitowej jakości na standardowym POKEY-u.

Sztuczka polega na generowaniu górnej połówki sampla za pomocą PCM na kanale 3 POKEY-a, a dolnej za pomocą głośności fali o stałym wypełnieniu 1/16 i częstotliwości poza zakresem słyszalności (110840,437 Hz) skonfigurowanej na kanale 1 co powoduje uzyskanie pośredniego wychylenia membrany pomiędzy stanami kontrolowanymi PCM-em.
<pre>
$F :== ==
$E :
$D :
$C :
$B :
$A :
$9 :
$8 : == ==
$7 :
$6 :
$5 :
$4 :
$3 :
$2 :
$1 :
$0 +--==============================--==============================--==============================--==============================
1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0 1 2 3 4 5
</pre>

Do działania wymagana jest jednorazowa konfiguracja POKEY-a pozwalająca na ciągłe generowanie fali o wypełnieniu 1/16 na kanale 1:
<pre>
lda #%01100100 ;1.77MHz dla #1 i #3, filtr w #1 sterowany przez #3
sta AUDCTL
ldx #7-4 ;teoretycznie 16-4
ldy #9-4 ;teoretycznie 17-4
stx AUDF1
sty AUDF3
sta STIMER
stx AUDF3
</pre>
Obydwa generatory ustawione są na ten sam okres (x), lecz fala w kanale 3 generowana jest z offsettem 2 cykli (y) względem kanału 1. Ponieważ włączony jest filtr powoduje to generowanie szpilki z ustalonym okresem.
<pre>
x x x x x
:======= : =:===== : ======= ======= ======= ==
#AUDF1 : : x : : x x x x
+-------=:=====-:-----=:=====-------=======-------=======-------=======
y : : x : x x x
:========: :======: ======= ======= =======
#AUDF3 : : x : : x x x x
+--------:======:------:=======-------=======-------=======-------=======
: : :
: : :======: ======= ======= =======
LATCH : : : :
+--------:======:------:=======-------=======-------=======-------=======
: : :
#AUDF1 : : == == == == == == == == ==
XOR : : : :
LATCH +--------:=====-:=====-:=====--=====--=====--=====--=====--=====--=====--
</pre>
Na wyjściu generatora 1 pojawia się wynik będący rezultatem operacji XOR między wewnętrznym rejestrem (LATCH) układu zawierającym stan wewnętrznego wyjścia AUDF1 próbkowany przy każdym przepełnieniu generatora 3 a aktualnym wewnętrznym wyjściem generatora AUDF1.

Teoretycznie wyliczone wartości generowały spory szum. W praktyce okazało się że najlepsze efekty daje konfiguracja fali o wypełnieniu 1/7.

Zapis 8-bitowej próbki dostępnej w X odbywa się poprzez:
<pre>
ldy convtabh,x
lda convtabl,x
sty AUDC3
sta AUDC1

convtabl:
:256 .byte (# & $F) | $A0
convtabh:
:256 .byte (# >> 4) | $10
</pre>

Przy użyciu tej techniki można odtwarzać dwa sample na jednym POKEY-u (ponieważ para kanałów 2 i 4 będzie się zachowywać identycznie).

= COVOX =

[[Covox]] udostępnia 4 8-bitowe liniowe przetworniki DAC, więc zapis 8-bitowego sampla odbywa się poprzez zapis rejestru odpowiadającemu wybranemu kanałowi.

W większości rozwiązań kanał 1 i 4 mapowany jest do lewego wyjścia audio, a 2 i 3 do prawego (jak miało to miejsce na Amidze).

Wyjątkiem jest [[SimpleStereo]], gdzie do lewego wyjścia audio zostały zamapowane kanały 1 i 2, a do prawego kanały 3 i 4.

= SimCOVOX =

[[SimCovox]] pozwala na użycie pojedynczego liniowego 8-bitowego przetwornika DAC (więc odgrywanie kilku kanałów wymaga programowego miksowania).

Wersja podłączana przez złącze joysticków ogranicza częstotliwość syntezy do około 16 kHz ze względu na zabezpieczenia na liniach układu PIA mające chronić przed przepięciami.

Wersja zintegrowana z [[IDE Plus]] jest tej wady pozbawiona.

[[Kategoria:Programowanie Atari 8-bit]]
[[Kategoria:Niezbędnik kodera]]

Tajemnice Atari

2025-09-23T16:27:49Z

Mono: /* Stałe działy */ cudzysłów

{{grafr|ta_cover.jpg}}
Kultowy miesięcznik poświęcony [[Atari 8-bit|ośmiobitowym komputerom Atari]]. Wydawany w latach 1991-1993 z inicjatywy kierownictwa firmy [[L.K. Avalon]] i tworzony w znacznej części przez jej współpracowników, służył jako medium promujące wydawane przez ową firmę gry i programy, a także jako wielkie źródło wiedzy na temat komputerów Atari, systemu operacyjnego i programowania. Autorzy to ówczesna śmietanka rynku gier oraz mistrzowie programowania, między innymi: [[Janusz B. Wiśniewski]] (autor [[Quick Assembler]]a), [[Dariusz Żołna]] czy [[Janusz Pelc]] ([[Heartlight]], [[Robbo]], [[Fred (L.K. Avalon)|Fred]], [[Misja]], [[Chaos Music Composer]]).

"Tajemnice" były pierwszym czasopismem na rynku polskim, zajmującym się wyłącznie tematyką małego Atari (wcześniejsze "[[Moje Atari]]" omawiało także inne produkty firmy [[Atari]]). Zakres tematyczny obejmował wszelkie aspekty użytkowania komputerów Atari, w tym naukę programowania, obsługę systemu operacyjnego, budowę rozszerzeń sprzętowych, recenzje dostępnych na rynku programów i sprzętu, oraz listingi programów użytkowych i gier. Ideą czasopisma był czynny udział czytelników w współtworzeniu go, zatem zachęcano ich do korespondencji z redakcją. Duża część publikowanych artykułów i programów pochodziła od czytelników, w szczególności w stałych rubrykach "6 strona" i "5 linii". Część z listów od czytelników wraz z odpowiedziami od redakcji była publikowana w stałej rubryce "Ludzie listy piszą...".

Periodyk ukazywał się w kioskach i księgarniach technicznych od maja 1991 do października 1993 roku. Wydawcą "Tajemnic" do numeru 1/92 była Agencja Wydawnicza "Albatros", a począwszy od numeru 2/92 do końca - Tajemnice Atari s.c., obie z siedzibą w Rzeszowie. Wydano w sumie 26 numerów.

Od numeru 9/92 do 9/93 do "Tajemnic" dołączany był dodatek "ST Forum", przeznaczony dla użytkowników komputerów [[ST|Atari ST]]. Zawierał głównie opisy programów użytkowych i gier na tę platformę. W sumie wydano 10 numerów.

Czasopismo doczekało się [http://tajemnice.atari8.info/ elektronicznego archiwum], powstałego dzięki uprzejmości samego Pazdana, który udostępnił brakujące numery pisma do zeskanowania.

== Stałe działy ==

Istotną część zawartości "Tajemnic" stanowiły stałe tematyczne cykle artykułów:

* "Pierwsze kroki" - podstawy użytkowania komputera i języka [[Atari BASIC]].
* "Dyskowe systemy operacyjne" - cykl artykułów na temat działania [[DOS]]-ów i dyskietek.
* "Mapa pamięci" - opis komórek pamięci używanych przez system operacyjny.
* "Programowanie procesora 6502 w komputerach Atari XL/XE" - kurs asemblera na bazie pakietu [[Quick Assembler]].
* "FORTH" - kurs programowania w języku [[Forth]] w oparciu o pakiet [[Extended fig-FORTH]].
* "Atari inaczej" cykl artykułów o nietypowych zastosowaniach komputera z użyciem rozszerzeń elektronicznych.
* "Fan-klub Pantery" - porady dot. użytkowania edytora [[Panther (edytor)|Panther]].
* "Piszemy demo" - nauka wykorzystywania możliwości sprzętowych komputera w prostym demie w asemblerze.
* "Piszemy grę" - kurs pisania prostej gry w asemblerze.
* "6 strona" - stały konkurs na ciekawy program mieszczący się na [[6 strona|6 stronie pamięci]].
* "5 linii" - stały konkurs na ciekawy program mieszczący się w 5 liniach programu w [[Atari BASIC|BASIC-u]].
* "Ludzie listy piszą..." - odpowiedzi na listy czytelników.
* "Nowości Avalonu" i "Złam joystick!" - recenzje nowych gier i programów L.K. Avalon.
* "Z pamiętnika łamacza joysticka..." - porady dotyczące starszych gier.

== Autorzy publikujący w "Tajemnicach" ==

Pierwszy numer powstał pod redakcją prezesów Avalonu, [[Mirosław Liminowicz|Mirosława Liminowicza]] i [[Tomasz Pazdan|Tomasza Pazdana]]. Do nru 5/91 Liminowicz pełnił rolę redaktora naczelnego, a Pazdan jego zastępcy. Od nru 6/91 funkcję naczelnego objął [[JBW|Janusz B. Wiśniewski]] (autor [[Quick Assembler]]a), zaś od nru 1-2/93 do końca - [[Jarosław Syrylak]]. Oprócz tego w skład redakcji wchodziły następujące osoby:

* Janusz B. Wiśniewski - współpracownik 2/91 - 5/91, korekta 4/91 - 5/91
* [[Danuta Sienkowska]] - opracowanie graficzne 2/91 - 10/93
* [[Carampuc|Jarosław Łojewski]] ps. "Carampuc" - współpracownik 3/91 - 7/91
* [[Leon|Lesław Pasternak]] ps. "Leon" - współpracownik 3/91 - 7/91
* [[Daniel Kleczyński]] ps. "D.K." - współpracownik 4/91 - 1/92
* [[Elżbieta Malec]] - skład 4/91 - 5/91
* [[Dorota Kloc]] - skład 6/91 - 7/91
* Jarosław Syrylak ps. "Hedges", "hed" - współpracownik 8/91 - 11-12/92
* [[Marek Pasek]] - współpracownik 8/91 - 3/92, 1-2/93 - 10/93
* [[Jaromir Lechowicz]] - współpracownik 1/92, 4/92 - 5/92
* [[Janusz Wojewoda]] - zdjęcia 2/92 - 3/92
* [[Barbara Zwarycz]] - współpracownik 6-7/92 - 10/93
* [[Maciej Mach]] - współpracownik 6-7/92 - 10/93
* [[Tatar|Piotr Rak]] ps. "Tatar" - współpracownik 1-2/93 - 10/93

Oprócz wyżej wymienionych, autorzy publikujący w piśmie to w między innymi (alfabetycznie nazwiskami):

* [[Wiesław Alabrudziński]]
* [[Krzysztof Bar]]
* [[Tomasz Bech]]
* [[Tomasz Bielak]]
* [[Rafał Bielecki]]
* [[Jacek Binkul]]
* [[Lech Bogusz]]
* [[Marcin Cenkier]]
* [[Petr Chamot]]
* [[Krzysztof Chudziński]] ps. "C&C Soft"
* [[Henryk Cygert]]
* [[Andrzej Czado]]
* [[Maciej Czarnota]]
* [[Jad|Janusz Dąbrowski]]
* [[Stanisław Drozda]]
* [[Dariusz Dziuda]]
* [[Adam Gregorowicz]]
* [[MAG(M)|Marcin Grochowina]] ps. "MAG(M)" i "Wesoły Roger"
* [[Maciej Grzeszczuk]]
* [[Piotr Gurkowski]]
* [[Marcin Kania]]
* [[Krzysztof Kowalski]]
* [[Jarosław Krysztopik]] ps. "SEC9207 jarek", "SEC2692", "SEC4792"
* [[Andrzej Krzyżak]]
* [[Mono|Jerzy Kut]] ps. "jk"
* [[Michał Luberda]]
* [[Konrad Machowski]]
* [[Maciej Majchrowski]]
* [[Pier|Piotr Mazur]] ps. "Pier"
* [[Artur Miarecki]]
* [[Maciej Miąsik]]
* [[Wojciech Mściwujewski]]
* [[Paweł Nowak]] ps. * "Johnnie Walker"
* [[Artur Orlik]]
* [[Wojciech Palacz]]
* [[Roland Pantoła]]
* [[Janusz Pelc]] ps. "Chaos"
* [[Witold Prokopowicz]]
* [[Wojciech Rawdanik]] - aka W. Rawdanik
* [[Arkadiusz Rusin]]
* [[Marek Ruta]]
* [[Krzysztof Rutkowski]]
* [[Dariusz Rzepka]]
* [[Rymek|Paweł Rzucidło]] ps. "Rymek"
* [[Adam Salamon]]
* [[Witold Ściuk]]
* [[Mathnoid|Paweł Tłuczek]] vel Paweł Nabel, ps. "Mathnoid"
* [[Andrzej Trawka]]
* [[Aleksander Usik]]
* [[Tomasz Zalewski]]
* [[Roman Zwiejski]]
* [[Dariusz Żołna]]

Część artykułów podpisana była pseudonimami, za którymi nie wiadomo kto się krył:

* "[[Adam]]"
* "[[A.W.]]"
* "[[Bargarian]]"
* "[[Basia]]"
* "[[B&C Team]]"
* "[[Captain Matthew]]"
* "[[Jaro]]"
* "[[John Wilson i SonOfMotorola]]"
* "[[Maciek]]"
* "[[MAX]]"
* "[[Monia]]"
* "[[Przemek & Jaro]]"
* "[[RiP]]"
* "[[YAMAHA]]"

W ramach konkursu "6 strona" opublikowano programy następujących autorów:

* [[Krystian Bylica]]
* Maciej Czarnota
* [[Andrzej Głąbek]]
* [[Sławomir Jurałowicz]]
* [[Jerzy Kasenberg]]
* [[Andrzej Kidaj]]
* [[Igor Kruk]]
* Jarosław Krysztopik
* Maciej Majchrowski
* [[Tomasz Malesiński]]
* [[Rafał Mantiuk]], raz błędnie zapisany jako "Martyniuk"
* [[Marek Omirski]]
* Marek Pasek
* [[L. Sztobryn]]
* "[[TapeMan]]"
* [[Leszek Taratuta]]
* Aleksander Usik
* [[Tomasz Wieszczek]]

W ramach cyklu "5 linii" opublikowane były programiki autorstwa następujących osób:

* [[Przemysław Adamczak]]
* Wiesław Alabrudziński
* Rafał Bielecki
* [[Robert Cherek]]
* [[Waldemar Chlebik]]
* [[Jacek Cybularczyk]]
* Stanisław Drozda
* [[Robert Drygas]]
* [[Marek Drzewiecki]]
* [[L. Gasiński]]
* [[Adam Godlewski]]
* [[Krzysztof Hołownia]]
* [[Marek Jaglarz]]
* [[Andrzej Jarmoniuk]]
* [[Daniel Jaroszewski]]
* [[Nina Jendrusik]]
* [[Arkadiusz Kaczmarek]]
* [[Rafał Kaleta]] i [[Daniel Wilczak]]
* [[Paweł Kalinowski]]
* Jerzy Kasenberg
* [[Janusz Korczak]]
* [[Michał Kowalewski]]
* [[Maciej Kurczewski]]
* [[Joachim Labus]]
* [[Rafał Latas]]
* [[Wojciech Litkiewicz]]
* [[Marcin Łoza]]
* [[Rafał Majewski]]
* [[Olaf Matyja]]
* [[Bartek Molenda]]
* [[Adam Myjak]]
* [[Paweł Nowak]]
* [[Sebastian Nowak]]
* [[Arkadiusz Okrojek]]
* [[Mirosław Pierechod]]
* [[Adam Pisarek]]
* Adam Salamon
* [[Adam Segert]]
* [[Michał Sienkiewicz]]
* [[Jerzy Siwicki]]
* [[Jerzy Smalewski]]
* [[Rafał Sowa]]
* [[Andrzej Stępniewski]]
* L. Sztobryn
* [[Łukasz Wasilewski]]
* [[Arkadiusz Wernicki]]
* [[Krzysztof Wychowałek]]
* Tomasz Zalewski
* [[Sławomir Zieliński]]
* [[Adrian Ziętkiewicz]]
* [[Maciej Zwoliński]]

W rubryce "Ludzie listy piszą..." opublikowano ogółem listy autorstwa:

* [[Mariusz Bednarz]]
* [[Marek Bielecki]]
* [[Mirosław Budzanowski]]
* [[Seabrush|Ryszard Cybruch]]
* [[Titus|Jerzy Cyprys]]
* [[Grzegorz Dapkiewicz]]
* [[Karol Egeman]]
* [[Bartosz Górecki]] ps. BLUE
* R.K. ps. Gruby
* [[Marcin Kobierzyński]]
* [[Waldemar Krajewski]]
* [[Bartłomiej Krężołek]]
* Andrzej Krzyżak i [[Aleksander Sobala]]
* [[Berenika Lenart]]
* [[Tomasz Łabuz]]
* Artur Miarecki
* [[Michał Mik]]
* [[Piotr Miller]]
* [[Tomasz Okoń]] i [[Marek Stolarski]]
* [[Monsoft|Ireneusz Pełech]]
* [[Michał Pierzchała]]
* [[Radosław Puchowicz]]
* Wojciech Rawdanik
* [[Nosty|Arkadiusz Staworzyński]] ps. "Studio Komputerowe Wizards"
* [[Krystian Tomczyk]]
* [[Wojciech Tylkowski]]
* [[Dawid Weiss]]
* Krzysztof Wychowałek
* [[Andrzej Zacharewicz]]

Również w cyklu "Fan-Klub Pantery" prowadzonym przez Jarosława Syrylaka publikowano prace nadesłane przez czytelników:

* [[Arkadiusz Rusin]]
* [[Wojciech Palacz]]
* [[E. Pryczek]]

=== W "ST Forum" ===

Redaktorami dodatku "ST Forum byli Daniel Kleczyński i [[Maciej Żurawski]]. Oprócz wyżej wymienionych, artykuły do niego pisali:

* "Basia"
* [[Paweł Bodziacki]]
* [[Władysław Kijanka]]
* [[Robert Miłek]] - zdjęcia
* [[Jarosław Płocica]]
* [[Marcin Syta]]
* [[Paweł Zgoda]]

[[Kategoria:Menu Główne]]
[[Kategoria:Prasa komputerowa]]

Mono

2025-09-23T15:39:50Z

Mono: /* Partyzantka */ jagnes 2018

{{grafr|Mono.jpg}}
Jerzy Kut. Człowiek z Rzeszowa. Rocznik '76. [[Koder]]. Należy do grupy [[Tristesse]]. Atarowiec od czerwca roku 1989.

== Produkcje ==

Atari XL/XE:
* Program graficzny [[Graph8]].
* Edytor logosów [[SGE]].
* Kolekcja muzyczna [[XL Digital]].
* Seria odtwarzaczy muzyki [[BMCPlay]], [[CMCPlay]], [[FCPlay]], [[MODPlay]] (Soundboard), [[MPTPlay]], [[NEOPlay]] (Soundboard), [[PSG Player|PSGPlay]], [[RADPlay]], [[RMTPlay]], [[SIDPlay]], [[SSPlay]], [[STPlay]], [[STCPlay]], [[TMCPlay]], [[VGMPlay]].
* Perkusja [[DRUM Machine]].
* Przeglądarki obrazków [[SCRView]] (VBXE), [[GHGView]], [[SGEView]], [[BMPView]] (VBXE).
* Proof of concept [[TOMEK8VBXE demo]] zainspirowany demonstracją możliwości cartridge-a [[TOMEK-8]].
* Kolekcje muzyczne [[Game Music Collection]] do reedycji gier zrealizowanych przez [[Retronics]].
* Wersja plikowa [[BASIC XE]] 4.1p działająca z kartą [[VBXE]].
* [[VBFC|VBXE Flasher/Configurator]] oraz programik [[VBPAL]] służący do zmiany palety [[VBXE]].
* Program [[SPAL]] służący do zmiany palety [[Sophia|Sophii]].
* Pokaz slajdów [https://demozoo.org/productions/316284 Wesołych Świąt 2022/2023] zaprezentowanych na [[SillyVenture 2022 WE]].
* Demo [http://atarionline.pl/v01/index.php?subaction=showfull&id=1704572629&start_from=0&ucat=1&ct=nowinki Death of the RightSide Garbage] które zajęło 1 lokatę w kategorii Wild na [[Last Party|Last Party 2024]].
* Program kopiujący [[MicroCop]].

PeCe:
* [[ATARI8FS]]: zestaw narzędzi do obsługi filesystemów Atari XL/XE.

== Kooperacja ==

Atari XL/XE:
* [[SimDrive]]: obsługa sektorów 512+ oraz wielu napędów jednocześnie, obsługa plików formatu .[[ATR]]
* [[SpartaDOS X|SDX]]: narzędzia i poprawki.
* Kolekcja muzyczna [https://demozoo.org/productions/152612/ Classic Games Shrine Music Box].
* Gra [[07 - zgłoś się]]: integracja elementów gry, [[loader]]y kasetowy, dyskowy i cartridge'owy, drobne poprawki, wersja angielska.
* Gra [[In nihilum reverteris]]: playlista, korekta.
* Gra [[The Rescue Expedition]]: loader kasetowy
* Gra [[Twin Snakes Run]]: loader kasetowy, obraz taśmy ze ścieżką dźwiękową [[Gades]]a (utwór "[https://gades.bandcamp.com/track/nightride Nightride]").
* Gra [[Mikie]]: loader dyskowy, pomoc przy znajdowaniu i usuwaniu błędów

PeCe:
* [[SIO2BSD]]: prędkości transmisji liczone wg [[HS Index]] (Linux), zmiana interfejsu mkatr
* [[ASAP]]: obsługa formatu .[[FC (format pliku)|FC]]
* [http://www.vim.org Vim]: [http://mono.i-demo.pl/vim-7.3-xxd-1.10-atari.patch łatka na xxd] pozwalająca na wyświetlanie znaków w inwersie (-m) oraz prezentacji danych w postaci [[Kody ekranowe|kodów ekranowych]] ANTIC-a (-A)
* [http://www.gnu.org/s/libiconv GNU libiconv]: [http://mono.i-demo.pl/iconv/libiconv-1.14-atari8-3.patch łatka na iconv] pozwalająca na konwersję znaków z Atari 8-bit do PC i odwrotnie oraz [http://mono.i-demo.pl/iconv/atasciiantic.sh skrypt] konwertujący między ATASCII a [[Kody ekranowe|kodami ekranowymi]] ANTIC-a
* Interfejs [https://forums.atariage.com/topic/363122-abbuc-hardware-contest-2024-starts-now/#comment-5442931 VRHI] do podłączenia cartridge'y i urządzeń PBI do PC

== Piśmiennictwo ==

* Mono jest jednym z najaktywniejszych edytujących Atariki, zasilając ją - przede wszystkim - w techniczną wiedzę z obszaru oprogramowania, ale nie tylko. Aktywny od czerwca 2010.

* Zegarek w [http://tajemnice.atari8.info/10_92/10_92_zegar.html TA 10/92],

* Procedurki mnożenia/dzielenia w [http://tajemnice.atari8.info/4_93/4_93_muldiv.html TA 4/93]

Niestety w procedurze dzielenia znajduje się błąd - poniżej wersja poprawna:

__div sta __bta ;przygotowanie
stx __bta+1 ;danych
ldx #0
stx __btb
sty __btb+1 ;dzielnik*2^8

ldx #8 ;długość słowa

__lop lsr __btb+1 ;dzielnik*2(.X-1)
ror __btb
sec
lda __bta ;dzielna-dzielnik
sbc __btb ;a zarazem porównanie
tay
lda __bta+1
sbc __btb+1
bcc __nxt ;skok gdy __BTA<__BTB

sty __bta ;dzielna=dzielna+
sta __bta+1 ; -dzielnik*2(.X-1)

__nxt rol __rsl ;"wciągnięcie" potęgi
dex ;.X-1 do wyniku
bne __lop
rts

__bta org *+2
__btb org *+2
__rsl org *+1

Pogrubieniem zaznaczono linie podlegające erracie.

* Plemnik w [http://tajemnice.atari8.info/6-7_93/6-7_93_atract.html TA 6,7/93] ([http://mono.i-demo.pl/worm/worm.atr reedycja]).

* Technika uzyskiwania dużej ilości kolorów na ekranie przy użyciu sprajtów [https://ptodt.org.pl/publikacje/grel/ "Duszne kolory" w GREL #1 2022] wspólnie z [[Kaz]]em.

== Partyzantka ==

* [[Głuchołazy 2007]]
* [[Forever 9|Forever 2008]]
* [[Forever 10|Forever 2009]]
* [[Głuchołazy 2009]]
* [[Forever 11|Forever 2010]]
* [[Głuchołazy 2010]]
* [[SillyVenture 2010]]
* [[Forever 12|Forever 2011]]
* [[SillyVenture 2011]]
* [[Forever 13|Forever 2012]]
* [[Grzybsoniada|Grzybsoniada 2012]]
* [[Głuchołazy 2012]]
* [[WAP-NIAK 2012|WAP-niak 2012]]
* [[SillyVenture 2012]]
* [[Fortification 2013]]
* [[Głuchołazy 2013]]
* [[WAP-NIAK 2013|WAP-niak 2013]]
* [[Grzybsoniada|Grzybsoniada 2014]]
* [[SillyVenture 2014]]
* [[Derenegeracja 2015]]
* [[Głuchołazy 2015]]
* [[Ironia 2016]]
* [[WAP-NIAK 2017|WAP-niak 2017]]
* [[Ironia 2017]]
* [[JagNES Fest 2018|JagNES 2018]]
* [[WAP-NIAK 2018|WAP-niak 2018]]
* [[Lost Party|LostParty 2019]]
* [[Lost Party|LostParty 2021]]
* [[Lost Party|LostParty 2022]]
* [[Lost Party|LostParty 2025]]

== Inne ==

* [http://mono.i-demo.pl Moja strona wuwuwu].
* [https://demozoo.org/sceners/36078/ Moje prace na Demozoo].

[[Kategoria:Ludzie]]

Krzysztof Chudziński

2025-09-15T11:02:33Z

Mono:

{{grafr|Krzysztof Chudzinski.jpg}}

Krzysztof Marek Chudziński. Prowadził studio komputerowe ''[[C&C Soft]]'' w Rzeszowie. Studio handlowało pirackim oprogramowaniem, zajmowało się sprzedażą oraz serwisem komputerów Atari i Commodore, pisaniem programów na zlecenie, regeneracją taśm drukarek oraz innymi usługami. Krzysztof pisał programy na Atari i PC, sygnował swoje prace jako "KMC Soft". Zdjęcie obok z maja 2025 roku.

Autor dwóch artykułów w piśmie ''Tajemnice Atari'':
* pod tytułem ''Recenzja TURBO 2001'' w numerze 6/91
* wspólnie z [[Jad|Januszem Dąbrowskim]] pod tytułem ''Joy Transmission'' w numerze 9/93

Rozwiązanie ''Joy Transmission'' to interfejs pozwalający przesyłać dane między Commodore 64 i 8-bitowym Atari za pośrednictwem portów joysticka. Oprogramowanie do C64 napisał [[Jad|Janusz Dąbrowski]], a do Atari Krzysztof Chudziński.

==Zobacz też==

* [https://tajemnice.atari8.info/6_91/6_91_turbo2001.html Artykuł ''Recenzja TURBO 2001'']
* [https://tajemnice.atari8.info/9_93/9_93_joytrans.html Artykuł ''Joy Transmission'']

[[Kategoria:Ludzie]]

{{stub}}

Tajemnice Atari

2025-09-12T15:45:47Z

Mono: e.pryczek był tylko w fan-klubie

{{grafr|ta_cover.jpg}}
Kultowy miesięcznik poświęcony Atari i programowaniu. Wydawany przez [[L.K. Avalon]] z Rzeszowa, głównie jako medium promujące wydawane przez ową firmę gry i programy.
Oprócz tego wielkie źródło wiedzy na temat komputerów Atari, systemu operacyjnego i programowania. Autorzy to ówczesna śmietanka rynku gier oraz mistrzowie programowania, między innymi: [[Janusz B. Wiśniewski]] (autor [[Quick Assembler]]a), [[Dariusz Żołna]] czy [[Janusz Pelc]] ([[Heartlight]], [[Robbo]], [[Fred (L.K. Avalon)|Fred]], [[Misja]], [[Chaos Music Composer]]).

Periodyk ukazywał się w kioskach i księgarniach technicznych od 1991 do 1993 roku, w 1992 roku wzbogacił się o dodatek [[ST Forum]] poświęcony komputerom ST/STE/Falcon.

Doczekał się również [http://tajemnice.atari8.info/ elektronicznego archiwum].

Pierwszy numer powstał pod redakcją prezesów Avalonu, [[Mirosław Liminowicz|Mirosława Liminowicza]] i [[Tomasz Pazdan|Tomasza Pazdana]]. Do nru 5/91 Liminowicz pełnił rolę redaktora naczelnego, a Pazdan jego zastępcy. Od nru 6/91 funkcję naczelnego objął [[JBW|Janusz B. Wiśniewski]] (autor [[Quick Assembler]]a), zaś od nru 1-2/93 do końca - [[Jarosław Syrylak]]. Oprócz tego w skład redakcji wchodziły następujące osoby:

* Janusz B. Wiśniewski - współpracownik 2/91 - 5/91, korekta 4/91 - 5/91
* [[Danuta Sienkowska]] - opracowanie graficzne 2/91 - 10/93
* [[Carampuc|Jarosław Łojewski]] ps. "Carampuc" - współpracownik 3/91 - 7/91
* [[Leon|Lesław Pasternak]] ps. "Leon" - współpracownik 3/91 - 7/91
* [[Daniel Kleczyński]] ps. "D.K." - współpracownik 4/91 - 1/92
* [[Elżbieta Malec]] - skład 4/91 - 5/91
* [[Dorota Kloc]] - skład 6/91 - 7/91
* Jarosław Syrylak ps. "Hedges", "hed" - współpracownik 8/91 - 11-12/92
* [[Marek Pasek]] - współpracownik 8/91 - 3/92, 1-2/93 - 10/93
* [[Jaromir Lechowicz]] - współpracownik 1/92, 4/92 - 5/92
* [[Janusz Wojewoda]] - zdjęcia 2/92 - 3/92
* [[Barbara Zwarycz]] - współpracownik 6-7/92 - 10/93
* [[Maciej Mach]] - współpracownik 6-7/92 - 10/93
* [[Tatar|Piotr Rak]] ps. "Tatar" - współpracownik 1-2/93 - 10/93

Oprócz wyżej wymienionych, autorzy publikujący w piśmie to w między innymi (alfabetycznie nazwiskami):

* [[Wiesław Alabrudziński]]
* [[Krzysztof Bar]]
* [[Tomasz Bech]]
* [[Tomasz Bielak]]
* [[Rafał Bielecki]]
* [[Jacek Binkul]]
* [[Lech Bogusz]]
* [[Marcin Cenkier]]
* [[Petr Chamot]]
* [[Krzysztof Chudziński]] ps. "C&C Soft"
* [[Henryk Cygert]]
* [[Andrzej Czado]]
* [[Maciej Czarnota]]
* [[Jad|Janusz Dąbrowski]]
* [[Stanisław Drozda]]
* [[Dariusz Dziuda]]
* [[Adam Gregorowicz]]
* [[MAG(M)|Marcin Grochowina]] ps. "MAG(M)" i "Wesoły Roger"
* [[Maciej Grzeszczuk]]
* [[Piotr Gurkowski]]
* [[Marcin Kania]]
* [[Krzysztof Kowalski]]
* [[Jarosław Krysztopik]] ps. "SEC9207 jarek", "SEC2692", "SEC4792"
* [[Andrzej Krzyżak]]
* [[Mono|Jerzy Kut]] ps. "jk"
* [[Michał Luberda]]
* [[Konrad Machowski]]
* [[Maciej Majchrowski]]
* [[Pier|Piotr Mazur]] ps. "Pier"
* [[Artur Miarecki]]
* [[Maciej Miąsik]]
* [[Wojciech Mściwujewski]]
* [[Paweł Nowak]] ps. * "Johnnie Walker"
* [[Artur Orlik]]
* [[Wojciech Palacz]]
* [[Roland Pantoła]]
* [[Janusz Pelc]] ps. "Chaos"
* [[Witold Prokopowicz]]
* [[Wojciech Rawdanik]] - aka W. Rawdanik
* [[Arkadiusz Rusin]]
* [[Marek Ruta]]
* [[Krzysztof Rutkowski]]
* [[Dariusz Rzepka]]
* [[Rymek|Paweł Rzucidło]] ps. "Rymek"
* [[Adam Salamon]]
* [[Witold Ściuk]]
* [[Mathnoid|Paweł Tłuczek]] vel Paweł Nabel, ps. "Mathnoid"
* [[Andrzej Trawka]]
* [[Aleksander Usik]]
* [[Tomasz Zalewski]]
* [[Roman Zwiejski]]
* [[Dariusz Żołna]]

Część artykułów podpisana była pseudonimami, za którymi nie wiadomo kto się krył:

* "[[Adam]]"
* "[[A.W.]]"
* "[[Bargarian]]"
* "[[Basia]]"
* "[[B&C Team]]"
* "[[Captain Matthew]]"
* "[[Jaro]]"
* "[[John Wilson i SonOfMotorola]]"
* "[[Maciek]]"
* "[[MAX]]"
* "[[Monia]]"
* "[[Przemek & Jaro]]"
* "[[RiP]]"
* "[[YAMAHA]]"

Na łamach "Tajemnic" prowadzono dwa nieustające konkursy. Pierwszy z nich, "6 strona", obiecywał nagrodę za opublikowanie ciekawego programu mieszczącego się na [[6 strona|6 stronie pamięci]]. W ramach konkursu opublikowano programy następujących autorów:

* [[Krystian Bylica]]
* Maciej Czarnota
* [[Andrzej Głąbek]]
* [[Sławomir Jurałowicz]]
* [[Jerzy Kasenberg]]
* [[Andrzej Kidaj]]
* [[Igor Kruk]]
* Jarosław Krysztopik
* Maciej Majchrowski
* [[Tomasz Malesiński]]
* [[Rafał Mantiuk]], raz błędnie zapisany jako "Martyniuk"
* [[Marek Omirski]]
* Marek Pasek
* [[L. Sztobryn]]
* "[[TapeMan]]"
* [[Leszek Taratuta]]
* Aleksander Usik
* [[Tomasz Wieszczek]]

Drugi konkurs pt. "5 linii" nagradzał za publikację interesującego programu mieszczącego się w 5 liniach [[Atari BASIC|BASIC-a]]. W ramach tego cyklu opublikowane były programiki autorstwa następujących osób:

* [[Przemysław Adamczak]]
* Wiesław Alabrudziński
* Rafał Bielecki
* [[Robert Cherek]]
* [[Waldemar Chlebik]]
* [[Jacek Cybularczyk]]
* Stanisław Drozda
* [[Robert Drygas]]
* [[Marek Drzewiecki]]
* [[L. Gasiński]]
* [[Adam Godlewski]]
* [[Krzysztof Hołownia]]
* [[Marek Jaglarz]]
* [[Andrzej Jarmoniuk]]
* [[Daniel Jaroszewski]]
* [[Nina Jendrusik]]
* [[Arkadiusz Kaczmarek]]
* [[Rafał Kaleta]] i [[Daniel Wilczak]]
* [[Paweł Kalinowski]]
* Jerzy Kasenberg
* [[Janusz Korczak]]
* [[Michał Kowalewski]]
* [[Maciej Kurczewski]]
* [[Joachim Labus]]
* [[Rafał Latas]]
* [[Wojciech Litkiewicz]]
* [[Marcin Łoza]]
* [[Rafał Majewski]]
* [[Olaf Matyja]]
* [[Bartek Molenda]]
* [[Adam Myjak]]
* [[Paweł Nowak]]
* [[Sebastian Nowak]]
* [[Arkadiusz Okrojek]]
* [[Mirosław Pierechod]]
* [[Adam Pisarek]]
* Adam Salamon
* [[Adam Segert]]
* [[Michał Sienkiewicz]]
* [[Jerzy Siwicki]]
* [[Jerzy Smalewski]]
* [[Rafał Sowa]]
* [[Andrzej Stępniewski]]
* L. Sztobryn
* [[Łukasz Wasilewski]]
* [[Arkadiusz Wernicki]]
* [[Krzysztof Wychowałek]]
* Tomasz Zalewski
* [[Sławomir Zieliński]]
* [[Adrian Ziętkiewicz]]
* [[Maciej Zwoliński]]

W rubryce "Ludzie listy piszą..." drukowano listy od czytelników, zazwyczaj opatrzone komentarzem odredakcyjnym. Opublikowano ogółem listy autorstwa:

* [[Mariusz Bednarz]]
* [[Marek Bielecki]]
* [[Mirosław Budzanowski]]
* [[Ryszard Cybruch]]
* [[Jerzy Cyprys]]
* [[Grzegorz Dapkiewicz]]
* [[Karol Egeman]]
* [[Bartosz Górecki]] ps. BLUE
* R.K. ps. Gruby
* [[Marcin Kobierzyński]]
* [[Waldemar Krajewski]]
* [[Bartłomiej Krężołek]]
* Andrzej Krzyżak i [[Aleksander Sobala]]
* [[Berenika Lenart]]
* [[Tomasz Łabuz]]
* Artur Miarecki
* [[Michał Mik]]
* [[Piotr Miller]]
* [[Tomasz Okoń]] i [[Marek Stolarski]]
* [[Monsoft|Ireneusz Pełech]]
* [[Michał Pierzchała]]
* [[Radosław Puchowicz]]
* Wojciech Rawdanik
* [[Nosty|Arkadiusz Staworzyński]] ps. "Studio Komputerowe Wizards"
* [[Krystian Tomczyk]]
* [[Wojciech Tylkowski]]
* [[Dawid Weiss]]
* Krzysztof Wychowałek
* [[Andrzej Zacharewicz]]

Również w cyklu "Fan-Klub Pantery" prowadzonym przez Jarosława Syrylaka publikowano prace nadesłane przez czytelników:

* [[Arkadiusz Rusin]]
* [[Wojciech Palacz]]
* [[E. Pryczek]]

== ST Forum ==

Od numeru 9/92 do 9/93 na łamach "Tajemnic" pojawiał się dodatek "ST Forum", przeznaczony dla użytkowników komputerów [[ST|Atari ST]]. Zawierał głównie opisy programów użytkowych i gier na tę platformę. Był redagowany przez Daniela Kleczyńskiego i [[Maciej Żurawski|Macieja Żurawskiego]]. Oprócz wyżej wymienionych, publikowali w nim:

* "Basia"
* [[Paweł Bodziacki]]
* [[Władysław Kijanka]]
* [[Robert Miłek]] - zdjęcia
* [[Jarosław Płocica]]
* [[Marcin Syta]]
* [[Paweł Zgoda]]

[[Kategoria:Menu Główne]]
[[Kategoria:Prasa komputerowa]]

{{stub}}

Tajemnice Atari

2025-09-12T15:44:40Z

Mono: fan-klub pantery

{{grafr|ta_cover.jpg}}
Kultowy miesięcznik poświęcony Atari i programowaniu. Wydawany przez [[L.K. Avalon]] z Rzeszowa, głównie jako medium promujące wydawane przez ową firmę gry i programy.
Oprócz tego wielkie źródło wiedzy na temat komputerów Atari, systemu operacyjnego i programowania. Autorzy to ówczesna śmietanka rynku gier oraz mistrzowie programowania, między innymi: [[Janusz B. Wiśniewski]] (autor [[Quick Assembler]]a), [[Dariusz Żołna]] czy [[Janusz Pelc]] ([[Heartlight]], [[Robbo]], [[Fred (L.K. Avalon)|Fred]], [[Misja]], [[Chaos Music Composer]]).

Periodyk ukazywał się w kioskach i księgarniach technicznych od 1991 do 1993 roku, w 1992 roku wzbogacił się o dodatek [[ST Forum]] poświęcony komputerom ST/STE/Falcon.

Doczekał się również [http://tajemnice.atari8.info/ elektronicznego archiwum].

Pierwszy numer powstał pod redakcją prezesów Avalonu, [[Mirosław Liminowicz|Mirosława Liminowicza]] i [[Tomasz Pazdan|Tomasza Pazdana]]. Do nru 5/91 Liminowicz pełnił rolę redaktora naczelnego, a Pazdan jego zastępcy. Od nru 6/91 funkcję naczelnego objął [[JBW|Janusz B. Wiśniewski]] (autor [[Quick Assembler]]a), zaś od nru 1-2/93 do końca - [[Jarosław Syrylak]]. Oprócz tego w skład redakcji wchodziły następujące osoby:

* Janusz B. Wiśniewski - współpracownik 2/91 - 5/91, korekta 4/91 - 5/91
* [[Danuta Sienkowska]] - opracowanie graficzne 2/91 - 10/93
* [[Carampuc|Jarosław Łojewski]] ps. "Carampuc" - współpracownik 3/91 - 7/91
* [[Leon|Lesław Pasternak]] ps. "Leon" - współpracownik 3/91 - 7/91
* [[Daniel Kleczyński]] ps. "D.K." - współpracownik 4/91 - 1/92
* [[Elżbieta Malec]] - skład 4/91 - 5/91
* [[Dorota Kloc]] - skład 6/91 - 7/91
* Jarosław Syrylak ps. "Hedges", "hed" - współpracownik 8/91 - 11-12/92
* [[Marek Pasek]] - współpracownik 8/91 - 3/92, 1-2/93 - 10/93
* [[Jaromir Lechowicz]] - współpracownik 1/92, 4/92 - 5/92
* [[Janusz Wojewoda]] - zdjęcia 2/92 - 3/92
* [[Barbara Zwarycz]] - współpracownik 6-7/92 - 10/93
* [[Maciej Mach]] - współpracownik 6-7/92 - 10/93
* [[Tatar|Piotr Rak]] ps. "Tatar" - współpracownik 1-2/93 - 10/93

Oprócz wyżej wymienionych, autorzy publikujący w piśmie to w między innymi (alfabetycznie nazwiskami):

* [[Wiesław Alabrudziński]]
* [[Krzysztof Bar]]
* [[Tomasz Bech]]
* [[Tomasz Bielak]]
* [[Rafał Bielecki]]
* [[Jacek Binkul]]
* [[Lech Bogusz]]
* [[Marcin Cenkier]]
* [[Petr Chamot]]
* [[Krzysztof Chudziński]] ps. "C&C Soft"
* [[Henryk Cygert]]
* [[Andrzej Czado]]
* [[Maciej Czarnota]]
* [[Jad|Janusz Dąbrowski]]
* [[Stanisław Drozda]]
* [[Dariusz Dziuda]]
* [[Adam Gregorowicz]]
* [[MAG(M)|Marcin Grochowina]] ps. "MAG(M)" i "Wesoły Roger"
* [[Maciej Grzeszczuk]]
* [[Piotr Gurkowski]]
* [[Marcin Kania]]
* [[Krzysztof Kowalski]]
* [[Jarosław Krysztopik]] ps. "SEC9207 jarek", "SEC2692", "SEC4792"
* [[Andrzej Krzyżak]]
* [[Mono|Jerzy Kut]] ps. "jk"
* [[Michał Luberda]]
* [[Konrad Machowski]]
* [[Maciej Majchrowski]]
* [[Pier|Piotr Mazur]] ps. "Pier"
* [[Artur Miarecki]]
* [[Maciej Miąsik]]
* [[Wojciech Mściwujewski]]
* [[Paweł Nowak]] ps. * "Johnnie Walker"
* [[Artur Orlik]]
* [[Wojciech Palacz]]
* [[Roland Pantoła]]
* [[Janusz Pelc]] ps. "Chaos"
* [[Witold Prokopowicz]]
* [[E. Pryczek]]
* [[Wojciech Rawdanik]] - aka W. Rawdanik
* [[Arkadiusz Rusin]]
* [[Marek Ruta]]
* [[Krzysztof Rutkowski]]
* [[Dariusz Rzepka]]
* [[Rymek|Paweł Rzucidło]] ps. "Rymek"
* [[Adam Salamon]]
* [[Witold Ściuk]]
* [[Mathnoid|Paweł Tłuczek]] vel Paweł Nabel, ps. "Mathnoid"
* [[Andrzej Trawka]]
* [[Aleksander Usik]]
* [[Tomasz Zalewski]]
* [[Roman Zwiejski]]
* [[Dariusz Żołna]]

Część artykułów podpisana była pseudonimami, za którymi nie wiadomo kto się krył:

* "[[Adam]]"
* "[[A.W.]]"
* "[[Bargarian]]"
* "[[Basia]]"
* "[[B&C Team]]"
* "[[Captain Matthew]]"
* "[[Jaro]]"
* "[[John Wilson i SonOfMotorola]]"
* "[[Maciek]]"
* "[[MAX]]"
* "[[Monia]]"
* "[[Przemek & Jaro]]"
* "[[RiP]]"
* "[[YAMAHA]]"

Na łamach "Tajemnic" prowadzono dwa nieustające konkursy. Pierwszy z nich, "6 strona", obiecywał nagrodę za opublikowanie ciekawego programu mieszczącego się na [[6 strona|6 stronie pamięci]]. W ramach konkursu opublikowano programy następujących autorów:

* [[Krystian Bylica]]
* Maciej Czarnota
* [[Andrzej Głąbek]]
* [[Sławomir Jurałowicz]]
* [[Jerzy Kasenberg]]
* [[Andrzej Kidaj]]
* [[Igor Kruk]]
* Jarosław Krysztopik
* Maciej Majchrowski
* [[Tomasz Malesiński]]
* [[Rafał Mantiuk]], raz błędnie zapisany jako "Martyniuk"
* [[Marek Omirski]]
* Marek Pasek
* [[L. Sztobryn]]
* "[[TapeMan]]"
* [[Leszek Taratuta]]
* Aleksander Usik
* [[Tomasz Wieszczek]]

Drugi konkurs pt. "5 linii" nagradzał za publikację interesującego programu mieszczącego się w 5 liniach [[Atari BASIC|BASIC-a]]. W ramach tego cyklu opublikowane były programiki autorstwa następujących osób:

* [[Przemysław Adamczak]]
* Wiesław Alabrudziński
* Rafał Bielecki
* [[Robert Cherek]]
* [[Waldemar Chlebik]]
* [[Jacek Cybularczyk]]
* Stanisław Drozda
* [[Robert Drygas]]
* [[Marek Drzewiecki]]
* [[L. Gasiński]]
* [[Adam Godlewski]]
* [[Krzysztof Hołownia]]
* [[Marek Jaglarz]]
* [[Andrzej Jarmoniuk]]
* [[Daniel Jaroszewski]]
* [[Nina Jendrusik]]
* [[Arkadiusz Kaczmarek]]
* [[Rafał Kaleta]] i [[Daniel Wilczak]]
* [[Paweł Kalinowski]]
* Jerzy Kasenberg
* [[Janusz Korczak]]
* [[Michał Kowalewski]]
* [[Maciej Kurczewski]]
* [[Joachim Labus]]
* [[Rafał Latas]]
* [[Wojciech Litkiewicz]]
* [[Marcin Łoza]]
* [[Rafał Majewski]]
* [[Olaf Matyja]]
* [[Bartek Molenda]]
* [[Adam Myjak]]
* [[Paweł Nowak]]
* [[Sebastian Nowak]]
* [[Arkadiusz Okrojek]]
* [[Mirosław Pierechod]]
* [[Adam Pisarek]]
* Adam Salamon
* [[Adam Segert]]
* [[Michał Sienkiewicz]]
* [[Jerzy Siwicki]]
* [[Jerzy Smalewski]]
* [[Rafał Sowa]]
* [[Andrzej Stępniewski]]
* L. Sztobryn
* [[Łukasz Wasilewski]]
* [[Arkadiusz Wernicki]]
* [[Krzysztof Wychowałek]]
* Tomasz Zalewski
* [[Sławomir Zieliński]]
* [[Adrian Ziętkiewicz]]
* [[Maciej Zwoliński]]

W rubryce "Ludzie listy piszą..." drukowano listy od czytelników, zazwyczaj opatrzone komentarzem odredakcyjnym. Opublikowano ogółem listy autorstwa:

* [[Mariusz Bednarz]]
* [[Marek Bielecki]]
* [[Mirosław Budzanowski]]
* [[Ryszard Cybruch]]
* [[Jerzy Cyprys]]
* [[Grzegorz Dapkiewicz]]
* [[Karol Egeman]]
* [[Bartosz Górecki]] ps. BLUE
* R.K. ps. Gruby
* [[Marcin Kobierzyński]]
* [[Waldemar Krajewski]]
* [[Bartłomiej Krężołek]]
* Andrzej Krzyżak i [[Aleksander Sobala]]
* [[Berenika Lenart]]
* [[Tomasz Łabuz]]
* Artur Miarecki
* [[Michał Mik]]
* [[Piotr Miller]]
* [[Tomasz Okoń]] i [[Marek Stolarski]]
* [[Monsoft|Ireneusz Pełech]]
* [[Michał Pierzchała]]
* [[Radosław Puchowicz]]
* Wojciech Rawdanik
* [[Nosty|Arkadiusz Staworzyński]] ps. "Studio Komputerowe Wizards"
* [[Krystian Tomczyk]]
* [[Wojciech Tylkowski]]
* [[Dawid Weiss]]
* Krzysztof Wychowałek
* [[Andrzej Zacharewicz]]

Również w cyklu "Fan-Klub Pantery" prowadzonym przez Jarosława Syrylaka publikowano prace nadesłane przez czytelników:

* [[Arkadiusz Rusin]]
* [[Wojciech Palacz]]
* [[E. Pryczek]]

== ST Forum ==

Od numeru 9/92 do 9/93 na łamach "Tajemnic" pojawiał się dodatek "ST Forum", przeznaczony dla użytkowników komputerów [[ST|Atari ST]]. Zawierał głównie opisy programów użytkowych i gier na tę platformę. Był redagowany przez Daniela Kleczyńskiego i [[Maciej Żurawski|Macieja Żurawskiego]]. Oprócz wyżej wymienionych, publikowali w nim:

* "Basia"
* [[Paweł Bodziacki]]
* [[Władysław Kijanka]]
* [[Robert Miłek]] - zdjęcia
* [[Jarosław Płocica]]
* [[Marcin Syta]]
* [[Paweł Zgoda]]

[[Kategoria:Menu Główne]]
[[Kategoria:Prasa komputerowa]]

{{stub}}

Tajemnice Atari

2025-09-10T20:17:44Z

Mono:

C&C Soft

2025-09-09T17:51:20Z

Mono: reklama w ta

{{grafr|C_and_C_soft2.jpg}}
{{grafr|C_and_C_soft.jpg}}

Studio komputerowe w Rzeszowie, ul. Poznańska 2a (budynek N) przy Politechnice Rzeszowskiej, należące do [[Krzysztof Chudziński|Krzysztofa Chudzińskiego]] i jego żony (stąd powtórzona pierwsza litera ich nazwiska w nazwie studia). Studio handlowało pirackim oprogramowaniem, zajmowało się sprzedażą i serwisem komputerów Atari i Commodore; montażem rozszerzeń, w tym turbo do magnetofonu; regeneracją taśm do drukarek, ale z czasem zrezygnowano z tej usługi; pisaniem programów na zlecenie; oraz innymi usługami. Reklama studia pojawiła się piśmie ''[[Tajemnice Atari]]'' (numery: 7/91, 9/93, 10/93). Bez nazwy firmy pojawiła się reklama w numerach 2/92, 3/92, 4/92, 5/92, 6-7/92.

[[Kategoria: Firmy]]

{{stub}}

Krzysztof Chudziński

2025-09-08T21:17:10Z

Mono: drugi imię

{{grafr|Krzysztof Chudzinski.jpg}}

Krzysztof Marek Chudziński. Swoje prace sygnował jako "KMC Soft".

Prowadził studio komputerowe ''[[C&C Soft]]'' w Rzeszowie. Studio handlowało pirackim oprogramowaniem, zajmowało się sprzedażą i serwisem komputerów Atari i Commodore oraz innymi usługami. Zdjęcie obok z maja 2025 roku.

Autor dwóch artykułów w piśmie ''Tajemnice Atari'':
* pod tytułem ''Recenzja TURBO 2001'' w numerze 6/91
* wspólnie z [[Jad|Januszem Dąbrowskim]] pod tytułem ''Joy Transmission'' w numerze 9/93

Rozwiązanie ''Joy Transmission'' to interfejs pozwalający przesyłać dane między Commodore C64 i 8-bitowym Atari za pośrednictwem portów joysticka. Oprogramowanie do C64 napisał [[Jad|Janusz Dąbrowski]], a do Atari Krzysztof Chudziński.

==Zobacz też==

* [https://tajemnice.atari8.info/6_91/6_91_turbo2001.html Artykuł ''Recenzja TURBO 2001'']
* [https://tajemnice.atari8.info/9_93/9_93_joytrans.html Artykuł ''Joy Transmission'']

[[Kategoria:Ludzie]]

{{stub}}

C&C Soft

2025-09-07T17:27:00Z

Mono: styl.

{{grafr|C_and_C_soft2.jpg}}
{{grafr|C_and_C_soft.jpg}}

Studio komputerowe w Rzeszowie, ul. Poznańska 2a (budynek N) przy Politechnice Rzeszowskiej, należące do [[Krzysztof Chudziński|Krzysztofa Chudzińskiego]] i jego żony (stąd powtórzona pierwsza litera ich nazwisk w nazwie studia). Studio handlowało pirackim oprogramowaniem, zajmowało się sprzedażą i serwisem komputerów Atari i Commodore, montażem rozszerzeń, w tym turbo do magnetofonu, a także na początku regeneracją taśm do drukarek, ale z czasem zrezygnowano z tej usługi. Reklama studia pojawiła się piśmie ''[[Tajemnice Atari]]'' (numery: 7/91, 9/93, 10/93).

[[Kategoria: Firmy]]

{{stub}}