Tekst źródłowy strony Ram-Cart

{{grafr|Ramcart.jpg}}

Rozszerzenie pamięci [[RAM]] do Atari [[XL]]/[[XE]] występujące w formie [[cartridge]]'a, produkowane przez łódzki zakład [[Unnering Masters]] a dokładnie Piotra Janiszowskiego, który był twórcą i początkowym wykonawcą (wersje do 1MB). 
W późniejszym czasie dołączył Przemysław "[[GALTRON]]" Galanciak, który zajmował się projektowaniem płytek, wykonaniem ich wraz z montażem elementów.
W projekcie pomagał [[Zenon]] "DIAL" Rakoczy który tworzył schematy, brał udział w testowaniu. 

Pamięć jest podtrzymywana bateryjnie.

Pierwowzorem układu był [[SiDiCar]].

Obecnie układ można też spotkać w wersji z przyciskiem RESET oraz w formie '''Double Ram-Cart''', który różni się od zwykłej wersji tym, że ma podwojoną liczbę układów pamięci - co daje już przyzwoitą pojemność - 256KB, a nawet (przy drobnych modyfikacjach) do 1MB.

== 64KB ==

RAM-CART 64k produkowany był w dwu wersjach różniących się zastosowaną pamięcią SRAM. Różnica polega na odmiennym sterowaniu wejściem zapisu E (/E),  stąd w wersji 2 (oznaczonej na schemacie) pojawiły sie dodatkowe bramki  logiczne 7403 typu  otwarty kolektor (OC).

Płytka przygotowana była dla wersji 64k i 128k. W zależności od modelu dokonywano na niej modyfikacji.
Model 64k - tylko dwie pamięci SRAM, tylko dwa oporniki 10k, brak zwory łączącej pin 12 układu 74174 i pinami 11,12 układu 7402 oraz pinami 9, 12 układu 7403. Te cztery piny połączone są zworą do +5V.

== 128KB ==

Model 128k - nalutowane dwie dodatkowe pamięci SRAM, wlutowane dwa dodatkowe oporniki 10k, wlutowana zwora łączące pin 12 układu 74174 z pinami 11,12 układu 7402 oraz pinami 9, 12 układu 7403. Wejścia /CS dodatkowych pamięci połączone są odpowiednio z pinami 3, 6 układu 7403 (patrz schemat RAM-CART 128k wersja 2)

RAM-CART 128k produkowany był w dwu wersjach różniących się zastosowaną pamięcią SRAM. Różnica polega na odmiennym sterowaniu wejściem zapisu E (/E),  stąd w wersji 2 (oznaczonej na schemacie) pojawiły sie dodatkowe bramki  logiczne 7403 typu  otwarty kolektor (OC).

== Double Ram-Cart 2x128KB / 256KB ==

Dodatkowy przycisk P1 pozwala na wybór jednego z dwóch trybów pracy:

* 2x128K - wtedy cartridge zachowuje się jak dwa oddzielne moduły 128K
* 256K - cartridge zawiera 256K pamięci a bit 2 w rejestrze konfiguracyjnym służy do wyboru numeru banku

Dodatkowy przycisk P2 pozwala przełączać się między modułami 128KB w obydwu trybach pracy (!).

{{grafr|Ramcart32mb.jpg}}

== 1MB ==

Cartridge powstały na bazie wersji 128KB.

Z obudowy zniknęły przyciski P1 i P2, za to pojawiły się przyciski A, B i C pozwalające na wybór 1 z 8 modułów 128K.

W firmowej wersji cartridge-a bity 2, 6 i 7 służą do odczytu stanu przycisków A, B i C. Po rozkręceniu obudowy można zalutować zworki dzięki czemu przyciski A, B i C tracą swoją funkcję, a bity te służą do wybierania banków w pełnym obszarze 1MB. 

== 2MB ==

Rozszerzenie cartridge-a 1MB o dodatkowy 1MB.

Dodatkowy przycisk 1/2M na obudowie w kooperacji z A, B i C pozwala wybrać 1 z 16 modułów 128K (1 z 2 modułów 1M po przelutowaniu zworek ABC).

== 4MB ==

Rozszerzenie cartridge-a 1MB o dodatkowe 3MB.

Dodatkowe przyciski D i 2/4M na obudowie w kooperacji z A, B i C pozwalają na wybór 1 z 32 modułów 128K (1 z 4 modułów 1M po przelutowaniu zworek ABC).

== 8, 16 i 32 MB ==

Rozszerzenie cartridge-a odpowiednio do 8, 16 i 32MB pamięci.

Zrezygnowano z przycisków A, B, C, D, 2/4M na rzecz wprowadzenia dodatkowego rejestru wybierającego bank pamięci (faktycznie wybierany jest bank 1MB) co pozwala na całkowicie programową konfigurację banków.

==Programowanie==
Rejestr sterujący układu znajduje się pod adresem $D500 (aczkolwiek ze względu na uproszczony dekoder adresów jest on powtórzony na całej stronie $D5).

- bit 0: włącza moduł w obszarze $A000 - $BFFF;
w trybie RO (odczytu): 0 włączony, 1 wyłączony a
w trybie RW (zapisu): 1 włączony, 0 wyłączony

- bit 1: włącza moduł w obszarze $8000 - $9FFF; 1 włączony, 0 wyłączony

- bit 2: ustawiony blokuje rejestr do momentu wyłączenia komputera (w module 64/128K/2x128K), przełącza bank pamięci w module 256K oraz 8/16/32M, a także w zmodyfikowanych 1/2/4M, w fabrycznych wersjach zwraca stan przycisku A

- bit 3: przełącza bank pamięci we wszystkich modułach

- bit 4: przełącza bank pamięci we wszystkich modułach

- bit 5: przełącza bank pamięci w module 128/256K i 1/2/4/8/16/32M

- bit 6: przełącza bank pamięci w module 8/16/32M oraz zmodyfikowanym 1/2/4M, w fabrycznym zwraca stan przycisku B

- bit 7: przełącza bank pamięci w module 8/16/32M oraz zmodyfikowanym 1/2/4M, w fabrycznym zwraca stan przycisku C

W cartridge-ach 64K i 128K rejestr był przeznaczony tylko do zapisu. W pierwszych wersjach Double Ram-Cart 2x128/256K i Ram-Cart 1M od Zenona początkowo również tak było, choć w późniejszych egzemplarzach został udostępniony również do odczytu, a dodatkowo Zenon zmodyfikował konstrukcję i wykorzystał pełny dekoder adresów (rejestr sterujący dostępny jest wtedy tylko pod adresem $D500).

W cartridge-ach 8M, 16M i 32M wprowadzono dodatkowy rejestr pod adresem $D501 służący do wyboru banku 1M:

- bit 0: przełącza bank pamięci w module 8/16/32M

- bit 1: przełącza bank pamięci w module 8/16/32M

- bit 2: przełącza bank pamięci w module 8/16/32M

- bit 3: przełącza bank pamięci w module 16/32M

- bit 4: przełącza bank pamięci w module 32M

- bit 5-7: nieużywane

== Oprogramowanie ==

Wszystkie potrzebne pliki do obsługi RAM CART-ów, które zostały opisane w instrukcjach są dostępne poniżej.

[http://atariki.krap.pl/images/6/6a/RAMCART3.ATR Plik z oprogramowaniem w formacie ATR]

== Bibliografia ==

*[[KMK|Konrad Kokoszkiewicz]], "RAM-CARTRIDGE dla Atari XL/XE", [http://atarionline.pl/biblioteka/czasopisma/Bajtek/Bajtek_1992_11.djvu Bajtek 11/1992] (w [[Atarionline.pl]]), s. 12-13
*[http://atariki.krap.pl/images/8/86/NOWY_RAM_CART.pdf Instrukcja obsługi (aktualne wersje)]
*[http://atariki.krap.pl/images/9/96/STARY_RAM_CART.pdf Instrukcja obsługi (poprzednie wersje)]

== Schematy ==

* [[:Grafika:RAMCART.png|Schemat wersji 64k]]
* [[:Grafika:RAMCART64v2.png|Schemat wersji 64k - wersja druga]]
* [[:Grafika:RAMCART128.png|Schemat wersji 128k - wersja oryginalna]]
* [[:Grafika:RAMCART128ZENON.png|Schemat wersji 128k - wersja zmodyfikowana, autorstwa Zenona/Dial]]
* [[:Grafika:RAMCART128kv2.png|Schemat wersji 128k - wersja druga]]
* [[:Grafika:DOUBLE.png|Schemat wersji 2x128k/256k - Double Ram-Cart]]

== Odnośniki zewnętrzne ==

* RAM-CART Handler - [[Tajemnice Atari|TA]] [http://tajemnice.atari8.info/10_93/10_93.html 10/93] - instaluje dodatkowy dysk używający Ram-Carta
* [http://web.archive.org/web/20100720185313/http://www.serious-dial.atari.pl/softdial.html Dial Group - oprogramowanie]
* [http://web.archive.org/web/20090209232906/http://serious-dial.atari.pl/artykuly/dblrc.html Double Ram-Cart - opis oprogramowania]
* [http://web.archive.org/web/20100804024148/http://www.serious-dial.atari.pl/zzone/pserious.html Artykuły w SERIOUS#8,#9,#10 i #11] dotyczące różnych modyfikacji Ram-Carta

== Zobacz też ==

* [[SiDiCar]]
* [http://raster.atariportal.cz/hw/ramcart/ramcart.htm S/XEGS RAMCART 128KB]

[[Kategoria:Peryferia 8-bit]]
[[Kategoria:Schematy i specyfikacje]]