Tekst źródłowy strony ATR

Obraz dyskietki 8-bitowego Atari używany w emulatorach, [[APE]] itp. opracowany przez [[Nick Kennedy|Nicka Kennedy]]'ego.

Istnieje też odmiana '''ATZ''', jest to obraz dyskietki w formacie ATR skompresowany przy pomocy programu gzip. Format ATZ (i ATR też) jest obsługiwany przez emulatory [[Atari800]] oraz [[Atari800Win PLus]].

== Nagłówek ==

16 bajtów zgodnie z poniższą tabelką. Istnieją dwie wersje, pierwsze siedem bajtów ma takie samo znaczenie w obu:

=== Nagłówek SIO2PC ===

<table BORDER="1" cellpadding="5" WIDTH="100%" cellspacing="0">
<tr>
<th>Offset</th>
<TH>Typ</TH>
<TH>Nazwa</TH>
<TH>Opis</TH>
</tr>

<tr>
<td>$00</td>
<td width="10%" align="center">
WORD
</td>
<td width="10%" align="center">
wMagic
</td>
<td>
Kolejno wartości: $96 i $02 ($0296, suma 'NICKATARI')
</td>
</tr>

<tr>
<td>$02</td>
<td width="10%" align="center">
WORD
</td>
<td width="10%" align="center">
wPars
</td>
<td>
<p>Rozmiar obrazu (bez nagłówka), liczony w [[paragraf]]ach: innymi słowy rozmiar w bajtach podzielić przez 16.</p>
</td>
</tr>

<tr>
<td>$04</td>
<td width="10%" align="center">
WORD
</td>
<td width="10%" align="center">
wSecSize
</td>
<td>
<p>Rozmiar sektora w bajtach: $80, $0100 lub $0200.</p>
</td>
</tr>

<tr>
<td>$06</td>
<td width="10%" align="center">
WORD
</td>
<td width="10%" align="center">
wParsHigh
</td>
<td>
<p>Najstarsze słowo rozmiaru w paragrafach (wprowadzono w REV 3.00).</p>
</td>
</tr>

<tr>
<td>$08</td>
<td width="10%" align="center">
BYTE
</td>
<td width="10%" align="center">
btFlags
</td>
<td>
* bit 4 = 1 - obraz z zabezpieczeniami
* bit 5 = 1 - ochrona przed zapisem
</td>
</tr>

<tr>
<td>$09</td>
<td width="10%" align="center">
WORD
</td>
<td width="10%" align="center">
wBad
</td>
<td>
<p>Numer pierwszego sektora z zabezpieczeniami (jeśli bit 4 btFlags jest ustawiony).</p>
</td>
</tr>

<tr>
<td>$0B</td>
<td width="10%" align="center">
DWORD
</td>
<td width="10%" align="center">
dwUnused
</td>
<td>
<p>Cztery bajty nieużywane, równe $00.</p>
</td>
</tr>

<tr>
<td>$0F</td>
<td width="10%" align="center">
BYTE
</td>
<td width="10%" align="center">
btUnused
</td>
<td>
<p>Bajt nieużywany, równy $00.</p>
</td>
</tr>

</table>

=== Nagłówek APE ===

<table BORDER="1" cellpadding="5" WIDTH="100%" cellspacing="0">
<tr>
<th>Offset</th>
<TH>Typ</TH>
<TH>Nazwa</TH>
<TH>Opis</TH>
</tr>

<tr>
<td>$00</td>
<td width="10%" align="center">
WORD
</td>
<td width="10%" align="center">
wMagic
</td>
<td>
Kolejno wartości: $96 i $02 ($0296, suma 'NICKATARI')
</td>
</tr>

<tr>
<td>$02</td>
<td width="10%" align="center">
WORD
</td>
<td width="10%" align="center">
wPars
</td>
<td>
Rozmiar obrazu (bez nagłówka), liczony w paragrafach: innymi słowy rozmiar w bajtach podzielić przez 16.
</td>
</tr>

<tr>
<td>$04</td>
<td width="10%" align="center">
WORD
</td>
<td width="10%" align="center">
wSecSize
</td>
<td>
Rozmiar sektora w bajtach: $80, $0100 lub $0200.
</td>
</tr>

<tr>
<td>$06</td>
<td width="10%" align="center">
BYTE
</td>
<td width="10%" align="center">
btParsHigh
</td>
<td>
<p>Najstarszy bajt rozmiaru w paragrafach.</p>
</td>
</tr>

<tr>
<td>$07</td>
<td width="10%" align="center">
DWORD
</td>
<td width="10%" align="center">
dwCRC
</td>
<td>
<p>32-bit CRC pliku. Wartość ta jest ważna jeśli bit 1 bajtu nr 15 (btFlags) jest ustawiony. Występuje od wersji APE 1.10.</p>
</td>
</tr>

<tr>
<td>$0B</td>
<td width="10%" align="center">
DWORD
</td>
<td width="10%" align="center">
dwUnused
</td>
<td>
Niewykorzystane.
</td>
</tr>

<tr>
<td>$0F</td>
<td width="10%" align="center">
BYTE
</td>
<td width="10%" align="center">
btFlags
</td>
<td>
* bit 0 = 1 - obraz tylko do odczytu.
* bit 1 = 1 - pole dwCRC zawiera ważną sumę kontrolną
<p>Pozostałe bity są niewykorzystane i powinny być równe zero. Występuje od wersji APE 1.10.</p>
</td>
</tr>
</table>

Najczęściej się spotyka pliki z nagłówkiem podstawowym, w którym w bajtach 7-16 nagłówka są same zera. Pozostałe na ogół mają nagłówek w formacie APE z ustawionym znacznikiem zabezpieczenia przed zapisem. Plików w pierwszym z wymienionych formatów w zasadzie nie spotyka się.

== Treść ==

Po nagłówku występują po kolei sektory danych.

Dla wielkości sektora równej 256 bajtów występują dwa sposoby zapisania pierwszych trzech sektorów obrazu dysku:

* jako obszaru 768 bajtów, w których "rzeczywiste" dane sektorów zajmują pierwsze 384 bajty, a druga połówka jest niewykorzystana
* jako trzech porcji danych po 128 bajtów

Ten drugi format uchodzi za prawidłowy, w tej sytuacji sektor nr 4 (i każdy dalszy) zapisywany jest w pliku o 384 bajty wcześniej niż wynikałoby to z prostego obliczenia wzoru:

 ((nr_sektora-1) * wielkość_sektora) + wielkość_nagłówka

Z kolei obrazy dla rozmiaru sektora równego 512 bajtów ([[Formaty_dyskietek#DD_512|DD 512]]) mają, podobnie jak te z sektorami 128-bajtowymi, wszystkie sektory tej samej wielkości - nie ma wyróżnionego obszaru odczytu wstępnego (zajmuje on zresztą tylko jeden sektor, pierwszy).

== Weryfikacja poprawności ==

Od wersji 1.10 w APE wprowadzono mechanizm określania poprawności obrazu ATR (może on służyć np. do weryfikowania błędów powstałych przy ściąganiu obrazu z sieci). Mechanizm ten bazuje na algorytmie obliczania 32-bitowego [http://en.wikipedia.org/wiki/Cyclic_redundancy_check CRC] stosowanego np. w [http://pl.wikipedia.org/wiki/PKZIP PKZIP].

Jeśli obraz jest "opieczętowany" (bit 1 btFlags jest ustawiony) wtedy dla określenia poprawności obrazu należy obliczyć 32-bitową wartość CRC z każdego jego bajtu łącznie z nagłówkiem (zakłada się, że bajty o offsetach 7..14 są wyzerowane). Jeśli obliczony kod jest identyczny z wartością zapisaną w polu dwCRC można założyć, że obraz jest nieuszkodzony.

CRC32 dany jest wielomianem:

 x32 + x26 + x23 + x22 + x16 + x12 + x11 + x10 + x8 + x7 + x5 + x4 + x2 + x1 + 1

czyli $04C11DB7 w notacji "najpierw MSB".

== Zabezpieczenia ==

W wersji 4.05 SIO2PC wprowadzono możliwość symulowania zabezpieczeń dla sektorów na dysku.

Jeśli bit 4 btFlags jest ustawiony, wtedy począwszy od sektora podanego w wBad występują sektory z zabezpieczeniami.

Sektor zamiast danych zawiera wtedy informacje o użytych zabezpieczeniach:
 
<table BORDER="1" cellpadding="5" WIDTH="100%" cellspacing="0">
<tr>
<th>Offset</th>
<TH>Typ</TH>
<TH>Nazwa</TH>
<TH>Opis</TH>
</tr>

<tr>
<td>$00</td>
<td width="10%" align="center">
DWORD
</td>
<td width="10%" align="center">
dwSign
</td>
<td>
Kolejno wartości: $C2, $1C, $3D i $1E (sygnatura sektora z zabezpieczeniami).
</td>
</tr>

<tr>
<td>$04</td>
<td width="10%" align="center">
BYTE[4]
</td>
<td width="10%" align="center">
btaErrStatus
</td>
<td>
4 bajty zwracane przez komendę STATUS ("S" = $53) SIO (podane w odwrotnej kolejności), po próbie odczytu <b>BŁĘDNEGO</b> sektora.
</td>
</tr>

<tr>
<td>$08</td>
<td width="10%" align="center">
BYTE
</td>
<td width="10%" align="center">
btCmdResp
</td>
<td>
Status zwracany po otrzymaniu komendy ("A" lub "N").[1]
</td>
</tr>

<tr>
<td>$09</td>
<td width="10%" align="center">
BYTE
</td>
<td width="10%" align="center">
btDataResp
</td>
<td>
Status zwracany po otrzymaniu bloku danych ("C" lub "A"/"E").[1]
</td>
</tr>

<tr>
<td>$0A</td>
<td width="10%" align="center">
BYTE
</td>
<td width="10%" align="center">
btChksumInfo
</td>
<td>
Informacja o sumie kontrolnej ("G" - poprawna, lub "B" - błędna).[1]
</td>
</tr>

<tr>
<td>$0B</td>
<td width="10%" align="center">
BYTE
</td>
<td width="10%" align="center">
btResDelay
</td>
<td>
Czas, po którym ma zostać wysłana odpowiedź na odczyt ("R") bądź zapis ("P"/"W") <b>POPRAWNEGO</b> sektora.[2]
</td>
</tr>

<tr>
<td>$0C</td>
<td width="10%" align="center">
BYTE
</td>
<td width="10%" align="center">
btErrResDelay
</td>
<td>
Czas, po którym ma zostać wysłana odpowiedź na odczyt ("R") <b>BŁĘDNEGO</b> sektora.[2]
</td>
</tr>

<tr>
<td>$0D</td>
<td width="10%" align="center">
BYTE[4]
</td>
<td width="10%" align="center">
btaStatus
</td>
<td>
4 bajty zwracane przez komendę STATUS ("S" = $53) SIO (podane w odwrotnej kolejności), po próbie odczytu <b>POPRAWNEGO</b> sektora.
</td>
</tr>

</table>

# "_" oznacza, że zawartość bajtu nie ma znaczenia, "T" oznacza brak odpowiedzi (TIMEOUT u odbiorcy).
# Czas mierzony jest w jednostkach po 55 ms (ang. "jiffy" - odwrotność 18,2 Hz).

== Narzędzia ==
* Do przygotowania pliku ATR na komputerze PC można użyć programu [http://serious-dial.atari.pl/makeATR/ makeATR] autorstwa [[Soudi]]ego.
* Wtyczka dla programu Total Commander umożliwiająca operowanie na plikach ATR autorstwa [[Pajero]] [http://madteam.atari8.info/uzytki/atrwcx.7z Total Commander ATR Plugin].
* [[SIO2BSD#Inne|SIO2BSD]] umożliwia tworzenie obrazów ATR.

== Zobacz też ==
* [http://pages.suddenlink.net/wa5bdu/readme.txt Dokumentacja Nicka Kennedy'ego]
* [http://www.atarimax.com/ape/docs/DiskImageFAQ/#Atr_Format Nagłówek ATR w APE]

{{stub}}
[[Kategoria:Emulacja]]
[[Kategoria:Formaty plików]]